Gıda güvenliği denetimlerine ve gıda mühendisi istihdamına ilişkin
Kaynak göster
Çiçek Otlu (DEM Parti), 25 Aralık 2025 tarihinde 7/38379 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 19 Şubat 2026).
Çiçek Otlu (DEM Parti, İstanbul). “Gıda güvenliği denetimlerine ve gıda mühendisi istihdamına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38379, 25 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38379-gida-guvenligi-denetimlerine-ve-gida-muhendisi-istihdamina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3746f390-3e99-4abf-9128-019b5b073f62
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından
Anayasanın 98. İçtüzüğün 96 ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 6. 0 hu
Çiçek OTLU İstanbul Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Gıda güvenliği, gıdanın üretiminden tüketicinin sofrasına ulaşıncaya kadar ortaya çıkabilecek fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik bozulmaların öngörülmesini ve önlenmesini amaçlayan tedbirlerin tümünü kapsar. Bu güvenliğin sağlanabilmesi için gıda mühendislerinin gıda üretimi, işleme, paketleme ve dağıtım süreçlerinde aktif olarak görev alması ve etkin denetimler gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Her yıl yüzlerce gıda zehirlenmesi, gıda skandalı ile taklit ve tağşiş yapan firmalara ilişkin haberlerle karşılaşılmasının başlıca nedenleri, özel sektörde gıda mühendislerinin mesleki sorumluluklarını yerine getirmek istediklerinde işveren baskısına maruz kalmaları, kamuda ise denetimlerin yetersiz olması ve bu denetimlerin yetkin olmayan kişiler tarafından gerçekleştirilmesidir.
Gıda mühendisleri, kamusal denetimlerin etkin biçimde yürütülebilmesinin, gıda üretim sürecinde ortaya çıkabilecek riskleri önleme yöntemlerine ve gıda güvenliği standartlarına hakim, yeterli sayıda gıda mühendisinin istihdam edilmesine ve bu mühendislerin gıda denetimlerinde etkin rol almasına bağlı olduğunu ifade etmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde görev yapan gıda kontrol görevlilerinin yalnızca "025-27'sinin gıda mühendisi olması ise gıda denetimlerinin etkinliğinin sorgulanmasını gerektirmektedir. Bakanlık verilerine göre, bir işletmeye yılda yapılan ortalama denetim sayısı 2019'da 1,80, 2020'de 1,95, 2021'de 1,96, 2022'de 1,88, 2023'te tekrar 1,80 seviyesine düşmüştür.
Denetim sıklığının arttırılması etkin bir denetim ortaya koymaya yeterli değildir. Gıda Kontrol Denetmeni unvanı alma yetkisi, gıda mühendisleri dışında, aralarında zabıtaların da bulunduğu toplam 7 ayrı meslek mensubuna verilmiştir. Bu durum gıda denetiminin etkinliğini düşürmektedir. |
Gıda mühendisliği meslek grubu hem özel sektörde hem de kamuda ciddi istihdam ve yetki sorunları yaşamaktadır. KPSS'den yüksek puan almış birçok gıda mühendisi uzun yıllardır atama beklemektedir. Bununla beraber özel sektörde çalışan gıda mühendislerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerekmektedir.
Gıda güvenliğinin tehlikeye atılmasını önlemeyi amaçlayan Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktası Sistemi (HACCP) ile küresel gıda zincirinin güvenliğini garanti altına almak için HACCP ve ISO standartlarına göre oluşturulmuş uluslararası bir standart olan ISO 22000'in uygulanması, özellikle kamu kurumlarında sunulan toplu yemek hizmetlerinin güvenilirliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu sistemlerin işletmelerde etkin biçimde hayata geçirilmesi ve denetlenmesi, gıdanın güvenilirliğini sağlama hedefinin eksiksiz şekilde yerine getirilebilmesi için zorunludur. Söz konusu denetim mekanizmalarının şüpheye yer bırakmayacak biçimde yürütülmesi ise kamu kurumlarında istihdam edilecek gıda mühendislerinin aktif ve yetkin rol almasıyla mümkündür.
İlçe müdürlüklerinde gıda denetimlerinin çoğu zaman il merkezlerinden gönderilen ekiplerce yapılması nedeniyle denetimlerde gecikme, iş yükü artışı ve etkinlik kaybı yaşandığı yönündeki eleştiriler de mevcuttur.
Bakanlık bünyesinde görev alan gıda mühendislerinin sayısının ciddi ölçüde azalması denetimlerin sıklığını ve verimini de azaltmaktadır. Tüketicinin korunmasını esas alan gıda güvenliğinin sağlanması açısından, kamuda gıda mühendisi istihdamının artırılması, denetim mekanizmalarının etkinliğinin geliştirilmesi, il-ilçe teşkilatlarındaki kapasite sorunlarının ve gıda güvenliği alanındaki mevcut yapısal eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Güncel verilere göre Bakanlığınız bünyesinde kaç gıda mühendisi görev yapmaktadır? 2026 yılı için kaç gıda mühendisi alımı yapılacaktır?
Bakanlığınız bünyesinde görev yapan gıda kontrol görevlilerinin mesleklere göre dağılımı nedir? Kaç gıda mühendisi kontrol görevlisi olarak görev yapmaktadır?
Gıda kontrol görevlilerinin gıda mühendisleri dışında meslek sahiplerine yaptırılmasının gerekçesi nedir?
Türkiye genelinde işletmeler hangi sıklıkta ne şekilde denetlenmektedir? Denetimlerin yetersiz ve etkin yapılmadığı iddiasına ilişkin açıklamanız var mıdır?
2026 yılı için denetim sıklığını ve etkinliğini arttırmaya yönelik planlamanız var mıdır?
İlçe müdürlüklerinde gıda denetimlerinin çoğu zaman il merkezlerinden gönderilen ekiplerce yapıldığı doğru mudur?
İlçelerde il merkezinden gelen ekipler tarafından denetim yapılması denetimlerde gecikmelere ve iş yükü artışına neden olduğu iddiasına ilişkin açıklamanız var mıdır? çi İ YgA9)
Gıda mühendisi istihdamı konusunda yerel yönetimlerle iş birliği yapmakta mısınız?
Kamu kurumlarında yemek hizmetlerini denetlemesi için kamu personeli statüsünde gıda mühendisleri istihdam edilmesi sağlanacak mıdır?
Halkın güvenilir gıdaya erişimi için gıda mühendislerinin denetimlerde etkinliği arttırılacak mıdır?
HACCP ve ISO 22000'in etkin bir şekilde uygulanması sağlanacak mıdır?
Özel sektörde görev yapan gıda mühendislerinin çalışma koşullarının ve özlük haklarının iyileştirilmesi için ilgili kurumlarla iş birliği yapacak mısınız?
Gıda güvenliğini sağlamak, taklit—tağşişi engellemek için bütüncül politikalar üretecek misiniz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız birimleri için her yıl düzenli olarak norm kadro çalışması yapılmakta ve personel ihtiyacı tespit edilmektedir. Bu kapsamda personel talebi yapılmakta olup Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Bakanlığımıza tahsis edilen açıktan atama ve kurumlar arası nakil kontenjanı ve/veya sözleşmeli personel pozisyonuna göre kadro durumu, norm kadro ve hizmet ihtiyacı dikkate alınarak, personel açığı olan branşlarda personel planlaması yapılmaktadır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında gıda resmi kontrolleri Bakanlığımızın merkez ve taşra teşkilatı tarafından yürütülmekte olup il ve ilçe düzeyindeki yetki ve personel planlaması hizmetin etkinliği dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Bakanlığımızca denetimlerde gecikmeye yol açabilecek hususlar izlenmekte ve gerekli tedbirler alınmaktadır.
5996 sayılı Kanun'un 31'inci maddesi uyarınca, resmi kontroller Bakanlıkça yetkilendirilen personel tarafından yapılmakta olup üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında sorumlu meslek grupları Ek-2'de belirlenmiştir. Bu nedenle, kontrol ve denetimlerin anılan listede yer alan meslek mensupları tarafından yürütülmesi gerekmektedir.
2025 yıl sonu itibarıyla 81 il tarım ve orman müdürlüğümüzde konusunda uzman 2.898 veteriner hekim, 2.611 ziraat mühendisi, 2.252 gıda mühendisi, 249 su ürünleri mühendisi, 18 kimya mühendisi, 17 balıkçılık teknolojisi mühendisi ve 4 kimyager olmak üzere toplam 8.049 gıda kontrol görevlisi tarafından yurtiçi gıda resmi kontrolleri gerçekleştirilmektedir.
Gıda resmi kontrolleri; Bakanlığımız ve il tarım ve orman müdürlüklerimizce hazırlanan yıllık numune alma programlarının yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, Alo 174 Gıda Hattı, Tarım İletişim Merkezi (TİMER) ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak da gerçekleştirilmektedir.
Resmi kontrollerin sıklığı "İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlemesi Prosedürü" çerçevesinde belirlenmekte olup herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır. Bu doğrultuda, sektör bazında denetim sıklığı 1 ay ile 1 yıl arasında değişmekte olup her işletme yılda en az bir kez denetlenmektedir.
