Anayasa Mahkemesinin yoksulluk nafakasını düzenleyen hükümle ilgili verdiği iptal kararına ilişkin

Yoksulluk nafakası, boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek tarafın yaşamını sürdürebilmesini ve boşanmanın doğuracağı ekonomik eşitsizliğin giderilmesini amaçlayan bir sosyal hukuk mekanizmasıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 175 "inci maddesinde yer alan "süresiz olarak" ibaresinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesiyle birlikte, boşanma sonrasında ekonomik açıdan dezavantajlı durumda bulunan kişilerin, özellikle de kadınların, sosyal ve ekonomik haklarının geleceği bakımından önemli bir belirsizlik ortaya çıkmıştır.

Kadınların ev içi bakım ve yeniden üretim emeğinin büyük ölçüde karşılıksız kalması, çalışma hayatına katılımda karşılaştıkları yapısal engeller, ücret eşitsizliği, kayıt dışı istihdam, cinsiyetçi iş bölümü ve çocukların bakım sorumluluğunun ağırlıklı olarak kadınlar tarafından üstlenilmesi, boşanma sonrasında kadınların yoksullaşma riskini artıran başlıca etkenlerdir. Bu nedenle nafaka hakkının sadece boşanma sonrasında ortaya çıkan bireysel bir ekonomik ilişki olarak değil, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Mevcut sistemde nafakanın her koşulda ve değiştirilemez biçimde ömür boyu devam ettiği yönündeki yaygın manipülasyonun aksine, kanun nafakanın tarafların ekonomik ve sosyal koşullarına göre değerlendirilmesine ve koşulların değişmesi hâlinde azaltılması veya kaldırılmasına imkân tanımaktadır. Bu nedenle nafaka sistemine ilişkin yapılacak değişikliklerin, münferit örnekler veya kamuoyundaki genellemeler üzerinden değil, ülke genelinde kadın yoksulluğunu net bir şekilde gösteren güncel ve kapsamlı istatistiki veriler üzerinden ele alınmalıdır.

SA1314

Nafaka alanların ve ödeyenlerin sayısı, cinsiyet dağılımı, nafaka miktarları, tahsilat sorunları, kısa süreli evliliklere ilişkin gerçek veriler ve nafakanın kadınların yoksulluk düzeyleri üzerindeki etkisi ortaya konulmadan yapılacak süre sınırlamalarının, mevcut toplumsal ve ekonomik eşitsizlikleri kadınlar aleyhine daha fazla derinleştirme riski bulunmaktadır.

Bu çerçevede, kadınların boşanma sonrasında ekonomik bağımsızlıklarını kazanabilmelerini sağlayacak sosyal politikalar oluşturulmadan nafaka hakkının daraltılmasına yönelik adımların hangi verilere ve etki analizlerine dayandığının kamuoyunca bilinmesi önem taşımaktadır. Kadınların ekonomik ve sosyal haklarının geriye götürülmemesi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesi ve yapılacak düzenlemelerin ulusal mevzuat ile Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası yükümlülükler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda