Uşak ilinde bulunan Çanlı Köprü'nün korunması ve tanıtılması amacıyla yapılan çalışmalara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Uşak ilinin tarihsel birikimi, yalnızca antik dönem mirasıyla değil; Türk-İslam dönemine ait eserleriyle de Batı Anadolu'nun yerleşim, geçiş ve kültürel süreklilik tarihine ışık tutmakta, turizm açısından da önemli bir potansiyeli barındırmaktadır. Bu çerçevede Uşak merkezde yer alan Çanlı Köprü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı envanterinde kayıtlı bir kültür varlığı olup, envanter bilgilerine göre Emir Şücaeddin Kızıl Bey tarafından yaptırılmış ve 1255 tarihli bir eser olarak gösterilmektedir. Uşak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün genel bilgiler sayfasında da 1255 tarihli Çanlı Köprü'nün, Uşak'ın Selçuklular devrinde var olan bir Türk şehri olduğu tezini güçlendirdiği ifade edilmektedir. Son olarak yerel basında yayımlanan değerlendirmelerde de Çanlı Köprü'nün Uşak'ın Türkleşme süreci ve Batı Anadolu'daki Selçuklu uç politikaları açısından tarihsel önemine dikkat çekilmiştir.

Bu nitelikleriyle Çanlı Köprü, yalnızca korunması gereken bir taşınmaz kültür varlığı değil; aynı zamanda Uşak'ın tarih anlatısında merkezi bir yere sahip, eğitim, araştırma ve kültür turizmi açısından değerlendirilebilecek önemli bir miras unsurudur. Buna rağmen kamuoyunda, köprünün mevcut fiziksel durumu, restorasyon ihtiyacı, koruma önceliği, çevre düzenlemesi, tanıtımı ve kültür rotalarına dahil edilmesine ilişkin yürütülen çalışmalar hakkında yeterli ve düzenli bilgi bulunmamaktadır. Yerel kaynaklarda köprünün kitabesinin geçmişte kaybolduğu, bazı mimari unsurlarının tahrip olduğu ve eserin hak ettiği görünürlüğe halen kavuşamadığı yönünde değerlendirmeler yer almaktadır.

Kültürel mirasın korunması yalnızca fiziksel restorasyonla sınırlı değildir. Bu mirasın bilimsel olarak incelenmesi, üniversitelerle ortak araştırmalar yürütülmesi, yerel yönetimlerle birlikte çevresinin düzenlenmesi, dijital ve basılı tanıtım materyalleri hazırlanması ve kültür turizmi rotalarına etkin biçimde dahil edilmesi de koruma politikasının ayrılmaz parçalarıdır. Uşak Belediyesi stratejik planında da Çanlı Köprü'nün Uşak'ın Selçuklu devrindeki tarihine ilişkin önemine atıf yapılmaktadır. Bu nedenle Çanlı Köprü özelinde, Bakanlığınızın son yıllarda hangi somut adımları attığının, hangi yatırım ve iş birliklerini planladığının ve Uşak Üniversitesi ile yerel yönetimlerle hangi ortak çalışmaların yürütüldüğünün kamuoyu adına açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bu bağlamda,

SORULAR

1. Uşak ili merkez ilçede bulunan Çanlı Köprü için Kültür ve Turizm Bakanlığınız tarafından 2020-2026 yılları arasında yürütülen tespit, inceleme, rölöve, restitüsyon, restorasyon, çevre düzenlemesi, bakım-onarım veya koruma amaçlı herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa kapsamı, tarihi ve maliyeti nedir?

2. Çanlı Köprü'nün mevcut fiziksel durumu Bakanlığınız kayıtlarında nasıl değerlendirilmektedir? Eser için acil restorasyon, güçlendirme, koruyucu müdahale veya çevresel iyileştirme ihtiyacı tespit edilmiş midir?

3. 2020-2026 yılları arasında Çanlı Köprü için Bakanlığınız bütçesinden veya bağlı kurumlar aracılığıyla ayrılan yatırım, restorasyon, proje veya tanıtım ödeneği ne kadardır? Bu ödeneklerin yıllara göre dağılımı nasıldır?

4. Çanlı Köprü'nün korunması ve tanıtılması amacıyla Uşak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü veya ilgili koruma kurulları tarafından alınmış kararlar nelerdir?

5. Bakanlığınız, Çanlı Köprü'nün tarihsel öneminin bilimsel olarak ortaya konulması amacıyla Uşak Üniversitesi ile 2020-2026 yılları arasında herhangi bir ortak araştırma, yayın, sempozyum, envanter, saha çalışması veya proje yürütmüş müdür? Yürütüldüyse kapsamı ve çıktıları nelerdir?

6. Çanlı Köprü'nün Uşak'ın Türkleşme süreci, Selçuklu dönemi ve bölgesel tarih içindeki yerinin daha görünür hâle getirilmesi için Bakanlığınızca hazırlanmış veya desteklenmiş herhangi bir akademik, müzecilik ya da tanıtım çalışması var mıdır?

7. Bakanlığınız ile Uşak Belediyesi, Uşak Valiliği, il Özel İdaresi veya diğer yerel kurumlar arasında Çanlı Köprü'nün korunması, çevresinin düzenlenmesi, ulaşım ve yönlendirme altyapısının iyileştirilmesi ya da turizm rotalarına dahil edilmesi amacıyla yürütülen ortak çalışmalar nelerdir?

8. Çanlı Köprü'nün kültür turizmi kapsamında tanıtılması amacıyla 2020-2026 yılları arasında basılı materyal, dijital içerik, belgesel, sergi, yönlendirme levhası, rota çalışması veya benzeri tanıtım faaliyeti gerçekleştirilmiş midir? Gerçekleştirildiyse bunlar nelerdir?

9. Çanlı Köprü, Bakanlığınızın Uşak iline ilişkin kültür rotaları, inanç-tarih rotaları veya tematik gezi güzergâhları içinde yer almakta mıdır? Yer almıyorsa bu eserin söz konusu rotalara dahil edilmesine yönelik bir çalışma yapılmakta mıdır?

10. Çanlı Köprü'nün korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla yerel tarihçiler, araştırmacılar, sivil toplum kuruluşları, mahalle sakinleri ve ilgili uzmanlarla herhangi bir istişare, çalıştay veya danışma toplantısı yapılmış mıdır?

11. Bakanlığınızın 2026 ve sonrası için Çanlı Köprü'nün restorasyonu, bilimsel belgelenmesi, kültürel miras olarak görünürlüğünün artırılması ve Uşak'ın tarih turizmine kazandırılması amacıyla hazırladığı özel bir proje, yatırım programı veya eylem planı bulunmakta mıdır?