Ayrıca yıllık numune alma programları çerçevesinde yine riske dayalı olarak belirlenmiş ürün sınıflarındaki numuneler ülkemiz genelinde üretim, satış ve toplu tüketim yerlerinden alınmakta; etkin ve yeterli bir denetim mekanizması işletilmektedir. 2025 yılında toplam 1.365.585 yurtiçi gıda resmi kontrolü gerçekleştirilmiştir.
Numune alma programları kapsamındaki denetimler ve benzeri amaçlarla yürütülen denetimlere ilave olarak, gıda işletmelerinin mevzuatımızca belirlenen teknik ve hijyenik gerekliliklere ve Kanun tarafından tanımlanan işletmeci sorumluluklarına uygunluklarının doğrulanması amacıyla 81 ilde eş zamanlı sektörel gıda denetimlerinin 2026 yılında da devam etmesi planlanmaktadır.
5996 sayılı Kanun kapsamında gıda resmi kontrolleri Bakanlığımızın merkez ve taşra teşkilatı tarafından yürütülmekte olup il ve ilçe düzeyindeki yetki ve personel planlaması hizmetin etkinliği dikkate alınarak değerlendirilmektedir. İl müdürlerince gerekli görülmesi durumunda ilçe müdürlüklerine yetki devri yapılarak resmi gıda kontrol faaliyetlerin ilçe müdürlüğü bünyesinde yerine getirilmesi sağlanmaktadır. Bakanlığımızca denetimlerde gecikmeye yol açabilecek hususlar izlenmekte ve gerekli tedbirler alınmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 10*uncu maddesinin birinci fıkrasında, gıda işletmelerinde çalıştırılması zorunlu personele ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Mevzuat gereği, işletmede kullanılan alet ve ekipmanın toplam motor gücünün 30 beygir gücünü aşması veya çalıştırılan toplam personel sayısının on kişiden fazla olması halinde, çalıştırılması zorunlu personelin istihdam edilmesi zorunludur. Bu kapsamda Bakanlığımız, gerekli resmi kontrolleri gerçekleştirmekte ve söz konusu hükümlere aykırı hareket edenler hakkında idari yaptırımlar uygulamaktadır.
Bakanlığımızca, gıda resmi kontrollerinde görev alacak başta gıda mühendisleri olmak üzere 5996 sayılı Kanunun Ek-2 sayılı listesinde yer alan meslek mensuplarının, resmi denetim ve kontrol faaliyetlerini etkin bir şekilde yürütebilmelerini teminen; kontrol görevlisi eğitimi, Tehlike Analizleri ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) temel ve tetkik eğitimi, denetçi davranışları eğitimi, resmi kontrol eğitimi, hijyen eğitimi ve benzeri hizmet içi eğitimler, her yıl ihtiyaçlar ve öncelikler doğrultusunda planlanarak düzenli olarak yapılmaktadır.
5996 sayılı Kanun uyarınca gıda işletmecileri, HACCP vb. ilkelerine dayanan gıda ve yem güvenilirliği sistemini kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Bakanlığımızca gıda işletmelerinde yürütülen resmi kontroller kapsamında, işletmelerin asgari teknik ve hijyenik şartları ile HACCP ilkelerine dayalı gıda ve yem güvenilirliği sistemine ilişkin kriterler ayrıntılı olarak denetlenmekte ve söz konusu sistemin etkin şekilde uygulanıp uygulanmadığı titizlikle kontrol edilmektedir.
Tüketicinin sağlığının ve menfaatlerinin en üst düzeyde korunması ve ceza maddesinin caydırıcı nitelik kazanması amacıyla 5996 sayılı Kanun'da değişiklik yapan 7255 sayılı Gıda, Tarım ve Orman Alanında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun 04.11.2020 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun'un 30'uncu maddesinde yapılan düzenlemeyle taklit ve tağşiş yapılan gıda maddelerini üreten, piyasaya arz eden gıda işletmecileri ile piyasaya arz eden perakende gıda işletmecilerine yönelik yaptırımlar ağırlaştırılmıştır. Taklit-Tağşiş yaptığı tespit edilen gıda işletmelerine artan para cezaları yanında ürünlere el koyma, piyasadan toplatma, imha, mülkiyeti kamuya geçirme gibi yaptırımlar getirilerek, fiilin tekrar edilmesi durumunda idari para cezalarının artırılması, hapis cezası, adli para cezası, gıda sektörü faaliyetinden men vb. caydırıcı yaptırımlar getirilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan