İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/43884 GEÇ CEVAPLANDI · 42 GÜN

Ortaöğretim seviyesindeki okullaşma oranında yaşanan düşüşe ilişkin

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. Bakanlığa iletildi
  3. 15. gün
  4. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 42 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 32 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından yanıtlanması için gereğini arz ederim.

Türkiye'de son yıllarda derinleşen ekonomik kriz, sosyal hayatın her alanını olduğu gibi eğitim sistemini de derinden sarsmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı'nın güncel verileri ve resmi istatistikler incelendiğinde; 2022-2023 eğitim döneminden 2024-2025 dönemine gelindiğinde net okullaşma oranlarında korkutucu bir gerileme yaşandığı görülmektedir.

Özellikle Ortaöğretim (9-12. Sınıf) seviyesinde okullaşma oranının %91,7'den %82,9'a gerileyerek yaklaşık 9 puanlık bir düşüş kaydetmesi, yüz binlerce çocuğun eğitim sisteminin dışına çıktığını göstermektedir. Benzer şekilde ortaokul seviyesinde de belirgin bir azalış söz konusudur.

Bu bağlamda;

SORULAR

  1. 2022-2025 yılları arasında ortaöğretim (lise) seviyesindeki okullaşma oranının %91,7'den %82,9'a gerilemesinin temel nedenleri bakanlığınızca nasıl analiz edilmektedir? Bu düşüşe dair yapılmış bir saha araştırması mevcut mudur?

  2. Eğitim sisteminden kopan bu yaklaşık %'luk öğrenci grubunun kaçı kayıt dışı istihdama (çocuk işçiliği) yönelmiştir? Bakanlığınızın bu öğrencilerin takibi konusunda bir veri seti bulunmakta mıdır?

  3. Ortaokul ve lise seviyesinde okullaşma oranlarının düşmesinde; servis ücretleri, yemek giderleri, kırtasiye ve giyim gibi ekonomik maliyetlerin etkisi nedir? Bu maliyetler nedeniyle eğitimine ara vermek zorunda kalan öğrenci sayısı kaçtır?

  4. Eğitimden kopuşun en yüksek olduğu iller ve bölgeler hangileridir? Bu bölgelerdeki ekonomik gelişmişlik endeksi ile okullaşma oranları arasında bir korelasyon çalışması yapılmış mıdır? 5) Özellikle lise çağındaki gençlerin eğitimde kalmasını sağlamak adına; okul yemeği programı, ulaşım desteği veya doğrudan nakdi eğitim yardımlarının artırılmasına yönelik bir acil eylem planınız bulunmakta mıdır?

    TBMM Halkla İlişkiler Binası Üçüncü Kat No: B309 Bakanlıklar / Ankara

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·

b) 07.05.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1852133 sayılı yazınız.

c) 11.05.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1852982 sayıl1 yazınız. Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazılarla iletilen Karabük Milletvekili Cevdet AKAY'ın 7/43875 ve 7/43876, İstanbul Milletvekili Ali GÖKÇEK'in 7/43878, Zonguldak Milletvekili Eylem Ertuğ ERTUĞRUL'un 7/43880, Bolu Milletvekili Türker ATEŞ'in 7/43884, Van Milletvekili Gülderen VARLI'nin 7/43885, İstanbul Milletvekili Elif ESEN'in 7/43887, Tekirdağ Milletvekili Selcan TAŞCI'nın 7/43888 ve 7/43889, Van Milletvekili Zülküf UÇAR'in 7/43984, Hakkari Milletvekili Öznur BARTIN'in 7/43985 ile Denizli Milletvekili Yasin OZTURK'ün 7/44100 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya lışkın bilgiler Ek'te sunulmuştur.

71 43875-43876.

71 43884-43885 GK 152 71 43887-43889 71 43984-43985 Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312) 418 75 39

Soru önergesinde Resmî İstatistik Programı kapsamında talep edilen veriler; Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan "Milli Eğitim Örgün Eğitim İstatistikleri" adlı yayımda yer alan "1.1.b Öğretim yılı ve eğitim seviyesine göre okullaşma oranı" ve "1.1.c Öğretim yılı ve yaş gruplarına göre okullaşma oranı" başlıklı tablolarda yer almaktadır.

