Özel eğitim kurumlarına biyometrik kimlik doğrulama sistemi kurma zorunluluğu getirilmesine ilişkin
Kaynak göster
Ali Karaoba (CHP), 6 Şubat 2026 tarihinde 7/40555 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 67 gün sonra, 14 Nisan 2026).
Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Özel eğitim kurumlarına biyometrik kimlik doğrulama sistemi kurma zorunluluğu getirilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40555, 6 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40555-ozel-egitim-kurumlarina-biyometrik-kimlik-dogrulama-sistemi-kurma-zorunlulugu-getirilmesin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3ba11857-0823-4583-98de-019c42deef85
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 67 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA
Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri; Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı, devlet desteğiyle hizmet veren ve otizmli bireyler, down sendromlu bireyler, dil ve konuşma bozukluğu olanlar, özel öğrenme güçlüğü yaşayanlar, işitme engelli, görme engelli ve ortopedik engelli bireyler başta olmak üzere çok sayıda engel grubuna yaşam boyu eğitim sunan önemli kurumlardır. Bu merkezler, sosyal devlet ilkesinin sahadaki en somut karşılıklarından biri olma amacıyla çalışmakta, yalnızca eğitim değil aynı zamanda toplumsal katılım ve yaşam kalitesi açısından da kritik bir işlev üstlenmeye gayret etmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak son dönemde artan kira, personel, enerji ve donanım maliyetleri karşısında ayakta kalmakta zorlanan bu kurumlar, şimdi de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından dayatılan biyometrik kimlik doğrulama sistemi nedeniyle fiilen kapanma noktasına sürüklenmektedir. Özel gereksinimli bireylerin eğitime katılımını yüz tanıma yoluyla doğrulamayı amaçlayan bu sistem, usulsüzlüklerin önlenmesi ve kamu kaynağının doğru kullanımı açısından ilkesel olarak tartışılabilir olmakla birlikte, uygulama biçimi itibarıyla ciddi soru işaretleri barındırmaktadır.
Ulusal basına yansıyan bilgiler ve sahadan gelen yoğun tepkilere göre; Milli Eğitim Bakanlığı, piyasada daha hesaplı ve alternatif sistemler bulunmasına rağmen, ihale sürecine ilişkin yaklaşık maliyet, ihale yöntemi, katılımcı firmalar ve teknik gerekçeler kamuoyuyla paylaşılmadan, fiilen tek bir firmayı işaret eden bir uygulamayı zorunlu kılmaktadır. Söz konusu firmanın sunduğu sistemin, piyasadaki benzer çözümlerin yaklaşık iki katı maliyete sahip olduğu, ayrıca yıllık ve döviz cinsinden servis bedeli yükü getirdiği ifade edilmektedir. Bu durum hem kamu kaynaklarının etkin kullanımı hem de özel eğitim kurumlarının sürdürülebilirliği açısından kabul edilemez niteliktedir.
Bir diğer tarafta ise biyometrik veri niteliği taşıyan yüz tanıma verilerinin işlenmesi konusunda Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında hangi hukuki ve teknik değerlendirmelerin yapıldığı, veri güvenliğinin nasıl sağlanacağı ve bu verilerin kimler tarafından, ne kadar süreyle saklanacağı hususları da belirsizliğini korumaktadır. Ülkemizde özellikle son yıllardaki veri hırsızlıkları ve veri güvenliğinin yetersizliği de ele alındığında bu durum toplumda büyük bir kaygı yaratmaktadır. Eğitim hizmeti alan özel gereksinimli bireylerin büyük bölümünün çocuk olduğu düşünüldüğünde, veri güvenliği konusundaki bu belirsizlikler daha da ağır bir sorumluluk doğurmaktadır.
