Ücretli öğretmen ve usta öğreticilerin yaşadığı sorunlara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 33 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasanın 98, TBMM Iç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 21.08.2026 suden 1980 sonrası uygulanan neoliberal politikalar, kamusal eğitimin tasfiyesini ve eğitim emekçilerinin güvencesizleştirilmesini derinleştirmiştir. Siyasi iktidar; okulları piyasa koşullarına göre yapılandırırken kadrolu, sözleşmeli ve ücretli şeklinde parçalı bir istihdam hiyerarşisi yaratmıştır. Aday öğretmenlerden "akademik nitelik" talep etme iddiasıyla Milli Eğitim Akademileri kuran anlayış, konu ucuz iş gücü ve emek sömürüsü olduğunda on binlerce öğretmeni asgari ücretin yarısına denk düşen sefalet ücretlerine ve yarım sigortaya mahkum etmektedir.
Emek Araştırmaları Derneği (EMEK-AR) tarafından hazırlanan rapordaki somut veriler, eğitim alanındaki kölelik ve sömürü düzenini açıkça ortaya koymaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Atama bekleyen yaklaşık 600 bin öğretmen bulunmasına rağmen, geçici bir idari tedbir olarak kurgulanan ücretli öğretmenlik asli istihdam modeli haline getirilmiştir. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 78 ilde görev yapan ücretli öğretmen sayısı 86 bin 136'ya yükselmiştir. Oysa sadece 75 ildeki resmi norm kadro ihtiyacı 100 bin 541'dir. Kadrolu atama yapmaktan kaçınan
2026 yılı itibarıyla saat ücreti 167 TL olan ücretli öğretmenler, tam ders yüküyle çalışsalar dahi asgari ücretin (28.000 TL) sınırında veya altında gelir elde etmektedir. Haftada 15 saat derse giren bir branş öğretmeni ayda yaklaşık 15 bin TL almaktadır. Resmî tatil, kar tatili veya hastalık durumunda ücret kesilmekte, sigorta primleri eksik yatırılmaktadır. Aynı okulda, aynı derse giren öğretmenler hak bakımından eşitsiz koşullarda çalışmakta; bu güvencesizlik ortamı öğrencilerin eğitim hakkını da sekteye uğratmaktadır.
Görev yapan 90 bine yakın ücretli öğretmenin 40 bine yakını Eğitim Fakültesi mezunu olmadığı gibi, 9 bine yakını ön lisans mezunudur. Atama bekleyen binlerce eğitim fakültesi mezunu varken, alan dışı görevlendirmelerle hem emek ucuzlatılmakta hem de eğitimin niteliği düşürülmektedir.
Yaygın eğitimde görev yapan 113 bin 205 eğiticinin 107 bin 348'i (%94,8'i) usta öğreticidir. Yani yaygın eğitimin neredeyse tamamı ders saati karşılığı çalışan güvencesiz emekçilerce yürütülmektedir. 7 Ağustos 2024 tarihinde getirilen ders saati kotası/sınırlaması sonucunda; 2023-2025 yılları arasında açılan kurs sayısı %47,6 gerilemiş, usta öğretici sayısı 196 bin 741'den 107 bin 348'e düşürülerek 89 bin 393 usta öğretici işsiz bırakılmıştır. Milyonlarca yurttaşın meslek ve beceri edindiği Halk Eğitim Merkezleri adeta çökertilmiştir. 2023-2025 döneminde MEB bütçesi %233,5 artarak 1 trilyon 452 milyar TL'ye yükselirken, Hayat Boyu Oğrenme Genel Müdürlüğü'nün MEB bütçesindeki payı %3,25'ten %1,64'e düşürülmüştür. "Kaynak yok" iddiasıyla usta öğreticilerin kursları kapatılırken, Türkiye Maarif Vakfi'na 2024'te 5,7 milyar TL, 2025'te 6,77 milyar TL transfer edilmiştir. Maarif Vakfi'nda öğrenci başına düşen bütçe (103.191 TL), Halk Eğitimdeki kursiyer başına düşen bütçenin (2.988 TL) tam 34,5 katıdır. Ayrıca iktidara yakın TUGVA vb. vakıf ve dernekler ders saati kotlarından muaf tutularak ayrıcalıklandırılmıştır.
