Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Tali Komisyon Anayasa Esas Komisyon Plan ve Bütçe Tarih: $9-2-2024 Esas No:2/2036

KANUNLAR ve KARA

T6 Şubat 2074 GENEL GEREKÇE

Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak üzere ihdas edilmiş bir kamu kurumudur. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikâyet üzerine harekete geçmekte olup birey ile idare arasında doğan ihtilafların yargıya intikal etmeksizin çözümlenebilmesine olanak sağlamaktadır. Kuruma başvurunun ücretsiz olması ve yargı makamlarına erişimin prosedürleri gibi uzun prosedürler tanımlanmamış olması sebebiyle kuruma başvuru sayısı günden güne artmaktadır.

Kurum, uyuşmazlığın çözümünün sağlanmasına odaklanan bir amaç taşımakta olduğundan yargıya alternatif bir çözüm yolu vadetmektedir. Başvurucular, temelde haklı olduklarını düşündükleri bir konuda idare ile hasım olmaksızın hakkının teslim edilmesini istemekte ve kısa yoldan barışçıl bir çözüme kavuşabilmektedir. Şikâyet edilen idare açısından konuya bakıldığında ise idare, mevzuat kapsamında daha çözüm odaklı bir yol seçilip seçilemeyeceğinin tetkik edilmesi fırsatını yakalayacak ve iyi yönetim ilkelerinin uygulanmasına imkân tanımış olacaktır. Ayrıca, başvuruların sıklığı ve başvuru konusu uyuşmazlıkların hangi konuda yoğunlaştığının tespiti neticesinde bu yaygın sorunların çözümlenmesi için idare nezdinde de iyileştirme çalışmaları yapılabilecektir.

Ombudsmanlık Kurumu; idarenin denetimini sağlayan, iyi yönetim ilkelerinin hayata geçirilmesi için uyuşmazlık özelinde idarelere tavsiyelerde bulunan bir kurumdur. Kamu Denetçiliği Kurumu, İdareyi denetleme yetkisini, Anayasanın 74. maddesinden alan "Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler." hükmünden almaktadır. Kanun ile sayılan istisnalar dışında, idari işleyişin tümü bakımından denetleme yetkisini haiz olan bir kurumun elbette ki hiyerarşik anlamda denetlediği kurumların üzerinde yer alması gerekmektedir.

Öte yandan Kamu Denetçiliği Kurumu, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 18. maddesi uyarınca, tüm kamu kurumlarından bilgi ve belge talep etmeye yetkili olup kurumlar da talep edilen bu bilgi ve belgeleri sunmakla mükelleftir. Statü bakımından Kamu Denetçilerinin, denetlenen kurum yöneticilerinden üst kademede konumlandırılması, mühim bir gerekliliktir. Aksi durumun kabulü halinde, işleyişte hiyerarşi nedeniyle aksaklıkların doğması önlenemez hale gelecektir. Bu itibarla, kamu kurumlarını denetleme yetkisini haiz Kamu Denetçilerinin statülerinin yüksek yargı organlarının yöneticilerine endekslenmesi amacıyla işbu kanun teklifinin sunulması uygun görülmüştür. i MADDE GEREKÇELERİ