2024-2025 eğitim öğretim yılında ortaöğretim net okullaşma oranında görülen azalmanın temel nedeni, kamuoyunda 4+4+4 sistemi olarak bilinen ve 6287 sayılı Kanun'la uygulamaya konulan düzenleme sonrasında 2012-2013 eğitim öğretim yılında ilkokula erken başlayan 2007 doğumlu öğrencilerin bir bölümünün beklenen şekilde 2023-2024 eğitim öğretim yılında ortaöğretimden mezun olmasıyla ilişkilidir. Bu öğrenciler 2024-2025 eğitim öğretim yılında ortaöğretim kurumlarında yer almamakla birlikte, net okullaşma oranının uluslararası tanımı gereği ortaöğretim teorik çağ nüfusu olan 14-17 yaş grubu içinde sayılmıştır. Bu nedenle, özellikle 17 yaş grubunda görülen azalma ortaöğretim net okullaşma oranını aşağı çekmiş; 14, 15 ve 16 yaş gruplarında ise okullaşma oranları önceki yıllarla büyük ölçüde benzer düzeyde kalmıştır. Bu çerçevede söz konusu değişimin, ortaöğretim çağındaki öğrencilerin tamamının eğitim sistemi dışına çıktığı şeklinde yorumlanması doğru değildir.

Öte yandan, ortaöğretim çağındaki öğrencilerin eğitime erişimi ve okula devamı; sosyoekonomik, psikososyal, akademik ve okul iklimine ilişkin çok boyutlu faktörlerden etkilenebilmektedir. Bu nedenle Bakanlığımızca öğrencilerin devamsızlık, okula uyum, okul aidiyeti, akademik destek ihtiyacı, rehberlik ve yönlendirme süreçleri bütüncül biçimde izlenmekte; devamsızlık ve eğitimden kopma riski bulunan öğrencilerin yeniden eğitime kazandırılmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. 2024-2025 eğitim öğretim yılında saha çalışmaları kapsamında 81 ilin il milli eğitim müdürlüklerinden okullardaki devam oranlarına ilişkin bilgiler alınmış; farklı okul türlerinde devam ve okullaşma oranlarının artırılmasına yönelik eylem planları hazırlanmıştır.

Soru önergesinde yer alan kayıt dışı istihdam ve çocuk işçiliğine ilişkin hususlar, Bakanlığımızın görev alanı dışında farklı kurum ve kuruluşların görev, yetki ve veri alanlarıyla da ilişkili çok boyutlu bir konudur. Bakanlığımızca öğrencilerin kayıt, devam, devamsızlık, açık öğretim, nakil ve eğitim sürecine katılım durumları izlenmekte; eğitim dışında kalma riski bulunan öğrencilerin tespiti ve eğitime yeniden kazandırılması için okul yönetimleri, rehberlik servisleri, il/ilçe millî eğitim müdürlükleri ve ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanmaktadır. Ancak okullaşma oranındaki istatistiksel değişimden hareketle belirli bir öğrenci grubunun kayıt dışı istihdama yöneldiği yönünde doğrudan ve tek başına Bakanlığımız istatistiklerinden sonuç çıkarılması mümkün değildir.

Ortaokul ve lise seviyesinde okullaşma ve devam oranlarını etkileyebilecek ekonomik maliyetler bakımından ise Bakanlığımızca özellikle eğitime erişim riski bulunan öğrencilerin desteklenmesine yönelik uygulamalar sürdürülmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği gereğince, Milli Eğitim Temel Kanunu ile tanınan eğitim hakkından yoksun kalması muhtemel ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okul/kurum/sınıflarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerlerinin resmî okul ve kurumlara taşıma yoluyla eğitime erişimleri sağlanmaktadır. Ayrıca öğrenci taşıma uygulaması kapsamında taşınan ilköğretim ve

ortaöğretim öğrencileri ile taşıma yoluyla eğitim kapsamında öğle yemeği verilen okullarda açılan özel eğitim sınıflarına devam eden öğrenciler ve taşıma merkezi okul müdürlüklerince Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı verileri dikkate alınarak belirlenen öğrencilere ücretsiz öğle yemeği hizmeti sunulmaktadır.

Eğitimden kopma riski veya okuma hakkının sona ermesi gibi göstergeler okul türleri, bölgeler ve iller itibarıyla ayrıca izlenmektedir. Bakanlığımızca lise çağındaki gençlerin eğitimde kalmasını sağlamak amacıyla devamsızlıkların azaltılması, okul aidiyetinin güçlendirilmesi, rehberlik ve yönlendirme hizmetlerinin artırılması, taşıma yoluyla egıtıme erişim, pansiyon, ücretsiz öğle yemeği, sosyal destek mekanizmaları ve mahallî düzeyde yürütülen izleme çalışmaları birlikte değerlendirilmektedir. Ulaşım zorluğu, çevresel güvenlik, okul tercih süreçleri, servis ve pansiyon imkânları gibi öğrencilerin okula devamını etkileyebilecek hususlar il millî eğitim müdürlükleri aracılığıyla takip edilmekte; tespit edilen ihtiyaçlara yönelik çalışmalar ilgili mevzuat ve bütçe imkânları çerçevesinde yürütülmektedir.

Yusuf TEKİNMilli Eğitin Bakanı

Metin otomatik okundu. 3 yer belgede seçilemedi. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir