Bakanlığın engelli personel istihdamına ilişkin
Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 4 Aralık 2025 tarihinde 7/37254 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 277 gün sonra, 7 Eylül 2026).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “Bakanlığın engelli personel istihdamına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37254, 4 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37254-bakanligin-engelli-personel-istihdamina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/692911d7-3160-486f-9816-019aed2ce8b1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 277 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafindan Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Semra ÇAĞLAR GÖKALP Bitlis Milletvekili
Engelli yurttaşların istihdama erişimi, yalnızca bir sosyal politika konusu değil; devletin demokrasi, eşitlik ve katılım konularındaki samimiyetini gösteren temel bir hak ve adalet meselesidir. Ulusal mevzuat ve Türkiye'nin tarafı olduğu CRPD başta olmak üzere uluslararası sözleşmeler, devlete engellilerin toplumsal yaşama tam ve etkin katılımını sağlama yükümlülüğü vermektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak uygulamada bu yükümlülükler yerine getirilmemekte; kamu kurumlarında zorunlu 903 engelli kotası dahi kimi bakanlıklarda doldurulmamış, kimi yerlerde ise niteliksiz kadrolarla şeklen karşılanmıştır. Engelli personel çoğunlukla niteliklerine uygun olmayan görevlerde çalıştırılmakta, eğitim ve mesleki birikimlerine karşılık gelen kadrolara erişememektedir.
En kritik eksikliklerden biri yönetici kadrolardaki temsildir. Engelli bireylerin yalnızca alt düzey memuriyetlerde istihdam edilmesi, eşit yurttaşlık iddiasıyla bağdaşmamaktadır. Karar alma mekanizmalarında (şube müdürlüğünden daire başkanlığına ve üst düzey bürokratik pozisyonlara kadar) adil ve görünür bir temsil sağlanmadığı sürece gerçek anlamda kapsayıcı bir kamu yönetiminden söz edilemez.
EKPSS'ye giren engelli yurttaşlar, mevcut kontenjanların son derece yetersiz olması nedeniyle yıllardır ciddi bir mağduriyet yaşamaktadır. Kamu kurumlarına atama için nitelikli kadrolar açılmamakta ve özellikle mühendis, tekniker, sağlıkçı, psikolog, sosyolog gibi birçok branş için yıllardır neredeyse hiç atama yapılmamaktadır. EKPSS'ye girip halen atama bekleyen 115 bin aday için yalnızca 1.770 kontenjan ayrıldığı ifade edilmektedir.
Engellilik bireysel bir kusur değil, erişilebilirliği ve eşit imkânı sağlamayan toplumsal düzenin bir sonucudur. Bu nedenle devletin engellilere yönelik anayasal sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini sorgulamak zorunludur. Engelli yurttaşların eşit yurttaşlık hakkının, temsiliyetinin ve karar mekanizmalarına erişiminin güvence altına alınması demokratik bir toplumun vazgeçilmez şartıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınız ve bağlı kurum/kuruluşlarda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca uygulanması gereken "03 engelli istihdam kotasının mevcut durumu nedir? Toplam dolu kadrolar içinde engelli istihdam oranı kaçtır? Bakanlığınız bünyesinde istihdam edilen engelli personelin hangi görev unvanlarında, hangi hizmet sınıflarında ve hangi nitelikteki kadrolarda çalıştığına ilişkin dağılım nedir? Bu kadroların engelli personelin yetkinlikleri, mesleki gelişimi ve liyakat ilkeleriyle uyumlu bir şekilde belirlenmesi için yürüttüğünüz bir çalışma veya planlama mevcut mudur?
Bakanlığınız ve bağlı kurum/kuruluşlar açısından 2026 yılı için öngörülen engelli istihdam oranı nedir? Mevcut 3 engelli kotasının üzerine çıkılması yönünde bir planlama yapılmakta mıdır? 2026 yılı içinde engelli personel istihdamına ilişkin hangi hizmet sınıflarında, hangi kadrolarda ve hangi niteliklerde yeni istihdam öngörülmektedir? Bu planlamanın yıllık insan kaynağı projeksiyonları ve hizmet sınıflarına göre sayısal dağılımı nasıldır?
