MESEM programına dahil olan çocukların çalışma koşullarının denetlenmesine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğü' nün 96. Maddeleri uyarınca Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında, öğrenci statüsünde olmalarına rağmen ağır ve tehlikeli iş kollarında çalıştırılan çocukların uğradığı hak ihlalleri, iş kazaları, yaralanma ve can kayıpları kamuoyunda derin bir endişe yaratmaktadır. Kamuoyuna yansıyan veriler ve saha gözlemleri, çocukların yeterli iş sağlığı ve güvenliği (İSG) önlemleri alınmadan, denetimsiz koşullarda çalıştırıldığını göstermektedir.
Eğitim hakkı kapsamında ve devlet güvencesi altında olması gereken bu çocukların yaşam haklarının ve bedensel bütünlüklerinin korunması, başta Milli Eğitim Bakanlığı olmak üzere devletin en temel sorumluluğudur.
Bu bağlamda;
SORULAR
Çocukların yaşam hakkını ve bedensel bütünlüğünü korumakta yetersiz kalan, adeta bir "çocuk işçiliği ve kaza" merkezine dönüşen MESEM programını bu haliyle uygulamakta ısrarcı mısınız? Bakanlığınızın sorumluluğunda yürütülen bu sistemde yeni can kayıplarının yaşanmaması adına programın tamamen askıya alınması ya da feshine yönelik acil bir planınız var mıdır?
MESEM programının uygulamaya konulduğu tarihten itibaren günümüze kadar;
MESEM kapsamında çalışırken iş kazası geçiren, yaralanan ve hayatını kaybeden çocuk öğrenci sayısı kaçtır? Bu vakaların illere ve iş kollarına göre dağılımı nedir?
Hayatını kaybeden ya da ağır yaralanan çocukların yaşları kaçtı ve hangi tehlikeli/çok tehlikeli iş kollarında görevlendirilmişlerdi? Bu çocukların yaş gruplarına göre dağılımı nedir?
Bakanlığınız bünyesinde, MESEM ögrencilerinin istihdam edildiği işletmelere yönelik yürütülen Iş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) denetimlerinin sıklığı nedir? Son 3 yılda kaç işletme denetlenmiştir?
Yapılan denetimler sonucunda, çocuk işçi çalıştırma kurallarına uymayan, İSG önlemlerini almayan ve ihmali tespit edilen kaç işletme MESEM programından çıkarılmıştır? Bu işletmeler hakkında hangi yasal ve cezai işlemler uygulanmıştır?
Çocukların çalıştırıldığı işletmelerde acil durum planları, risk analizleri ve çocukların fiziki yapılarına uygun koruyucu ekipman (kask, çelik burunlu ayakkabı, iş elbisesi vb.) temini konusunda Bakanlığınızın yürüttüğü özel bir kontrol mekanizması var mıdır?
MESEM bünyesindeki çocukların haftalık çalışma saatleri ve çalışma koşulları (gece mesaisi, fazla mesai vb.) nasıl denetlenmektedir? Mevzuata aykırı şekilde ağır şartlarda çocuk çalıştırdığı tespit edilen kaç kurum/kuruluş cezai yaptırımla karşılaşmıştır?
Yaşanan yaralanma ve can kayıplarının ardından, ilgili mesleki eğitim merkezi müdürlükleri, koordinatör öğretmenler ve işletme sorumluları hakkında açılan idari ve adli soruşturmaların sayısı kaçtır? Bu soruşturmaların kaçı sonuçlanmıştır ve alınan hukuki kararlar nelerdir?
MESEM uygulamasında yaşanan ve kronik hale gelen bu can kayıplarının ve kazaların önüne geçmek amacıyla, sistemin işleyişine, denetim modeline ve çocukların korunmasına yönelik ivedi bir yapısal reform veya mevzuat değişikliği çalışmanız bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
ilgi :a) 12.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1873882 sayllt yazınız. 7/45764-45767 6K 178
b) 19.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1879435 sayılı yazınız.
c) 23.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1880873 sayılı yazınız. 7/45769 GK 178
g) 25.06.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1882751 sayılı yazınız. 7/45771 GK 178
d) 03.07.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1889420 sayılı yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazılarla iletilen Osmaniye Milletvekili Asu KAYA'nın 7/45355, Istanbul Milletvekili Doğan BEKIN'in 7/45587, Batman Milletvekili Serkan RAMANLI'nın 7/45594, Istanbul Milletvekili Cengiz ÇİÇEK'in 7/45599, Mersin Milletvekili Perihan KOCA'nın 7/45677, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL'ın 7/45764 ve 7/45769, Rize Milletvekili Tahsin OCAKLI'nın 7/45765, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/45766, Bursa Milletvekili Kayıhan PALA'nın 7/45767, Tekirdağ Milletvekili Cem AVŞAR'ın 7/45771 ile Balıkesir Milletvekili Turhan ÇÖMEZ'in 7/46227 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmu Bilgilerinize arz ederim.
OSMANİYE MİLLETVEKİLİ ASU KAYA'NIN 7/45355 NUMARALI YAZILI SORU
Mesleki Eğitim Merkezi Programı; kökleri Ahilik kültürüne dayanan, iş yeri tabanlı mesleki eğitimi örgün eğitim sistemi içinde kayıtlı, denetimli ve sosyal güvenceye bağlı şekilde yürüten bir mesleki ve teknik eğitim programıdır. Program, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmış olup öğrenciler teorik eğitimlerini okulda, uygulamalı mesleki eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve Mesleki eğitim merkezi programında amaç, öğrencilerin eğitimden kopmadan mesleki bilgi, beceri ve yetkinlik kazanmalarını, bir mesleği iş başında öğrenmelerini ve eğitim-istihdam bağının güçlendirilmesini sağlamaktır. Bu programda öğrenciler, Bakanlığımızca belirlenen haftalık ders çizelgeleri ve öğretim programları doğrultusunda okula ve beceri eğitimi aldıkları işletmeye devam etmekte; isteyen öğrenciler fark derslerini de tamamlayarak mezuniyetlerinde ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması alabilmekte ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedir.
