Bazı faili meçhul cinayet dosyalarında yeniden yapılan incelemelere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Sayın Akın Gürlek tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması arz ederim.

Son yıllarda Türkiye'de kamuoyuna yansıyan birçok cinayet ve şüpheli ölüm dosyasında, soruşturmaların uzun yıllar boyunca sonuçlandırılama diği, bazı dosyaların ancak kamuoyu baskısı veya ailelerin bireysel çabalarıyla yeniden gündeme gelebildiği görülmektedir.

Örneğin; 2000 yılında öldürülen Çağla Tuğaltay dosyasında 26 yıl sonra yeniden DNA incelemeleri ve mezar açma işlemleri gündeme gelmiş; Rojin Kabaiş olayında dijital delillere erişim için uluslararası teknik süreçlere ihtiyaç duyulmuş; Kübra Yapıcı cinayetinde ise aile fertlerinin delil toplama sürecine fiilen dahil olduğu iddiaları kamuoyuna yansımıştır. Bu ve benzeri olaylar; Soruşturma süreçlerinin etkinliği, Delil toplama ve analiz kapasitesi, Faili meçhul dosyaların akıbeti. Adli makamların resen harekete geçme yeterliliği konularında ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Özellikle uzun süre aydınlatılamayan cinayet dosyalarının "fiilen askıda bırakıldığı" ve ancak istisnai durumlarda yeniden ele alındığı yönündeki iddialar, hukuk devleti ilkesini ve adalete olan toplumsal güveni zedelemektedir.

Bu bağlamda.

SORULAR

1. Türkiye genelinde son 30 yıl içerisinde "faili meçhul" olarak kayıtlara geçen cinayet ve şüpheli ölüm dosyası sayısı kaçtır? Bunların kaçı halen sonuçlandırılamamıştır?

2. 2000 yılında öldürülen Çağla Tuğaltay dosyasında, aradan geçen 26 yıla rağmen DNA incelemeleri ve mezar açma (fethi kabir) işlemlerinin ancak bugün gündeme gelmesinin gerekçesi nedir?

3. Söz konusu dosyada, olayın gerçekleştiği tarihte DNA incelemesi yapılmamasının veya yetersiz yapılmasının sorumluları hakkında herhangi bir idari ya da adli işlem başlatılmış mıdır?

4. Çağla Tuğaltay cinayetinde, yıllar içinde delil kaybı yaşanıp yaşanmadığı araştırılmış mıdır? Bu konuda tespit edilen herhangi bir ihmal bulunmakta mıdır?

5. Rojin Kabaiş olayında dijital delillerin çözümü için yurtdışına (İspanya ve Çin gibi) başvurulmasının nedeni nedir? Türkiye'de bu tür dijital verileri çözebilecek teknik altyapı neden bulunmamaktadır?

6. Dijital delillerin çözümünde yaşanan bu teknik yetersizlikler nedeniyle soruşturmalarda gecikme yaşandığı tespit edilmiş midir?

7. Rojin Kabaiş dosyasında, dijital verilerin çözülememesi nedeniyle soruşturmanın seyrinin geciktiği yönünde bir değerlendirme yapılmış mıdır? 8. Hem Çağla Tuğaltay hem de Rojin Kabaiş dosyalarında, soruşturma süreçlerinin uzun yıllara yayılmasına neden olan yapısal sorunlar nelerdir? 9. Bakanlığınız, uzun yıllar sonra yeniden ele alınan bu tür dosyalar için özel bir "gecikmiş adalet" inceleme veya denetim mekanizması kurmayı planlamakta mıdır?

8. Bu dosyaların yıllara göre dağılımı nedir? 10 yıl ve üzeri süredir aydınlatılamayan dosya sayısı kaçtır?

9. Uzun süre sonuçlandırılamayan dosyaların yeniden incelenmesine yönelik Bakanlığınız bünyesinde özel bir politika veya periyodik inceleme mekanizması bulunmakta mıdır?

10. "Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı" tarafından son 5 yılda yeniden ele alınan dosya sayısı kaçtır? Bu dosyaların kaçı sonuçlandırılmıştır? 13. Adli soruşturmalarda DNA incelemeleri, dijital veri analizi ve uluslararası teknik destek süreçlerinin gecikmesine neden olan yapısal sorunlar nelerdir? 14.Türkiye'de kriminal laboratuvar kapasitesi (DNA inceleme, dijital çözümleme vb.) mevcut dosya yükünü karşılamakta yeterli midir?

11. Soruşturma süreçlerinde ailelerin kendi imkânlarıyla delil toplamak zorunda kaldığı iddiaları hakkında Bakanlığınızca herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? 16. Kolluk kuvvetleri ve savcılıklar tarafından yürütülen soruşturmalarda "etkin soruşturma" ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin kaç başvuru yapılmıştır? 17. Zamanaşımına uğramaması için özel düzenleme yapılan ağır suç dosyalarının sayısı kaçtır? Bu düzenlemelerin uygulanmasında karşılaşılan sorunlar nelerdir?

12. Uzun süre çözülemeyen cinayet dosyalarında görev ihmali veya kusuru bulunan kamu görevlileri hakkında kaç idari ve adli işlem yapılmıştır? 19. Dijital delillerin yurtdışında incelenmesini gerektiren durumlar için Türkiye'nin teknik altyapısını geliştirmeye yönelik bir plan bulunmakta mıdır? 20. Faili meçhul dosyaların aydınlatılması amacıyla uluslararası iş birliği kapsamında yürütülen çalışmalar nelerdir?

13. Toplumda adalet duygusunu güçlendirmek ve benzer olayların tekrarını önlemek amacıyla Bakanlığınızın kısa ve uzun vadeli reform planları nelerdir?