Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünde Değişiklik Yapılmasına Dair İçtüzük Teklifi

"Dünyanın kraliçesi olan kamuoyu iktidar sahibi kralların tebaası değil, asıl krallar kamuoyunun kölesi durumundadır." "J.J. Rousseau"

Bilindiği üzere "Kamuoyu"; kamusal bir faydayı ilgilendiren konularda halkın kanaatlerini ifade etmektedir. Demokrasi rejiminin hakim olduğu ülkelerde Kamuoyu, parlamentonun ve iktidarın verdiği kararlarda büyük bir etken oluştururken, Demokrasinin zayıf olduğu ya da olmadığı ülkelerde ise iktidar verdiği kararlarda daha çok kendi Kamu Oyu'nu oluşturma, halkın kanaatlerini kendi Kamu Oy'ları ile şekillendirme eğilimindedir.

Türkiye; Anayasası ile de açıkça belirtildiği üzere Demokratik bir rejimdir. Ancak bilindiği üzere Demokrasi, bu rejimi benimseyen ülkeler için bir hedef niteliğindedir. Özellikle iktidarın iş ve eylemleri ülkelerin Demokrasi idealine ne kadar yakın ve uzak olacağını belirlemektedir.

Demokrasi idealine en yakın ülkeler, kamuoyunun ve muhalefetin görüşlerine önem verenlerdir. Çok partili rejimlerde kamuoyu; çoğu zaman muhalefet partileri üzerinden yasama faaliyetine katılmakla birlikte kimi zamanda bizzat sivil toplum kuruluşlarının doğrudan kanaatleri ile parlamentoya aktarılmaktadır.

İşbu nedenle yasama faaliyetleri sırasında özellikle kanun tekliflerinin TBMM Genel Kurulu tarafından oylanması konusunda kamunun çıkarılacak yasalara ilişkin kanaatinin oluşması bakımından belli bir zaman ihtiyaç vardır.

Ülkemizde kanunlar çok hızlı bir biçimde çıkarılmakta, bu konuda ne muhalefete ne de kamuya yeterli kanaati oluşturacak süre kalmamaktadır. Bu durum ise; kamunun çoğu zaman Zarar görmesine, kanun çıktıktan sonra ortaya çıkan mağduriyetler sonucunda, tabiri caizse deneme yanılma yöntemi ile kanunların yeniden düzenlenmesi zorunluluğuna yol açmaktadır.

Bugün Demokrasi idealine en çok yaklaşan ülkeler bu süreçte; Anayasalarında, kamuoyunun kanun yapım sürecinde dâha etkin olabilmesi adına bir takım düzenlemelere gitmişlerdir. Bunlara örnek Danimarka Anayasası'dır. Danimarka Anayasası'nın 4l'inci maddesinin 3'üncü fıkrasına göre, "2/5 oranındaki milletvekili yasa tekliflerinin son görüşmelerinin 12 güne kadar ertelenmesini talep edebilmektedir." Bu hüküm çıkacak kanunlar ile ilgili olarak kamuoyunun oluşturulması açısından firsat yaratmak amacıyla düzenlenmiştir.

TBMM İçtüzüğü'nde yapılacak değişiklik ile Türkiye'de de Demokrasi idealine daha fazla yakınlaşmak ve yasama sürecine kamunun kanaatlerini daha fazla dâhil etmek açısından bir takım düzenlemeler yapılması gerekmektedir.

İşbu TBMM İçtüzüğü" nün 8 T inci maddesine aşağıdaki hükmün eklenmesi gereği hâsıl olmuştur;

"MADDE 81-Kanun tasarı ve teklifleri; Genel Kurulda, aşağıda belirtilen usule göre görüşülür:

a) Tasarı veya teklifin tümü hakkında görüşme açılır.

b) Tasarı veya teklifin tümünün görüşülmesinden sonra soru-cevap işlemi yapılır. Tasarı veya teklifin ümü üzerinde soru-cevap süresi yirmi, maddeler üzerinde on dakika ile smnıtlıdır.

c) Tasarı veya teklifin maddelerine geçilmesi oylanır.

d) (İptal: Ana. Mah.'nin 31.1 2002 tarih ve E. 2001/129, K 2002/24 sayılı Kararı ile)

e) Tasarı veya teklifin tümü oylanır.

Anayasa değişiklikleri hariç, kanun tasarı ve tekliflerinin tümünün veya maddelerini oylamaya tâbi işlerden değilse, yirmi üyenin talebi halinde açık oyla, aksi takdirde iş İğ Kanun tasarı ve tekliflerinin tümünün ve a maddelerinin oylanması, Genel Kurul to Jantısında yer alan üye sayısının en az beşte birinin talebi halinde, on dört gün süre ile ertelenir.

Aksi, Danışma Kurulunun teklifiyle Genel Kurulca kararlaştırılmamışsa; kanun tasarı ve tekliflerinin tümü hakkında siyasi parti grupları, komisyon ve Hükümet adına yapılan konuşmalar yirmişer, üyeler tarafından yapılan konuşmalar onar dakikadır.

Maddeler hakkında konuşma süreleri bunun yarısı kadardır.

Maddelerine geçilmesi veya tümü kabul edilmeyen kanun tasarı ve teklifleri, Genel Kurulca reddedilmiş olur.

Cumhurbaşkanınca yayımlanması kısmen uygun bulunmayan ve bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilen kanunların sadece uygun bulunmayan maddelerinin görüşülmesine kanunun. görüşmelerine başlamadan önce Genel Kurulca görüşmesiz karar verilebilir. Bu durumda, sadece uygun bulunmayan maddelerle ilgili görüşme açılır. Kanunun tümünün görüşülmesine karar verilmesi durumunda ise Kanun yukarıdaki fikralara göre görüşülür. Kanunun tümünün oylaması her halde yapılır."

Yukarıda belirtildiği üzere, işbu içtüzük değişikliğine ilişkin teklifim ile ülkemizde Demokrasi idealine daha fazla yaklaşılması adına çıkacak kanunların yapım aşamasında kamuoyunun etkisinin arttırılması amaçlanmaktadır.