Engelli istihdamına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 95 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Hüseyin YILDIZ Aydın Milletvekili
Engelli bireylerin ekonomik ve toplumsal hayata aktif katılımı, hem bir insan hakkı hem de sosyal devletin temel sorumluluklarından biridir. Ancak Türkiye'de engelli yurttaşların istihdama katılım oranı hâlâ son derece düşüktür. İş gücü piyasasında yaşadıkları ayrımcılık, erişilebilirlik sorunları, yeterli destek politikalarının eksikliği ve özel sektörün yetersiz yükümlülükleri bu durumun başlıca nedenleri arasındadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının verileri, engelli bireylerin eğitim, mesleki gelişim ve istihdam olanaklarına erişimlerinin ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır. Engelli kontenjanlarının kamu ve özel sektörde yeterince doldurulmaması da önemli bir sorun alanıdır.
Bu bağlamda;
I. Türkiye genelinde istihdam çağındaki engelli birey sayısı kaçtır? Bunların kaçı aktif olarak iş gücüne katılmaktadır?
SORULAR
Kamu kurumlarında istihdam edilmesi gereken engelli personel sayısı ile fiilen çalışan engelli personel sayısı kaçtır? Engelli memur atamalarında kontenjanların neden sürekli eksik kaldığına ilişkin bir değerlendirme yapılmakta mıdır?
Özel sektörde faaliyet gösteren işletmelerin engelli istihdam yükümlülüğüne ne ölçüde uyduğu denetlenmekte midir? Denetim sonuçlarına göre yükümlülüğünü yerine getirmeyen firmalara uygulanan yaptırımlar nelerdir?
. Engelli bireylerin nitelikli iş gücü haline gelebilmesi amacıyla Bakanlığınızca yürütülen mesleki eğitim, işbaşı eğitim ve beceri kazandırma programları var mıdır? Son 5 yılda bu programlara kaç engelli yurttaş katılmıştır?
. Engelli bireylerin uzaktan çalışma, evden üretim, sosyal kooperatifçilik gibi alternatif istihdam modelleriyle iş hayatına kazandırılması için Bakanlığınızca yürütülen özel bir proje ya da teşvik mekanizması bulunmakta mıdır?
Engelli bireylerin kamu ve özel sektörde iş başvuru süreçlerinde karşılaştığı fiziksel erişim ve dijital erişilebilirlik sorunlarının giderilmesine yönelik bir eylem planınız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi ( : 19.07.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1668474 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Aydın Milletvekili Sayın Hüseyin YILDIZ tarafından yöneltilen 7/30453 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Bakanlığımız tarafından tüm ülke genelinde istihdamı artırmak ve işsizliği önlemek amacıyla çeşitli politikalar belirlenmekte ve uygulanmaktadır. 4857 sayılı İş Kanununun *Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu" başlıklı 30'uncu maddesine istinaden işverenler, elli (tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde 51) veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlü olup, çalıştırmakla yükümlü oldukları bu işçileri Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığı ile sağlamaktadırlar. İstihdamı zorunlu engelli işçi kontenjanlarının takip ve denetimi düzenli olarak Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerimiz tarafından yürütülmektedir.
Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğüne uymayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli işçi ve çalıştırmadığı her ay için Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce 4837 sayılı İş Kanununun 101'inci maddesine istinaden idari para cezası uygulanmaktadır. Engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işverenlerden veya işveren vekillerinden tahsil edilen idari para cezaları, söz konusu Kanunun 30'uncu maddesi gereğince kurulan Komisyon tarafından, engellilerin ve eski hükümlülerin; mesleki eğitimleri, iş bulmalarını sağlayacak destek teknolojileri, işe yerleştirilmeleri, işe ve işyerine uyumlarının sağlanması mesleki rehabilitasyonları ve kendi işlerini kurmalarına yönelik projelerin finansmanı için kullanılmaktadır.
Bununla birlikte, aktif işgücü piyasası politikaları kapsamında engelli vatandaşlarımızın istihdam edilebilirliğinin artırılması amacıyla mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programları düzenlenmekte; iş ve meslek danışmanları ile meslek seçimi aşamasında bulunan, iş bulmada/seçmede güçlükleri olan, mesleki uyum problemleri bulunan, mesleki becerilerini geliştirmek ve mesleğini/işini değiştirmek isteyen kişilere ve işgücü arayan işverenlere yönelik iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri sunulmakta; İş Kulüpleri Projesi ile işgücü piyasasında dezavantajlı olan vatandaşlarımıza danışmanlık hizmeti sunulmakta; iş arama kanalları, özgeçmiş hazırlama, mülakat teknikleri gibi konularda hem teorik hem de uygulamalı eğitimler verilmekte ve işverenler İş Kulübüne davet edilerek iş arayanlarla buluşturulmaktadır. Engelli bireylerin istihdama kazandırılması için istihdam modeli (Engelli İş Koçluğu) uygulaması 2018 yılında hayata geçirilmiştir.
Ayrıca, engeli olan bireylerin istihdama katılması yolunda desteklenmesi ve engelli birey istihdam etmek isteyen işverenler için tek bir platform üzerinden İŞKUR hizmetlerine ve diğer birçok hizmete erişim imkânı ve bilgi sağlamak amacıyla "Engelsiz İŞKUR Platformu" oluşturulmuş olup, bu platforma hilps://engelsiz.iskur.gov.ir/ internet adresi üzerinden ulaşılabilmektedir.
Ülkemizde elli ve daha fazla işçi çalıştıran işyeri sayısı ile bunların işçi statüsünde çalıştırdıkları engelli sayılarına ilişkin veriler İŞKUR web sayfasında (www.iskur.gov.ir) o yayınlanan "İstihdamı Zorunlu Kontenjanları" istatistiklerinde; engellilere yönelik sunulan hizmetlere iliskin verilere ise aylık istatistik bültenlerinde, istatistik yıllıklarında ve yıllık faaliyet raporlarında yer al
Pr dd IŞIKHAN Bakan Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68
Talafan: (219) 904 Anan