Mesleki eğitim merkezi öğrencileri de dâhil olmak üzere mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler, okulda ve işletmede yaptıkları mesleki eğitim süresince iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sigortalanmakta; bu öğrencilerin sigorta primleri Bakanlık bütçesinden karşılanmaktadır. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimi, okul, işletme ve öğrenci arasında yapılan sözleşmeye dayalı olarak yürütülmekte; işletmede eğitim yapılacak alan, öğrencinin görev ve sorumlulukları ile uygulamanın kapsamı bu süreçte belirlenmektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri gereğince, öğrencilere işletmelerde mesleki eğitim yaptırılabilmesi için iş yerinde usta öğretici bulunması zorunludur. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitiminin öğretim programına uygunluğu, ilgili okul müdürlüklerince görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından haftalık olarak takip edilmektedir. Öğrencilerin işletmede yaşadığı sorunlar koordinatör öğretmen, okul yönetimi ve okul rehberlik servisi iş birliğiyle ele alınmakta; gerekli hâllerde işletme ile yapılan sözleşme sonlandırılarak öğrencilerin farklı işletmelerde beceri eğitimlerine devam etmeleri sağlanmaktadır.
İşletmede mesleki eğitim yapılacak işletmelerin eğitim uygulamaları yönüyle uygun olup olmadığı, il ve ilçelerde oluşturulan işletme belirleme komisyonları aracılığıyla değerlendirilmektedir. Öğrencilerin bir işletmeye yerleştirilmesi; valilikler, il istihdam ve mesleki eğitim kurulları, ilgili oda ve birlik temsilcileri, il/ilçe milli eğitim müdürlükleri ve işletme belirleme komisyonlarının değerlendirmeleri doğrultusunda yürütülen çok aşamalı bir 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 41'inci maddesi gereğince işletmelerde yapılan mesleki eğitimin eğitim yönüyle denetimi Bakanlığımızca; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından denetimi ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yürütülmektedir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki yükümlülükleri 6331 sayılı Iş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir. Iş kazası yaşanan işletmelere yönelik cezai yaptırım süreçleri ise ilgili mevzuat ve yargı mercilerinin görev alanı kapsamında yürütülmektedir.
İşletmelerde eğitim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliğini korumak ve güçlendirmek amacıyla 02.02.2024 tarihinde "Mesleki Eğitimde Iş Sağlığı ve Güvenliği" konulu 2024/36 sayılı Genelge yayımlanmıştır. Genelge kapsamında işletme denetimlerinin artırılması, işletmelerin beceri eğitimi için uygunluğunun iş güvenliği uzmanlarının desteğiyle değerlendirilmesi, uygun olmayan işletmelere öğrenci gönderilmemesi, işletmelerde öğrencinin eğitiminden sorumlu usta öğretici bulundurulması ve öğrencilere iş sağlığı ve güvenliği bilincinin kazandırılmasına yönelik tedbirler belirlenmiştir.
2024/36 sayılı Genelge çerçevesinde öğrencilerin staj ve beceri eğitimi yaptıkları işletmelerde verilen eğitimin müfredata ve mevzuata uygunluğu yönünden gerekli inceleme ve denetimler yapılmaktadır. Ayrıca anılan Genelge'de işletmelerin 6331 sayılı Iş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve bu hususların valiliklerce takip edilmesi öngörülmüştür.
Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri gereğince işletmelerde staj yapan öğrenciler, okul müdürlüğünce planlanan program dâhilinde koordinatör olarak görevlendirilen atölye ve laboratuvar öğretmenleri tarafından denetlenmektedir. Bu kapsamda öğrencilerin haftalık çalışma süreleri, beceri eğitimi yaptıkları alanlar ve eğitim ortamlarının durumu koordinatör öğretmenlerce izlenmekte; mevzuata aykırı durumların tespiti hâlinde gerekli idari süreçler işletilmektedir.
Bu kapsamda 2024 yılı sonunda 253.940 işletme incelenmiş, uygun bulunmayan 23.252 işletmeyle yapılan sözleşme sonlandırılmış ve 2025 yılında uygun bulunmayan işletmelerle yeni sözleşme yapılmamıştır.
Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumlarda görevli personelin mevzuatla belirlenen ödev ve sorumluluklarını ihlal ettiği veya kanunla belirlenen yasaklara aykırı hareket ettiği yönünde somut ihbar, şikâyet, bilgi veya belge bulunması hâlinde, Bakanlık veya valilik makamından alınacak olura istinaden müfettiş marifetiyle inceleme-soruşturma işlemi başlatılmaktadır. İddiaların doğrulanması hâlinde fiilin niteliği ve ağırlık derecesine göre ilgili mevzuatta öngörülen disiplin ve idari yaptırımlar teklif edilmektedir.
MESEM programı kapsamında bugüne kadar yaşanan 3.194 iş kazasında toplam 13 Mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin işletmelerdeki beceri eğitimlerinin güvenli, denetimli ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesi amacıyla 2024/36 sayılı Genelge doğrultusunda iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin güçlendirilmesi, uygun olmayan işletmelere öğrenci gönderilmemesi, koordinatör öğretmen denetimlerinin sürdürülmesi ve gerektiğinde sözleşmelerin sonlandırılması uygulamalarına devam edilmektedir.
Yasuf TEKİNMilli ğitim Bakanı