Gıda enflasyonu ile mücadeleye ilişkin

İlgi (o: 22.10.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E, 1722809 sayılı yazınız.

İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Hasan KARAL tarafından verilen 7/35296 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.

ÜneBelik

Prof. Dr. Ömer BOLAT

Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) 9.km,No:151,Çankaya ANKARA Zehra CAN İni

Telefon No: (0312) 449 1342 Faks No: (0312) 449 1341

İnternet Adresi: Www.ticaret.gov.ir

Büro Personeli Telefon No: (0312) 449 1342 K

TİCARET BAKANLIĞI

İstanbul Milletvekili Sayın Hasan KARAL'a Ait 7/35296 Sayılı Yazılı Soru Önersesine İlişkin Cevaplar:

Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:

1. 6) Gıda arz ve güvenliğinin temini ile gıda piyasalarında meydana gelebilecek spekülatif hareketlerin engellenmesi amacıyla Bakanlığımız tarafından piyasa gelişmeleri yakından izlenmekte; görev ve yetki alanımız dâhilindeki tüm politika ve denetim araçları etkin şekilde kullanılmakta olup, uygulamaya konulan tedbirlerin etkileri de düzenli olarak analiz edilerek değerlendirmeye tabi tutulmaktadır.

Son dönemde yumurta ve diğer bazı temel protein gıdalarında gözlenen fiyat artışı hem iç tüketim hem de dış ticaret dengesi bakımından yakından takip edilmekte olup, söz konusu ürün gruplarına ilişkin ihracat politikaları dinamik bir şekilde yönetilmektedir.

Bu doğrultuda, 25 Şubat-24 Temmuz 2025 tarihleri arasında sofralık yumurta ihracatında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kesintisi uygulanmıştır. Ek olarak, sofralık yumurta ihracatının yurt içi tüketici fiyatları üzerindeki olumsuz etkisinin sürmesi nedeniyle, sofralık yumurta, 10 Temmuz 2025 tarihli İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ'de (Tebliğ No: İhracat 2006/7) Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (İhracat: 2025/2) ile İhracı Kayda Bağlı Mallar Listesi"ne dahil edilmiş ve bu kapsamda ilave tedbirler de yürürlüğe konulmuştur.

Söz konusu uygulama ile arz-talep dengesinin korunması ve tüketici refahının sağlanması hedeflenmekte olup, yumurta ihracatı, iç piyasa fiyatlarında baskı oluşturmayacak bir seviyede kontrollü bir şekilde gerçekleştirilmektedir.

Bununla birlikte, yumurta ve diğer temel gıda ürünlerinde olduğu gibi su ürünleri fiyatlarındaki gelişmeler de, Bakanlığımızca yakından izlenmekte olup, lüzumu halinde dış ticaret tedbirleri de dahil olmak üzere gerekli tüm önlemler alınmaktadır. Bu kapsamda, tarım ve gıda ürünleri ihracatına yönelik uygulamalar, Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içinde yürütülmekte; üretim maliyetleri, stok durumu ve tüketici fiyat eğilimleri takip edilmekte; elde edilen bulgular doğrultusunda iç piyasada arzın güçlendirilmesi ve fiyat istikrarının korunmasına yönelik tedbirler geliştirilmektedir.

Öte yandan, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında, fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik denetim ve incelemeleri gerçekleştirmek, gerektiğinde idari para cezası uygulamak üzere "Haksız F iyat Değerlendirme Kurulu" oluşturulmuştur. Anılan Kanun'un "Fahiş fiyat artışı, stokçuluk ve Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu" başlıklı Ek inci maddesi uyarınca; üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından herhangi bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamayacağı, piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetlerde bulunulamayacağı ve tüketicinin mal ve hizmetlere erişimini engelleyici davranışlarda bulunulamayacağı hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede, 81 ilde faaliyet gösteren ticaret il müdürlüklerimiz tarafından üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler nezdinde günlük ve aralıksız denetimler yürütülmektedir. Bugüne kadar yaklaşık 200 bin işletme ve şubesi ile 1,5 milyon ürün denetime tabi tutulmuştur. Bu kapsamda, diğer temel gıda ürünlerinde olduğu gibi yumurta fiyatları da Bakanlığımızca yakından takip edilmektedir.

Diğer taraftan, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunla sebze ve meyvelerin üretici fiyatları ile tüketici fiyatları arasındaki makasın azaltılması amacıyla önemli düzenlemeler getirilmiştir. Kanunla, perakendecilerin üreticilerden doğrudan ürün temin etmesi sağlanarak aracısız satış yapılması mümkün kılınmış, üretici örgütleri hal rüsumundan muaf tutulmuş, hallerdeki iş yerlerinin yüzde yirmisi üretici örgütlerine ayrılmış ve üretici örgütlerinin hal dışında satış yapabilmeleri sağlanmış, yalnızca üreticilerin satış yapabileceği üretici pazarlarının kurulması ve semt pazarlarındaki satış yerlerinin yüzde yirmisinin üreticilere ayrılması sağlanmış, serbest rekabetin engellenmesi, malların toptan veya perakende ticaretinde; piyasada darlık yaratmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların düşmesine engel olmak için malların belirli ellerde toplanması, satışından kaçınılması, stoklanması, yok edilmesi, bu amaçla propaganda yapılması veya benzeri davranışlarda bulunulması başta olmak üzere piyasayı bozucu eylemler yasaklanarak cezai müeyyideler getirilmiştir.

İlaveten, Hal Kayıt Sistemi üzerinden malların arz miktarları ve fiyatları takip edilmekte olup, normal piyasa şartlarının dışındaki olağanüstü fiyat artışlarında denetimler yapılmaktadır. Bakanlığımız, temel gıda maddelerinin fiyatlarını sürekli olarak izlemekte olup, gelen talep ve şikâyetleri hassasiyetle değerlendirmektedir. Bakanlığımızca daha önce olduğu gibi önümüzdeki dönemde de piyasada oluşabilecek manipülatif fiyat hareketlerinin engellenmesi amacıyla ilgili kamu kurumları ile istişare halinde gerekli ilave tedbir ve denetim araçları kararlılıkla hayata geçirilecektir.