Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Anayasa'nın 2 inci maddesi Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin demokratik bir hukuk devleti olduğunu açıkça belirtmiştir. Hukukun dayanağı ve kaynağı şüphesiz demokrasidir. Demokrasinin olmazsa olmaz kuralı ise yapılacak oylamalarda ve seçimlerde gizli oy açık tasnif usulü ile seçmenin iradesinin güvenceye alınması ve şeffaflığın sağlanmasıdır. Demokrasiyi işler durumda tutacak olan mekanizma ise hukukun tan kendisidir. Hukuk yoluyla her türlü seçim işleminde gizli oy açık tasnifin kural kılınması demokrasiyi güçlendirecek ve katılımcılığı sağlayacaktır.

Ülkemizde ekonomik olmasının yönünde katılımcı kurumlar olan her türden kooperatif ve üst kuruluşları ile esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının yönetim organları için yapılan seçimlerde demokrasinin ve katılımcılığın hakim kılınması amacıyla bu kanun teklifi hazırlanmıştır.

1163 sayılı Kooperatifle Kanunu'nun 48. Maddesinin 2. Fıkrası şu şekildedir: Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri hariç olmak üzere, ortak sayısı 500'den fazla olan kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının genel kurul toplantılarındaki yönetim ve denetim kurulu belirleme seçimleri, gizli oy açık tasnif esasına göre yapılır. Kooperatiflerin organ seçimlerinde her ortak, en fazla bir ortağı temsilen oy kullanabilir. Anasözleşmelerin bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.

Bu maddede öngörülen kredi kefalet kooperatifleri ile üyesi 500'ün altında olan kooperatiflerin seçim işlemlerinde gizli oy açık tasnif uygulamasından istisna tutulması durumunun ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.

Diğer yandan, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun, "Bakanlık temsilcisinin veya hükümet komiserinin toplantıyı açma iznini vermesini müteakip genel kurul üyeleri tarafından, genel kurul üyeleri veya üst kuruluşlarca görevlendirilmiş temsilciler arasından genel kurulu, belirlenen ve oylanacak gündeme göre sevk ve idare ile görevli bir başkan, bir başkan vekili ve üç kâtip üye açık oyla, ya da toplantıya katılan genel kurul üyelerinin beşte birinin yazılı teklifi halinde, gizli oy açık tasnifle seçilir." şeklindeki 48. maddesi de bu kuruluşların genel kurullarını yönetecek olan başkanlık divanlarının açık oya göre kesinlikle daha demokratik olan gizli oy açık tasnif yöntemiyle seçilmesinin önünde bir engel teşkil etmektedir.

Esnaf ve sanatkar meslek kuruluşları ile özellikle kredi kefalet kooperatifleri başta olmak üzere bütün kooperatiflerin organ-yönetim seçimlerinde gizli oy açık tasnif uygulamasının kanuni ve istisnasız bir hale getirilmesi; bu kuruluşların daha etkin ve daha katılımcı bir yapıya kavuşmasını sağlayacaktır.