Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Gelir vergisi Türkiye Cumhuriyeti Maliyesi içerisinde çok önemli bir yer tutmaktadır. 31.12.1960 tarihinden itibaren hayatımıza dahil olan gelir vergisi kanunu pek çok kez yenilenmiş, lakin bir türlü ücretli çalışanların aylık tutarlarından alınan vergi oranı düzenlenememiştir. Bunun sebeplerinden en önemlisi gelir vergisi basamaklarının yeniden değerleme oranında arttırılması ve 09.04.2003 tarihinde değiştirilen gelir vergisi kalemlerinin yeniden düzenlenmesini belirten mükerrer 123 üncü maddenin 2 inci bendinde (Bu Kanunun 9/10,19,21,23/8,23/10,31, 40/1, 40/7, 47, 48, 68, mükerrer 80, 82 ve 86 inci maddeleri ile 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların Yo 5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. Cumhurbaşkanı, bu surette tespit edilen had ve tutarları "e 50'sine kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir) kısmında yer alan yeniden değerleme oranının yüzde 5'i geçmeyen kesirleri dikkate alınmaz ibaresi mükerrer maddenin işleme alındığı tarihten itibaren yüzde 5'in altında kalan kesirler dikkate alınsaydı bugün yeniden değerleme oranı ile gelir vergisinin 1. dilimi 282.384,00 TL olacaktı. Türkiye Cumhuriyeti OECD Ülkeleri arasında Toplumsal Gelir eşitsizliği bakımından 5 inci sıradadır. Her yıl Pek çok vergi mükellefinin vergi borçları affedilerek gelir vergisi maalesef ki ücretli kesimin üstüne kalmıştır. 2023 yılında toplanan 750 milyar TL gelir vergisinin 450 milyar TL'lik önemli bir kısmı ücretliler tarafından ödenen gelir vergisi oluşturmaktadır.

Diğer önemli husus ise gelir vergisi dilimlerinin asgari ücret ve enflasyon karşısında adeta erimesidir. 1999 yılı 1. altı aylık dönemde gelir vergisi ilk dilim matrahı asgari ücretin 25,62 katı tutarındayken, 2002 yılında 1. döneminde ilk vergi dilimi matrahı asgari ücretin 17,12 katına kadar gerilemiştir. İçinde bulunduğumuz 2024 yılı 2. dönem 5,49 oranına gerilemiştir. Bu sebeple gelir vergisi dilimlerini içeren 103'üncü madde yer alacak olan tablodaki asgari ücret brüt tutarlara eşitlenmesi o yıl içerisinde belirlenen asgari ücret tutarının rakamsal katları olarak uygulanması gerekmektedir.

22.12.2021 tarihinde Gelir Vergisi Kanunu 23 üncü madde de istisnalar başlığı altında eklenen 18 inci bendinde ücretlilerin asgari ücret brüt tutarının gelir vergisinden istisna edilip, vergi alınamaz iken aynı istisnanın gelir vergisi matrahında uygulanması sonucu ücretliler istisna edilen tutarından matraha dahil edilmesi ile bir sonraki vergi dilimine geçişi sağlanmaktadır. Bu sebepten ötürü 2024 yılında ortalama bir çalışanın vergi matrahında 204.025,44 TL vergiden istisna edilmesine rağmen kümülatif vergi matrahından istisna edilmemiş olup, bu madde sebebi ile ortalama bir ücretli vatandaşın iki maaşı vergiye dönüşmektedir.

Bu temel sorunlar sebebi ile ücretliler aylık maaş tutarlarının 2.5-3 ve daha fazla katlarını yıl içerisinde vergiye ayırmakta. Bu sebeple 12 ay çalışan bir ücretli yılın 4/1 oranını vergi için çalışmaktadır. Ortalama ücretlilerdeki vergi oranı yüzde 25 dolaylarında olup, doğrudan yapılan vergi ödemesi haricindeki dolaylı vergi ödemeleri ile maaş tutarlarının yarısı vergi olarak alınmaktadır. Bu kanun teklifi ile Anayasamızın vergi ödevi başlıklı 73 üncü (Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.) maddesinin uygulanmasını düzenlemek. Ve ücretli kesimin mali gücüne göre vergi ödemesi almak amaçlanmaktadır.