Bakanlığınız ve bağlı kurum/kuruluşlarda istihdam edilen engelli personelin yönetici kadrolarına (şube müdürü, daire başkanı, genel müdür yardımcısı vb.) atanma oranı nedir? Engelli personelin yönetici pozisyonlarına yükselmesinin önündeki yapısal veya idari engellerin tespitine yönelik bir çalışma yürütülmekte midir? 2026 yılı insan kaynağı planlamasında engelli personelin yönetici kadrolarında temsilinin artırılmasına ilişkin bir hedef veya strateji öngörmekte misiniz?
Kamu ve özel sektörde uygulanması zorunlu olan engelli istihdam kotasının gerek sayı gerekse nitelik bakımından birçok kurum ve işyerinde yerine getirilmediği yönündeki yaygın şikayetler dikkate alındığında, Bakanlığınız engelli kotasının gerçek anlamda uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için hangi denetim mekanizmalarını işletmektedir? Özellikle nitelikli kadroların engelli bireylerin eğitim ve mesleki yeterliliklerine uygun şekilde açılmadığı durumlarda Bakanlığınızın kurumlara yönelik yaptırım, yönlendirme veya iyileştirme çalışmaları bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 12.12.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1755879 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Bitlis Milletvekili Sayın Semra ÇAĞLAR GÖKALP tarafından yöneltilen 7/37254 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur. İ
"Engellilerin işgücü piyasasına katılımlarının ve istihdamlarının artırılmasına yönelik kota sistemiyle birlikte aktif işgücü programları ve teşvikler etkinlikle uygulanmaktadır. Bu kapsamda 4857 sayılı İş Kanununun Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu başlıklı 30 uncu maddesine istinaden işverenler, elli veya daha fazla işçi (tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde elli bir veya daha fazla işçi) çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlü olup çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığı ile sağlamaktadır. Ayrıca İş Kanununun bu maddesi gereğince istihdamı zorunlu engelli işçi kontenjanlarının takip ve denetimi düzenli olarak Aylık İşgücü Çizelgesi (AİÇ) üzerinden Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yürütülmektedir.
İşverenlerin engelli işçileri meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlü olmaları nedeniyle veya engelli kontenjan açığı için talep vermeyerek yükümlülüğünü yerine gelirmemesi durumunda ise işverene 4857 sayılı İş Kanununun 101 inci maddesine istinaden çalıştırmadığı her engelli ve çalıştırmadığı her ay için Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce idari para cezası uygulanmaktadır. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulmamaktadır.
Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırmayan İşverenlerden Tahsil Edilen İdari Para Cezalarını Kullanmaya Yetkili Komisyon tarafindan, engelli bireylerin istihdam edilebilirliğinin artırılması ve toplumsal yaşama aktif katılımlarının sağlanması amacıyla çeşitli projelere hibe desteği verilmektedir. Bu çerçevede engelli bireylerin kendi işini kurmasına yönelik projelerin yanı sıra mesleki eğitim ve rehabilitasyon projeleri ile istihdamı kolaylaştıracak destek teknolojilerinin teminini içeren projelere finansman sağlanmaktadır. Engellilerin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumlarının sağlanması ile korumalı işyeri kurulmasına yönelik projeler de desteklenmektedir. Öte yandan Özel sektöre ait işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazine tarafından karşılanmaktadır.
Ayrıca engeli olan bireylerin istihdama katılması yolunda desteklenmesi ve engelli birey istihdam etmek isteyen işverenler için tek bir platform üzerinden İŞKUR hizmetlerine ve diğer birçok hizmele erişim imkânı ve bilgi sağlamak amacıyla "Engelsiz İŞKUR Platformu oluşturulmuş olup bu Plaiforma htps:/engelsiz. iskur. gov.ir/ internet adresi üzerinden ulaşılabilmektedir.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı tefiişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. "
Bakan Çankaya / ANKARA Tel(312) 296 — 71 68