Öğretmen emeğini değersizleştiren, çalışanları yoksulluğa ve güvencesizliğe, öğrencileri ise niteliksiz eğitime mahkûm eden bu düzen kabul edilemez.
Bu bağlamda;
SORULAR
Atama bekleyen 600 bini aşkın öğretmen ve 100 binin üzerinde resmî norm kadro açığı varken, güvencesiz, sömürüye açık ve sefalet ücretine dayalı ücretli öğretmenlik uygulamasında ısrar edilmesinin gerekçesi nedir? Ücretli öğretmenlik uygulamasının tamamen kaldırılması ve tüm öğretmenlerin kadrolu/güvenceli istihdam edilmesi yönünde bir çalışmanız var mıdır?
Aynı okulda aynı işi yapan kadrolu ve ücretli öğretmenler arasındaki ücret, sigorta, özlük ve sosyal hak eşitsizliklerini gidermek; "eşit işe eşit ücret ve eşit hak" ilkesini sağlamak amacıyla idari ve yasal bir düzenleme yapacak mısınız?
Ücretli öğretmenlerin sigorta primlerinin yarım yatırılması, hastalık ve resmî tatillerde ücretlerinin kesilmesi hangi mevzuat ve adalet anlayışına dayanmaktadır? Geçmişe dönük eksik primlerin tamamlanması gündeminizde midir?
Hayat Boyu Öğrenme kurumlarında görev yapan eğiticilerin %94,8'inin güvencesiz usta öğreticilerden oluşması karşısında, bu emekçilere kadrolu ve güvenceli bir mesleki statü verilmesi planlanmakta mıdır?
7 Ağustos 2024 tarihli ders saati kotası kararı sonrasında iki yıl içinde 89 binden fazla usta öğreticinin işsiz kalmasının ve 3,5 milyona yakın yurttaşın halk eğitimi hakkından mahrum kalmasının sorumluluğu kime aittir? Bu kotaların kaldırılması ve kapatılan kursların yeniden açılması sağlanacak mıdır?
MEB bütçesi %233,5 oranında büyürken, halk eğitimin bütçedeki payının %3,25'ten %1,64'e düşürülmesinin gerekçesi nedir? Yurttaşın eğitimi ve usta öğreticinin emeği söz konusu olduğunda uygulanan "tasarruf" politikaları neden dini/siyasal vakıf ve derneklere aktarılan kaynaklarda uygulanmamaktadır?
Türkiye Maarif Vakfı'na sadece 2024 ve 2025 yıllarında aktarılan yaklaşık 12,5 milyar TL tutarındaki kamu kaynağı dikkate alındığında; Maarif Vakfi'nda öğrenci başına düşen bütçenin Halk Eğitim'deki kursiyer bütçesinin 34,5 katı olmasını kamusal kaynak kullanımı açısından nasıl açıklıyorsunuz?
Bakanlığınızın TÜGVA ve benzeri vakıf/derneklerle imzaladığı protokoller kapsamında açılan kursların ders saati kotlarından muaf tutulmasının gerekçesi nedir? Usta öğreticilerin kurs açabilmek için bu vakıflara yönlendirildiği ve "bağış" adı altında para istendiği iddialarına ilişkin başlatılmış bir soruşturma bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 31.08.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1928823 sayılı yazınız. 7148324
c) 02.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1930604 sayılı yazınız.
ç) 04.09.2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1932004 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen Hakkari Milletvekili Öznur BARTIN'in 7/47941, Tekirdağ Milletvekili Selcan TAŞCI'nın 7/48134, İstanbul Milletvekili Iskender BAYAN'ın 7/48135, Kayseri Milletvekili İsmail ÖZDEMİR'in 7/48211 ile Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLIOGLU'nun 7/48323 ve 7/48324 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
CAMILI EGIRM T.C.
Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında ders ücreti karşılığında görevlendirme, aylıksız izin, rapor veya ilgili atama döneminde atama yapılamaması nedeniyle oluşan öğretmen ihtiyacının karşılanması ve eğitim ve öğretimin aksamadan sürdürülmesi amacıyla başvurulan geçici bir uygulamadır. Görevlendirmeler, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar çerçevesinde yapılmaktadır.
Anılan Karar'ın 9'uncu maddesi uyarınca, yüksek öğrenimli olmak koşuluyla resmî görevi bulunmayanlara ve emeklilere haftada 30 saate, ilgili mevzuatına göre uzman ve usta öğretici niteliğini taşıyanlardan resmî görevi bulunmayanlara ise haftada 40 saate kadar ek ders görevi verilebilmektedir. Bu kapsamda resmî görevi bulunmayanlara, fiilen okuttukları her iki saat ders için eğitim ve öğretime destek görevi karşılığında ayrıca bir saat ek ders ücreti ödenmektedir. Ücretlendirmede fiilen yerine getirilen ders görevleri esas alınmakta olup ilgililerin mali haklarının iyileştirilmesine yönelik çalışmalar ilgili kamu kurum ve kuruluşları nezdinde sürdürülmektedir.
Prim ödeme gün sayıları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) ve (j) bentleri çerçevesinde belirlenmektedir. Uzman ve usta öğretici statüsü dışında görevlendirilenlerin prim ödeme gün sayısı, bir takvim ayındaki toplam ek ders saatinin 7,5 saate bölünmesiyle hesaplanmakta ve gün kesirleri bir gün kabul edilmektedir. Uzman ve usta öğreticilerde ise 30 günü aşmamak üzere, ilgili ayda hak kazanılan brüt ek ders ücreti toplamının prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesiyle bulunan tutarın tam sayı kısmı esas alınmaktadır.
Hayat boyu öğrenme kurumlarında öncelikle kurumda ve kurumun bulunduğu eğitim bölgesinde görev yapan kadrolu öğretmenler ile kadrolu usta öğreticiler görevlendirilmektedir Ihtiyacın devam etmesi hâlinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89'uncu ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 47'nci maddeleri uyarınca ek ders ücreti karşılığında usta öğretici görevlendirmesi yapılmakta; görevlendirme ve sigorta işlemleri kurs süresince yürütülmektedir.
Halk eğitimi merkezlerinde kurslar; vatandaşların talepleri, nüfus, demografik yapı, coğrafi özellikler, iş gücü piyasasının ihtiyaçları ve kurumsal kapasite dikkate alınarak planlanmaktadır. Protokol kapsamında açılan kurslardan giderleri protokol taraflarınca karşılananlara ders saati kotası uygulanmamakta, bunun dışındaki kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği içinde açılan kurslar kota uygulaması kapsamında yer almaktadır.
Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı kurumların ihtiyaçları için 2024 yılında 20.952.734.000 TL, 2025 yılında 35.691.873.000 TL ve 2026 yılında 42.166.983.000 TL ödenek tahsis edilmiştir. Kaynaklar, mevzuat hükümleri ve tasarruf ilkeleri doğrultusunda yaygın eğitim hizmetlerinde kullanılmaktadır.
Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumlarda görevli personelin mevzuata aykırı davrandığına ilişkin somut ihbar ve şikâyetler üzerine, Bakanlık veya Valilik makamından alınan Olur'a istinaden müfettişlerce inceleme-soruşturma başlatılmakta; iddiaların doğrulanması hâlinde fiilin niteliğine göre ilgili mevzuatta öngörülen yaptırımlar teklif edilmektedir.