Uygulamanın 1 Mayıs 2026 tarihinde başlatılacağı açıklanmış olmasına rağmen, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 30 Ocak tarihinde özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine gönderilen resmi yazı ile, sistemin derhâl uygulanmaması hâlinde ödemelerin yapılmayacağı bildirilmiştir. Bu yaklaşım, eğitim kurumlarını velilerle karşı karşıya getirmekte, eğitim hizmetinin sürekliliğini tehdit etmekte ve kurumları ekonomik olarak çöküşe sürüklemektedir. Bu tablo, kamu yararıyla bağdaşmadığı gibi sosyal devlet ilkesine de açıkça aykırıdır. Bu bağlamda,
I- Bu biyometrik kimlik doğrulama sistemine ilişkin ihale süreci hangi usulle gerçekleştirilmiştir, yaklaşık maliyet neye göre belirlenmiştir ve neden kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmamıştır?
SORULAR
Piyasada daha düşük maliyetli ve teknik olarak benzer alternatifler bulunmasına rağmen, fiilen tek bir firmanın sisteminin tercih edilmesinin gerekçesi nedir?
Söz konusu sistemin yıllık ve döviz cinsinden servis bedelleri kamu bütçesine ve özel eğitim kurumlarına ne kadar ek maliyet getirmektedir?
Bu uygulama öncesinde Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında hangi görüşler alınmış, hangi risk analizleri yapılmış ve veri güvenliği nasıl garanti altına alınmıştır?
| Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilen bir uygulama için, 30 Ocak tarihli yazı ile ödemelerin kesileceğinin bildirilmesi hangi hukuki dayanağa dayanmaktadır?
Bu sistemin uygulanmaması hâlinde eğitim ödemelerinin durdurulmasının, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin kapanmasına ve engelli bireylerin eğitim hakkının fiilen engellenmesine yol açacağı öngörülmüş müdür? i
Bu uygulamadan etkilenecek yaklaşık beş yüz bin engelli bireyin eğitim hakkının korunmasına yönelik Milli Eğitim Bakanlığı?nın herhangi bir alternatif planı var mıdır?
Biyometrik kimlik doğrulama sistemi uygulaması, maliyet, veri güvenliği ve eğitim hakkı açısından yeniden değerlendirilerek askıya alınacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
1/y067$
ç) 24/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1805220 sayılı yazınız. Hyo9 $u GEM Ş d)25/02/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1805887 sayılı yazınız. &
e) 02/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1808753 sayılı yazınız. 7/4960
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e)'de kayıtlı yazıyla iletilen Ankara Milletvekili Aylin YAMAN'ın 7/40143, Zonguldak Milletvekili Deniz YAVUZYILMAZ-'ın 7/40454 ve 7/40455, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/40555, Kocaeli Milletvekili Lütfü TÜRKKAN'"ın 7/40561, Hatay Milletvekili Servet MULLAOĞLU"nun 7/40678, Hakkari Milletvekili Öznur BARTİN"'in 7/40691, Van Milletvekili Gülderen VARLİ"nin 7/40823, Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/40824, Aydın Milletvekili Evrim KARAKOZ'un 7/40826, Antalya Milletvekili Aliye COŞAR"ın 7/40954 ile İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/40960 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur. Bilgilerinize arz ederim.
TİYoSSS buu MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı hye YÜZYILI ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında Bakanlığımızdan kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alarak faaliyet gösteren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine özel gereksinimli bireylere verdikleri destek eğitimler karşılığında; 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43'üncü maddesinin birinci fıkrasındaki "Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari 9620 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir. " hükmü doğrultusunda Bakanlığımızca ödeme yapılmaktadır.
Bakanlığımız tarafından sosyal devlet anlayışının bir tezahürü olarak 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun verdiği görev ve sorumlulukla gerçekleştirilen özel gereksinimli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim almalarının sağlanması ve bu eğitimin giderlerinin Bakanlık bütçesinden karşılanması öncelikli amaçlarımız arasında olmakla birlikte eğitimin amaçlarına ulaşması ve bu süreçte kamu zararı doğmaması da Bakanlığımızın önemli sorumluluklarındandır. Bu amaçla kurumların denetlenmesi için Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurumların, denetimi, inceleme ve kontrolü" başlıklı 67'nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Kurumlar, Bakanlık müfettişi, Bakanlık müfettiş yardımcısı veya il milli eğitim müdürlüğünce görevlendirilen eğitim müfettişi/il veya ilçe milli eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı ile diğer denetim yetkisi bulunanlarca denetlenir. Kurumların denetimlerinde, Bakanlıkça hazırlanan modüller ile diğer elektronik araç ve gereçlerden de yararlanılabilir. " hükmü yer almaktadır.
