Ücretli öğretmenlerin mali ve özlük haklarına ilişkin

Bakanlığımıza İlgi"de kayıtlı yazıyla iletilen Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA DEMİR'in 7/4258, Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN'ın 7/4259, Tekirdağ Milletvekili Nurten YONTAR""ın 7/4274 ve Kocaeli Milletvekili Lütfü TÜRKKAN"ın 7/4284 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek*te sunulmuştur.

Yusuf TEKİN Milli Eğitim Bakanı

Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ

16.12.2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda"; Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenlerin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları veya okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve benzeri diğer hususlar belirlenmiştir.

Söz konusu Kararın 9*uncu maddesinde;

"(1) Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde;

a) Yüksek öğrenimli olmak koşuluyla;

1. Bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmi görevliler ile sınıf öğretmenlerine ve Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında okul öncesi öğrencilerine destek eğitim odasında verilecek eğitimle sınırlı olmak üzere okul öncesi öğretmenlerine, okul öncesi eğitim, ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate,

2. Resmi görevi bulunmayanlar ile emeklilere okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumları ile yabancı uyrukluların eğitim gördüğü geçici eğitim merkezlerinde haftada 30 saate, kadar ek ders görevi verilebilir.

b) İlgili mevzuatında belirtilen esaslara göre uzman ve usta öğretici olarak nitelendirilenlerden; i

) Resmi görevi bulunanlara hafiada 10 saate,

2) Resmi görevi bulunmayanlara haftada 40 saate, kadar okul öncesi, mesleki ve teknik orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders görevi verilebilir.

(2) Bu madde kapsamında ders görevi verilenlerden resmi görevi bulunmayanlara, filen okuttukları her 5 saat ders için I saat daha eğitim öğretime destek görevi karşılığında ayrıca ek ders ücreti ödenir." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında uzman ve usta öğretici olarak görevlendirileceklerde aranacak şartlar, Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir.

Öğretmen ihtiyacının kadrolu ve sözleşmeli öğretmenlerle karşılanamadığı durumlarda yukarıda sözü edilen Yönetmeliğe göre uzman ve usta öğretici olarak nitelendirilenlerden resmi görevi bulunmayanlara, okul öncesi, mesleki ve teknik ortaöğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 48, ayda 192 saate kadar ek ders ücreti karşılığında ders görevi verilebilmektedir.

Söz konusu Yönetmelikte belirlenen nitelikleri taşımayanlara ise okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumları ile yabancı uyrukluların eğitim gördüğü geçici eğitim merkezlerinde haftada 36, ayda 144 saate kadar ek ders ücreti karşılığında ders görevi verilebilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 176'ncı maddesinde: "Bu Kanunun 89'uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar Strateji Geliştirme Başkanlığı günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir. " denilmektedir.

Görüleceği üzere Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında; uzman ve usta öğreticiler ile bu nitelikleri taşımayanlardan olmak üzere iki farklı şekilde görevlendirme yapılmakta ve bunlar, fiilen yerine getirdikleri ders görevleri karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 176'ncı maddesinde öngörülen gösterge rakamının aynı Kanuna göre altı ayda bir olmak üzere yılda iki kez arttırılan aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden hesap edilen ek ders ücretinden yararlanmaktadır.

Bu çerçevede; ek ders ücreti karşılığında ders okutmak üzere görev yapanların, yalnızca fiilen okuttukları ders görevi karşılığında ek ders ücretinden yararlandırılmaları mümkün olup bunun dışında bir uygulama yapılabilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, 27 Temmuz 2022 tarihli ve 31905 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26 Temmuz 2022 tarihli ve 5886 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 9'uncu maddesine: "(2) Bu madde kapsamında ders görevi verilenlerden resmi görevi bulunmayanlara, fiilen okuttukları her 5 saat ders için 1 saat daha eğitim öğretime destek görevi karşılığında ayrıca ekders ücreti ödenir." fıkrası eklenmiştir.

Söz konusu düzenleme ile Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında görev yapmakta olanların ek ders ücretlerinde artış sağlanmıştır.

Öte taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80'inci maddesinin birinci fikrasının (h) bendinde: "Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmi süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı maddenin (j) bendinde ise: "Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz." denilmiştir.

Bu hükümlerden hareketle Hazine ve Maliye Bakanlığının 09.07.2010 tarihli ve 45/10283 sayılı yazısında; uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısının 30 günü aşmamak kaydıyla bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağını; uzman ve usta öğretici statüsü dışında çalışanların prim ödeme gün sayısının ise bir takvim ayındaki ek ders saati toplamının 7,5 saate bölünmesi suretiyle tespit edileceğini belirtmiştir.

Bu itibarla Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında görev yapan uzman ve usta öğreticiler ile uzman ve usta öğretici statüsü dışında çalışanların prim ödeme gün sayılarının belirlenmesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının yazısında belirtilen açıklama çerçevesinde işlem yapılmaktadır.

Ayrıca devletin ekonomik imkânları, kalkınma planları ve hükümet programları çerçevesinde, ek ders ücreti karşılığında görev yapanların emek-ücret ilişkisi bütünlüğündeki Strateji Geliştirme Başkanlığı mali haklarında iyileştirme sağlanmasına yönelik çalışmalar, ilgili kamu kurum ve kuruluşları nezdinde sürdürülmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 176'ncı maddesinin ikinci fıkrasında; özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere ek ders ücretlerinin 9025 fazlasıyla ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

Görüleceği üzere söz konusu hüküm kapsamında fazla ödemeden yararlandırılmanın temel şartı, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görev yürütülüyor olmasıdır.

Diğer yandan 10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi?nin 220/A maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; mevzuatta yer alan mali hükümlerin uygulanmasını yönlendirme, bu konuda ortaya çıkabilecek her türlü meseleyi çözme ve tereddütleri gidermede Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Bu yetkiye istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığının mali konulara ilişkin görüşleri, aralarında Bakanlığımızın da bulunduğu tüm kamu kurum ve kuruluşları bakımından bağlayıcı niteliktedir.

Bu bağlamda Hazine ve Maliye Bakanlığının konuya ilişkin 01.05.2008 tarihli ve B.07.0.BMK.0.22.115904/5724 sayılı yazısında özetle, Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarından özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim gördüğü kurumlarda Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 9'uncu maddesi kapsamında ek ders ücreti karşılığında ders okutmak üzere görevlendirilenlerin ek ders ücretlerinin "25 fazlasıyla ödenmesinin mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim kurumlarında 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 9'uncu maddesi kapsamında ek ders ücreti karşılığında (uzman ve usta öğreticiler dâhil) görev yapanlardan 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 15'inci maddesine göre 2018 yılında 5.000 sözleşmeli öğretmen pozisyonuna öğretmen ataması yapılmıştır. Anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 15'inci maddesi kapsamında yürütülecek iş ve işlemler için yürürlük tarihinden itibaren 6 ay süre verildiğinden bu kapsamda bugün itibarıyla herhangi bir atama işlemi yapılması mümkün olamamaktadır.

2016 yılından itibaren Bakanlığımız öğretmen ihtiyacı 652 sayılı Kanun Hükmünde Karamame'nin Ek-4'üncü maddesine göre sözleşmeli öğretmen istihdamı ile karşılanmaktadır.

Yusuf TEKİNMilli Eğitim Bakanı