4721 Sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Mayıs 2013'te yalnızca evlilik öncesi soyadını taşıma talebiyle başvuran Bahar Leventoğlu'nu haklı bulmuş, Türkiye'nin "ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine" karar vermiştir. AHM, daha önce Ünal Tekeli ve Gülizar Tuncer davalarında da bu durumu "özel hayatın" ve "ayrımcılık yasağının" ihlali saymıştır.

Anayasa Mahkemesi, Aslanbay kararında referans verdiği üzere, AHM ad ve soyad konusunda aldığı kararda, soyadının mesleki bağlamın yanı sıra, bireylerin özel ve âile yaşamında diğer insanlarla sosyal, kültürel ya da diğer türden ilişkiler kurması için önemli olduğunu, onları dış dünyaya tanıtma fonksiyonunu üstlendiğini vurgulamıştır. Anayasa Mahkemesi kararında, Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmelerden doğan, "eşlerin evlenirken, evlilik sürecinde ve evlilik sonlandığında kadın ve erkeğin eşit haklarının sağlaması için gerekli tedbir alma" yükümlülüğünü de hatırlatmıştır. Anayasa Mahkemesinin vurguladığı bir diğer husus, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesiyle korunan "özel hayatın korunması" ve muadili olan Anayasanın 17. maddesi ile düzenlenen kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkıdır. Aslanbay kararında Anayasa Mahkemesi, AlHM'in kişinin soyadını özel hayat kapsamında değerlendirerek evli kadının kocasının soyadını kullanma zorunluluğunu özel hayata müdahale olarak kabul ettiği birçok karara işaret etmiş, AİHM'nin kadının evlendikten sonra yalnızca evlilik öncesi soyadını kullanmasına ulusal mercilerce izin verilmemesini, Sözleşme'nin özel hayatın gizliliğini öngören 8. maddesiyle bağlantılı olarak, ayrımcılığı yasaklayan 14. maddesine aykırı olduğu sonucuna vardığını belirtmiştir.

Tüm bu ihlal kararları neticesinde, İstanbul 8. Aile Mahkemesi, "Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir." düzenlemesinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi, Medeni Kanunun 187. Maddesinde bulunan hükmü, Anayasa'ya göre kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olduğu, ailenin de "eşler arasında eşitliğe dayandığı" gerekçesiyle kararın yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmek üzere kanun hükmünü iptal etmiş ve karar Resmi Gazetede 28 Nisan 2023 tarihinde yayımlanmıştır.

Kanun hükmünün iptali neticesinde, Türk Medeni Kanununun Kadının Soyadı başlıklı 187. maddesinde yer alan düzenleme ortadan: kalkacak ve hüküm boşluğu meydana gelmiş... — olacaktır. Bu durumun uygulamada birçok soruna sebebiyet vereceği açıktır. Ö gğidan, nn kadınların evlilik sonrası kendi soyadını kullanmaya devam edebilmesi açısınd uğ ün", e N iptali mutlak surette gereklidir ancak tek başına yeterli değildir. Tüm bu açıklahans çepler pi Adres: Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat F424 TBMM-ANKARA