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde ders devam takipleri ile ödeme süreçlerine ilişkin olarak; 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43'üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Engelli bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine veya birimlerine kayıt ve kabul işlemleri ile engelli birey ve eğitim personelinin ders devam takibi, 1/9/2018 tarihinden itibaren biyometrik kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemi ile yapılır. Bu yöntemlerle ders devam takibi mümkün olmayan engelli bireylerin ders devam takibi ile kimlik doğrulama sistemi veya kameralı görüntüleme sistemine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. " hükmü gereği özel gereksinimli bireylerin eğitim aldıkları kurumlarda ders devam takibinin yapılabilmesi ve kamu kaynaklarının etkin, verimli ve yerinde kullanılabilmesini sağlamak, özel eğitim ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN
Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI , ağa rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan özel gereksinimli bireylere eğitim vermeden eğitim verilmiş gibi gösterilmesi sonucunda kamu zararı doğmasını ve bireylerin eğitim haklarının ellerinden alınmasını engellemek amacıyla Biyometrik Kimlik Doğrulama Sistemi'ne (BKDS) geçilmiştir.
BKDS'nin çalışabilmesi için Bakanlığımızın veri merkezlerinde kurulması gerekli olan donanım ve yazılımlara ilişkin alım 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilmiş olup İnnova Bilişim Çözümleri A.Ş. tarafından kazanılan ihale kapsamında özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine yapılacak BKDS kurulumlarına ilişkin mevzuatta bir hüküm veya düzenleme yer almamaktadır. İhaleye ilişkin sayısal veriler, 2024 yılı sonunda ihale bitiminde "Kamu İhale Bülteninde" yayımlanarak kamuoyuna duyurulmuştur.
BKDS'nin, ders devam takiplerinde ve ödemeye esas veri olarak kullanılması sürecine ilişkin olarak Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce tüm valiliklere 14.07.2025 tarihli ve E-35235946-410.07-136584411 sayılı yazı ile bildirilmiş ve 04.11.2025 tarihli ve E-35235946-410.07-145516194 sayılı yazı ile tekrar hatırlatılmıştır.
Ancak Bakanlığımıza bağlı faaliyette bulunan özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon birimleri ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden bir kısmının BKDS üzerinden Bakanlığımız bilişim sistemlerine entegrasyonlarının sağlanmadığı anlaşıldığından kurumların BKDSnin belli şartlar dahilinde 1/1/2026 tarihinden sonra kullanılacağı Özel Öğretim Genel Müdürlüğünün 27.11.2025 tarihli ve E-16915068-410.07-147430246 sayılı yazısı ile duyurulmuştur. Nitekim Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin Geçici 4'üncü maddesine "Biyometrik kimlik doğrulama sistemi 1/1/2026 tarihine kadar Bakanlığın bilişim sisteminde kullanılan biyometrik kimlik doğrulama sistemine entegre edilmiş veya edilecek kurumlara, 1/5/2026 tarihine kadar verilen eğitimler için 30 uncu maddenin ikinci fikrasına göre ödeme yapılır. Biyometrik kimlik doğrulama sistemi 1/1/2026 tarihinden sonra Bakanlığın bilişim sisteminde kullanılan biyometrik kimlik doğrulama sistemine entegrasyonu yapılan kurumlara, 1/1/2026 tarihinden entegrasyon yapılan tarihe kadar kurumlarında verilen eğitimler için 30 uncu maddenin ikinci fıkrası kapsamında ödeme yapılmaz." hükmü eklenmiştir.
