Mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarının yaşadıkları sorunlara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğü' nün 96. Maddeleri uyarınca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Türkiye'nin de imzacısı olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 182 Sayılı Sözleşmesi, mevsimlik tarım işçiliğini "Çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinden biri" olarak tanımlamakta ve acilen ortadan kaldırılmasını taahhüt etmektedir. Ancak her yıl Mayıs ayı itibarıyla başlayan tarımsal göç dalgası, binlerce çocuğun eğitim hakkından koparak tarlalarda güvencesiz, sağlıksız ve tehlikeli koşullarda birer "ekonomik aktör" olarak sömürülmesine yol açmaktadır.

Mevsimlik tarım işçisi çocukların barındığı çadır kentler ve geçici yerleşim alanları; fiziksel altyapı yetersizlikleri, elektrik-su eksikliği ve kamusal denetim mekanizmalarının yokluğu sebebiyle çocukları her türlü ihmal, istismar, şiddet ve iş cinayeti (sulama kanallarında boğulma, traktör kazaları, zehirlenme) riskine açık hale getirmektedir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, "Çocuk Koruma Kanunu" ve "Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı" kapsamında bu çocukların yaşam hakkını ve esenliğini korumakla birinci dereceden sorumludur.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Bakanlığınızın elindeki güncel verilere göre, 2026 yılı itibarıyla memleketinden ayrılıp mevsimlik tarım göçüne katıldığı tespit edilen 0-18 yaş arası çocuk sayısı kaçtır?

2. Son 3 yılda, mevsimlik tarım alanlarında veya göç yollarında hayatını kaybeden (iş kazası, trafik kazası, sulama kanalında boğulma veya şüpheli ölüm) çocuk sayısı kaçtır? Bu ölümlerin ardından Bakanlığınızca açılmış kaç idari veya hukuki soruşturma bulunmaktadır?

3. Mevsimlik Tarım İşçileri Bilgi Sistemi (METİP) üzerinden takibi yapılan ailelerin çocuklarından kaçı hakkında "Çocuk Koruma Kanunu" kapsamında "Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Karan" alınmıştır?

4. Sistemde kayıtlı olduğu halde tarlada çalıştırıldığı tespit edilen kaç aile veya tarım aracısına (dayıbaşı) idari yaptırım uygulanmıştır? Eğer uygulanmadıysa METİP sistemi sadece istatistik tutmak için mi kullanılmaktadır?

5. Mevsimlik tarım işçilerinin konakladığı çadır yerleşim alanlarında çocukların fiziksel ve cinsel istismardan, her türlü şiddetten korunması amacıyla Bakanlığınıza bağlı, mobil çocuk sosyal hizmet birimleri kurulmuş mudur?

6. Mayıs-Ekim ayları arasında bu çadır alanlarında kaç sosyal hizmet uzmanı aktif olarak görev yapmaktadır? Uzmanların bu alanları denetleme sıklığı nedir?

7. Bakanlığınız bünyesinde yürütülen Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) ve Şartlı Eğitim Yardımları, derinleşen ekonomik kriz karşısında erimiştir. Bu yardımların miktarı, bir çocuğun tarlada çalışarak aile bütçesine getireceği gelirin gerisinde kaldığı için aileler çocuklarını tarlaya götürmektedir. Yardım miktarlarının, çocuk işçiliğini gerçekten önleyecek bir "taban ücret" seviyesine çıkarılmasına dair acil bir bütçe çalışmanız var mıdır?

8. Anneleriyle birlikte tarlaya giden ve henüz oyun/kreş çağında olan (0-6 yaş) okul öncesi çocukların, gün boyu güneş altında veya güvensiz çadır ortamlarında kalmasını engellemek ve çocukların can güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlığınızca alınan bir önlem ya da kurulan bir mobil sistem var mıdır? Yoksa bu bebek ve çocuklar kaderine mi terk edilmiştir?