Mesleki eğitime ve MESEM kapsamında çalıştırılan öğrencilere ilişkin

Milli Eğitim Bakanı Ek: Bilgi (32 Sayfa)

Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312)418 7539

REN T.C.

AC Nİ MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00, EĞİTİMİN ği 7 Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI 4 , mia a)J204 SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ

Bakanlığımızca 2025 Ocak, Şubat ve Mart aylarında 230 mesleki eğitim merkezinin denetimi yapılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 02.02.2024 tarihli ve 2024/36 sayılı "Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği" konulu Genelgesi çerçevesinde öğrencilerin staj/beceri eğitimi yaptıkları işletmelerde verilen eğitimin, müfredata ve mevzuata uygunluğu konularında gerekli inceleme ve denetimler yapılmaktadır. Ayrıca 2024/36 sayılı Genelgede, işletmelerin "6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu" hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve valiliklerce takibinin yapılması hususu belirtilmiştir.

"Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği" Genelgesinin yayımlanmasından sonra alınan tedbirlerle birlikte 2025 yılında uygun olmayan işletmelerle beceri eğitimi sözleşmesi imzalanmamıştır. 2025-2026 eğitim öğretim yılında 509.085 mesleki eğitim merkezi öğrencisi 224.346 işletmede, 254.060 mesleki ve teknik Anadolu öğrencisi ise 111.578 işletmede mesleki eğitim almaktadır.

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir.

Mesleki eğitim merkezi programına kayıtlı öğrenciler haftada bir veya iki gün okulda teorik eğitim, üç veya dört gün ise sözleşme imzaladıkları işletmede pratik eğitim almak zorundadır. İşletmede yapılan beceri eğitimi hafta içi günlerinde ve günde 8 saati geçmemek üzere gece saat 22.00'ye kadar yapılmalıdır. Ancak, cumartesi veya pazar günü öğrencinin işletmeye gelmesi isteniyorsa öğrencinin velisinden izin alınması gerekmektedir. Öğrenci iş ve işlemleri okul müdürlükleri tarafından yapılmaktadır. Kanuna ve sözleşmeye uygun davranmayan işletmeler ile ilgili olarak öğrencinin kayıtlı olduğu okul müdürlüğü ve öğrenci velisinin sözleşmeyi fesih etme yetkisi bulunmaktadır.

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunun 25'inci ve Geçici 12'nci maddeleri kapsamında aday çırak ve çıraklar ile işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenecek ücretlere yönelik devlet katkısı ödemesi hakkında hazırlanan "Devlet Katkısı Ödeme Usul ve Esasları" Bakanlığımız ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı arasında 24.07.2023 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girmiştir. "Devlet Katkısı Ödeme Usul ve Esasları" ile kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması ilkesi doğrultusunda, daha önce istihdam olmamış genç bireylerin istihdama hazır hale getirilerek yeni istihdamın desteklenmesi amacıyla devlet katkısından, aynı kişinin bir defa yararlanması, eğitim almadığı bir meslekten istihdam olacakların desteklenmesi, emekli olmayanların yararlanması, sınava girerek doğrudan belge alabilecek durumda olanların farklı bir meslekten e vi MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN çer NN Strateji Geliştirme Başkanlığı YüzYıLı kayıt olması durumunda destekten yararlanması için düzenleme yapılmıştır. Bu kapsamda; mesleki eğitim merkezi programı öğrencilerinin kayıt olacakları meslek alanlarından hangileri için devlet katkısı ödemesi yapılacağı Orta Vadeli Programda belirtilen politika ve tedbirler doğrultusunda Bakanlığımız ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenerek 29.09.2023 tarihli ve 85635102 sayılı yazı ile valiliklere gönderilmiştir.

Öğrencilerin ücretleri, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 25, maddesi kapsamında işletmeler tarafından ödenmektedir. Öğrenciye ödeme yaptığını belgelendiren işletmelere aynı Kanunun Geçici 12. maddesi kapsamında Devlet katkısı ödemesi yapılmaktadır. Mesleki eğitim merkezi programına kayıtlı 9, 10 ve 11.sınıf öğrencilerine asgari ücretin "030'undan, 12. sınıf öğrencilerine ise asgari ücretin Y050'sinden az olmamak üzere sözleşme imzaladıkları işletmeler tarafından ücret ödenmek zorundadır. Bu kapsamda; işletmeler, öğrenciye sözleşme gereği ödenmesi gereken ücreti her ayın sekizinci gününe kadar öğrencinin banka hesabına öder. İşletmelerce ödenen ücretin Devlet katkısına ilişkin tutarı ilgili ayın 20'sinden sonra mal müdürlüğüne 25'inden sonra işletmenin hesabına yatırılır.

İşletmelerde mesleki eğitim ek ders görevi verilmesinde işletmelerin okula uzaklığı, ulaşım durumu, işletme sayısı, işletmeler arası uzaklık ve işletmedeki öğrenci sayısıyla bunlarla ilgili iş ve işlemlerde harcanılacak zaman gibi ölçütler esas alınır. Hangi güzergâhtaki, kaç işletme ve öğrenci için kaç saat ek ders görevi verilebileceği, koordinatör müdür yardımcısının başkanlığında alan zümre başkanlarıyla birer alan öğretmeninden oluşan komisyonca planlanır. Okul yönetimince, bu planlama da göz önünde bulundurularak ilgili alan öğretmenlerine görev dağılımı yapılır. Bu kapsamda bir öğretmene aynı gün için 8 saatten fazla ek ders görevi verilmez. Ara tatil, yarıyıl ve yaz tatilinde staj yapan öğrenciler ile varsa mesleki eğitim gören öğrenciler için işletme ve öğrenci sayısı dikkate alınarak yeniden değerlendirme yapılır ve belirlenecek program çerçevesinde öğretmen görevlendirilir. Öğretmenlerin mesleki çalışma yaptıkları günlerdeki koordinatörlük görevleri mesleki çalışma saatleri dışında yerine getirilir. Öğrencileri denetlemek için her hafta koordinatör öğretmenlere idare tarafından oluşturulmuş ve o güne ait barkodlu bir evrak verilmektedir. Hem okul müdürünün hem de işletmeninin imzası bulunan bu evrak işletme kontrolü sonrasında okul idaresine teslim edilmektedir.

İşletmelerdeki mesleki eğitimle staj çalışmalarının planlı olarak yürütülmesi, programa uygunluğunun izlenmesi, ortaya çıkabilecek sorunların belirlenmesi, öğrencilerin başarı, devamsızlık ve disiplin durumlarının izlenmesi ve rehberlikte bulunulması amacıyla okulda alanı atölye ve laboratuvar öğretmenliği olan yönetici ve öğretmenler arasından koordinatör öğretmen görevlendirilir. Koordinatör olarak görevlendirilen öğretmenlerin isimleri ilgili işletmeye bildirilir. İşletmelerde mesleki eğitim uygulaması ile staj çalışmalarının planlı olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla alınacak önlemleri belirler ve okul müdürlüğüne bildirir.

İşyeri sahiplerinin üretim ile ilgili denetimleri faaliyet gösterdikleri alandaki Bakanlıklar tarafından denetlenmektedir.

Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünce, sektörde meydana gelen bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarındaki öğretmen ve öğrencilerin yeterliliklerinin geliştirilmesi, öğretim programlarının güncellenmesi, eğitim ortamlarının iyileştirilmesi; başarılı öğrencilere destek verilmesi ve mezunlara istihdam imkânı sağlanması amacıyla kurum ve kuruluşlarla iş birliği protokolleri yürütülmektedir.

Hâlihazırda 163 kurum kuruluş ile 169 iş birliği protokolü yürürlüktedir. 169 iş birliği protokolü; 85 şirket, 21 kamu kurumu, 14 meslek odası, 8 dernek, 9 üniversite, 10 vakıf, 5 meslek birliği, 4 organize sanayi bölgesi, 2 sendika ve 5 ülke ile yürütülmektedir. Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünce yürütülen protokoller aracılığı ile hiçbir dernek ve vakfa ödeme yapılmamıştır.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayi Başkanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı başta olmak üzere Ticaret ve Sanayi Odaları, Organize Sanayi Bölgeleri, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı he YÜZYILI

Teknoparklar, sektörün önde gelen kuruluşları ve daha birçok kurum ve kuruluş ile işbirliği protokolleri gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, TOBB ve bağlı oda-borsalar, sanayi odaları, teknoparklar ve özel sektör ile yürütülen kapsamlı iş birlikleriyle eğitimi doğrudan üretim ekosistemine entegre edilmektedir.

Bakanlığımız ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı arasında Milli Yetkinlik Hamlesi Projesi kapsamında mesleki ve teknik Anadolu liselerine yönelik olarak hazırlanan ELMAS Programı aracılığıyla lise düzeyinde yürütülen mesleki ve teknik eğitim faaliyetlerine destek sağlamak ve savunma sanayiinin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan gücünün yetiştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla "Milli Yetkinlik Hamlesi İş Birliği Protokolü" 02.06.2025 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Protokol kapsamında on üç mesleki ve teknik Anadolu lisesi bulunmaktadır. Savunma sanayi sektörü de dahil olmak üzere işletmelerde yapılan beceri eğitimleri mesleki eğitimin tamamlayıcısı olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir.

Protokolde belirlenen "Destek Paketleri" kapsamında okullarımıza sağlanacak destekler şu şekildedir: e Okullar için hedeflerin belirlenmesi ve yol haritasının oluşturulmasına yönelik bölge sanayisinin ihtiyaç ve yetkinlik analizinin yapılması ve savunma sanayi sektörünün ihtiyaç ve öncelikleri doğrultusunda okulların temel yapısı (alan/dallar) ve hedeflerinin belirlenmesi sağlanacak ve bir fizibilite raporu hazırlanacaktır. e Okulların beşeri, fiziki ve teknik yapılanması için desteklerin sağlanmasına yönelik ilgili kuruluşlar teşvik edilecek ve kuruluşların sağlamakta mutabık kalacakları desteklerin koordinasyonu sağlanacaktır. e Öğretim programlarının belirlenmesi ve/veya tasarlanması, " Eğiticilerin eğitimi

" Marka yönetim desteği e Alt yapı ve teknik donatım ihtiyaçlarının karşılanması e Eğitim materyali ve sarf malzeme desteği e Okulların başlatacağı ve/veya sürdürmekte olduğu eğitim faaliyetlerine ilgili kurum/kuruluşların sağlamakta mutabık kalacakları desteklerin koordinasyonu sağlanacaktır.

" Eğitmen desteği

Mentör desteği

Seminer, söyleşi vb. etkinlikler

Teknik geziler, firma ziyaretleri,

Spor, sanat ve kültürel faaliyet desteği

Savunma gelişim platformuna üyelik

Milli Yetkinlik Hamlesi Projelerine (zirve, kamplar vb.) katılım

3 öğrenciye başarı bursu verilmesi

İlk 10 öğrenciye işletmede mesleki eğitim/staj imkânı sunulması " 5 öğrenciye istihdam imkânı sunulması

Mevcut durumda protokol kapsamında yer alan okulların bulunduğu illerde Elmas programının tanıtımı için il sektör çalıştayları gerçekleştirilmiştir.

Savunma Sanayii Akademisi uzmanlarınca, okullardaki öğrencilere ve velilerine online olarak söyleşi ve etkinlikler yürütülmektedir. Bu doğrultuda ilk etkinlik olarak 22 Aralık 2025 tarihinde "Çocuğunuzun Yeteneği Savunmanın Gücü" başlıklı çevrim içi veli buluşması gerçekleştirilmiştir. Söz konusu etkinliğe 1.342 kişi katılım sağlamıştır.