Yurt dışından yapılan alışverişlerde gümrük vergisi muafiyetinin kaldırılmasına ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 24 Haziran 2026 tarihinde 7/46146 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 11 Ağustos 2026).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Yurt dışından yapılan alışverişlerde gümrük vergisi muafiyetinin kaldırılmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/46146, 24 Haziran 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-46146-yurt-disindan-yapilan-alisverislerde-gumruk-vergisi-muafiyetinin-kaldirilmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/42684cdc-15a3-41dd-869c-019efdf1ab82
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96 ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Son yıllarda yurt dışından yapılan bireysel alışverişlere yönelik gümrük ve vergi düzenlemelerinde önemli değişiklikler yapılmıştır. Ancak söz konusu düzenlemelerin ardından vatandaşların uluslararası elektronik ticaret platformları üzerinden uygun fiyatlarla ürünlere erişimi önemli ölçüde zorlaşmıştır. Kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde, birçok teknoloji ve tüketim ürününde vatandaşların uluslararası elektronik ticaret platformlarından alışveriş yapmak yerine yurt dışına seyahat ederek ürünü bizzat satın almasının daha avantajlı hale geldiği belirtilmektedir. Hatta bazı ürünlerde uçak bileti, konaklama ve diğer seyahat giderleri dikkate alındığında dahi yurt dışından bireysel teminin daha ekonomik olduğu yönünde yaygın değerlendirmeler bulunmaktadır.
Öte yandan söz konusu düzenlemelerin yerli üretimi güçlendirmek, rekabeti artırmak ve tüketiciyi korumak yerine bazı ithalatçı ve dağıtıcı firmaların fiyatlama gücünü artırdığı, uluslararası piyasalarda çok düşük bedellerle temin edilebilen ürünlerin ülkemizde katbekat yüksek fiyatlarla satışa sunulmasına zemin hazırladığı yönünde ciddi eleştiriler bulunmaktadır. Vatandaşların uluslararası piyasalarda birkaç dolara ulaşabildiği ürünlerin ülkemizde çok daha yüksek bedellerle satılması ve alternatif erişim kanallarının da kısıtlanması, yapılan düzenlemelerin sonuçlarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
Anayasa'nın 167'nci maddesinde devletin para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemesini sağlayıcı tedbirleri alacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son yıllarda yurt dışından yapılan bireysel alışverişlere yönelik gerçekleştirilen gümrük ve vergi düzenlemelerinin vatandaşlar üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır?
Yapılan düzenlemeler sonrasında yurt dışı kaynaklı bireysel alışveriş hacminde meydana gelen değişimlere ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir çalışması bulunmakta mıdır?
Vatandaşların uluslararası elektronik ticaret platformlarından alışveriş yapmak yerine yurt dışına giderek ürünü beraberinde getirmeyi tercih ettiği yönündeki değerlendirmelere ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir tespiti bulunmakta mıdır?
Uçak bileti, konaklama ve diğer seyahat giderleri dikkate alınmasına rağmen bazı ürünlerin yurt dışından bireysel olarak temin edilmesinin daha avantajlı hale gelmesine ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir değerlendirme yapılmış mıdır?
Yapılan düzenlemelerin vatandaşları uluslararası e-ticaret kanallarından uzaklaştırarak bavul ticareti veya bireysel yurt dışı alışverişine yönlendirdiğine ilişkin herhangi bir çalışma veya değerlendirme bulunmakta mıdır?
Yapılan düzenlemeler sonrasında aynı ürünlerin yurt içi satış fiyatlarında meydana gelen değişimlere ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme veya piyasa analizi yapılmış midir?
Uluslararası piyasalarda düşük bedellerle satılan bazı ürünlerin Türkiye'de çok daha yüksek fiyatlarla satışa sunulmasına ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir denetim, inceleme veya piyasa araştırması yapılmış mıdır?
Söz konusu düzenlemelerin yerli üretim, rekabet ortamı, iç piyasa dengesi ve tüketici refahı üzerindeki etkilerine ilişkin herhangi bir performans değerlendirmesi yapılmış mıdır?
Bakanlığınız tarafından uygulanan politikaların vatandaşların ürünlere erişimini zorlaştırdığı veya alternatif yollar aramaya yönelttiği yönündeki eleştirilere ilişkin herhangi bir kurumsal değerlendirme yapılmış mıdır?
Düzenlemelerin amaçlanan sonuçları sağlayıp sağlamadığına ilişkin herhangi bir izleme, ölçme veya raporlama mekanizması bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise ulaşılan sonuçlar nelerdir?
Yapılan düzenlemeler sonrasında bazı ithalatçı ve dağıtıcı firmaların piyasa hâkimiyetinin veya fiyatlama gücünün arttığı yönündeki iddialara ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme veya değerlendirme yapılmış mıdır?