Özel gereksinimli bireylerin ve eğitim personelinin biyometrik verilerini barındıracak sistemin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Bakanlığımızın bilgi güvenliği politikaları çerçevesinde kişisel verilerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak sisteme dışarıdan müdahale edilememesi, gizlilik gerektiren bilgi, materyal ve dokümanların korunması, bilgi ve dokümanların görsel, işitsel ve yayın yolu ile üçüncü şahıslara karşı güvenliğin sağlanması, söz konusu projedeki hiçbir teknik dokümanın kısmen veya tamamen yüklenici tarafından başka projelerde kullanılmaması, yüklenicinin personeli veya yetkililerinin cihazların kurulacağı adreslerde yapacakları her türlü çalışma sırasında gizlilik kurallarını ihlal etmemesi gibi hususlar BKDS Teknik Şartnamesi"nde hüküm altına alınmıştır.
BKDS'nin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) hükümlerine tam uyumlu olması için kapsamlı tedbirler düşünülmüş ve uygulanmıştır. Biyometrik veriler, KVKK'nin 6. maddesi kapsamında "özel nitelikli kişisel veri" olarak kabul edildiğinden, bu verilerin işlenmesi için özel güvenlik önlemleri ve açık rıza mekanizması zorunludur.
Organizasyonel tedbirler arasında, veri sorumlusu ve veri işleyen rolleri net olarak tanımlanmış, veri işleme politikaları oluşturulmuş ve personel eğitimleri verilmiştir. Veri saklama süreleri belirlenmiş, amaç ortadan kalktığında verilerin silinmesi için prosedürler Seç SEMİZ a MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİMİN ği) Strateji Geliştirme Başkanlığ yüzyıLı Vİ rateji Geliştirme Başkanlığı A ümanyan oluşturulmuştur. Ayrıca, veri sahiplerinin KVKK'nin 11. maddesi kapsamındaki hakları (bilgi talep etme, düzeltme, silme, itiraz etme) sistemde güvence altına alınmıştır.
Öte yandan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin denetimleri Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği"nin "İnceleme, Soruşturma ve Denetim" başlıklı 27'nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Bakanlık müfettişi/Bakanlık müfettiş yardımcısı veya il milli eğitim müdürlüklerince görevlendirilen eğitim müfettişi/eğitim müfettişi yardımcısı, il milli eğitim müdür yardımcısı, il/ilçe milli eğitim şube müdürü veya diğer denetim yetkisi bulunanlarca yapılan inceleme/soruşturma/denetimlerde onayın alındığı aydan önceki geriye dönük olarak en az 90 günlük kamera kayıtlarını ve biyometrik kimlik doğrulama sistemi verilerini sunamayan ve/veya Özel Eğitim Modülü üzerindeki eğitim saatleriyle biyometrik kimlik doğrulama sistemi verileri ve kamera görüntüleri arasında uyuşmazlık bulunan kurumlara ödemenin yapılmış olması hâlinde, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesi ikinci fıkrasında yer alan hükümlere uygun işlem yapılır. " hükmü doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere gerekli denetimler yapılmaktadır.
Özel gereksinimli bireylerin ve eğitim personelinin rehberlik ve araştırma merkezlerinde (RAM) yüz imzasının üretilmesi, bu yüz imzalarının şifreli olarak özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde kurulacak olan sisteme yüklenmesi, bireylerin kuruma geliş/gidişi sırasında bireyleri biyometrik olarak tanıyarak Bakanlığımız MEBBİS sistemlerine devam bilgilerini aktaracak ve tüm bu süreçleri bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması, sisteme müdahale edilememesi gibi kriterlere uygun gerçekleştirecek sistem sayesinde özel gereksinimli bireylerin kurumlarda eksiksiz eğitim alması ve herhangi bir hak kaybı yaşamaması amacıyla söz konusu yönetmeliklerde düzenleme yapılmıştır.