Son yıllarda yapılan gümrük ve dış ticaret düzenlemelerine ilişkin herhangi bir idari inceleme, etki analizi veya politika değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapılmış ise tespit edilen eksiklikler nelerdir ve bunların giderilmesi amacıyla hangi tedbirler alınmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Şanlıurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL tarafından verilen 7/46146 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Şanlurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL'a Ait 7/46146 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 12) 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında, fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik denetim ve incelemelerde bulunmak ve gerekli görülmesi hâlinde idari yaptırım uygulanmasına ilişkin kararları almak üzere Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu (Kurul) oluşturulmuştur. Mezkûr Kanun'un "Fahiş fiyat artışı, stokçuluk ve Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu" başlıklı Ek 1'inci maddesinde, üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamayacağı; piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu ve tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bakanlığımızca başta temel ihtiyaç ve gıda ürünlerinde olmak üzere, fiyat istikrarı ile piyasa dengesinin korunmasına yönelik denetim faaliyetleri, serbest piyasa ilkeleriyle uyumlu şekilde, rekabetin sağlıklı işleyişinin temini ve tüketicinin korunması hedefleri doğrultusunda kesintisiz olarak yürütülmektedir. Bu kapsamda, piyasadaki fiyat hareketleri yakından takip edilmekte, Bakanlığımıza iletilen tüm ihbar ve şikâyetler titizlikle incelenmekte ve üretici, tedarikçi, perakende işletmeler ile elektronik ticaret pazar yerleri günlük ve rutin olarak denetlenmektedir. Aykırılık tespiti hâlinde işe mevzuatça öngörülen idari yaptırımlar, Kurul tarafından uygulanmaktadır.
Bu itibarla, gümrük düzenlemeleri sonrasında oluştuğu iddia edilen fahiş fiyat artışları Kurul tarafından takibe alınmış, e-ticaret platformlarından temin edilen veriler doğrultusunda yapılan analizlerde, maliyet artışıyla açıklanamayacak ölçüde ve kısa zaman diliminde gerçekleştirilen fiyat artışları tespit edilmiş, vatandaşlarımızın mağduriyetine yol açan ve piyasa dengesini bozucu davrandığı değerlendirilen işletmelere, Kurul tarafından gerekli idari para cezaları uygulanmıştır.
Bu doğrultuda, e-ticaret kapsamında yurt dışından ithal edilen eşyanın %90'ının Uzak Doğu ülkelerinden olması, bu durum ile ilgili yapılan incelemelerde söz konusu ithalatın hem yurt içinde üretim yapan firmalarımızın rekabet gücünü olumsuz etkilediğinin hem de ürün güvenliği kriterlerinin ihlal edildiğinin tespiti nedeniyle yurt içi piyasa dengesinin ve vatandaş sağlığının olumsuz etkilenmesinin önlenmesi amacıyla, Bakanlığımızca mevzuat düzenlemesine gidilmiştir. Ayrıca, vatandaşlarımızın ve firmalarımızın ihtiyaç duyacağı belli ürünlerin basitleştirilmiş gümrük uygulamaları çerçevesinde beyanı korunarak eşya grupları ve kıymet bazında kademelendirmeye
sonucunda alınan tedbirlerin etkileri ile ilgili olarak istatistiki sonuçlar takip edilmektedir.
Öte yandan, 2009/15481 sayılı Karar ile yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın 58'inci maddesi gereğince aynı Kararın 9 numaralı ekinde yer alan "Yolcu Beraberi Kişisel Eşya Listesi" kapsamındaki eşya gümrük vergilerinden muaf olarak yolcular tarafından beraberlerinde getirilebilmekte, yine Kararın 59 ve 61'inci maddeleri gereğince, yolcu beraberi kişisel eşya listesi kapsamı dışında yolcuların beraberinde getirdiği ve kıymeti 430 Avro'yu geçmeyen hediyelik eşyaya muafiyet uygulanmaktadır. Bu çerçevede, yolcular 2009/15481 sayılı Karar ile kendilerine tanınan muafiyet hakkından faydalanmakta olup, posta ve hızlı kargo yoluyla getirilen eşyaya ilişkin mevzuat düzenlemesi sonrasında yurtdışından yolcu beraberinde eşya getirmeye yönelik artan bir eğilim olduğu yönünde bir tespit ya da Bakanlığımıza intikal eden bilgi bulunmamaktadır.
Vatandaşlarımızın yapılan düzenlemeden en az düzeyde etkilenmesi ve ihtiyaç duyacağı kritik ürünlere erişim imkanının korunması amacıyla; ilaç, takviye edici gıda, kitap ve benzeri basılı yayın, AR-GE projeleri ile teknoloji üretime yönelik proje ve yarışmalarda kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan elektronik donanımlar gibi eşyanın basitleştirilmiş gümrük beyanı kapsamında işlemlerinin yürütülmesine devam edilmektedir. Bunun dışında Bakanlığımıza intikal eden talep ve şikayetler çerçevesinde, yurtiçi piyasa dengesi ve vatandaşın sağlıklı ürüne erişimi hususları da dikkate alınarak gerekli değerlendirmeler yapılmaktadır.