Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesi, devleti "sosyal bir hukuk devleti" olarak tanımlamaktadır. Bu tanım, emeğiyle geçinen yurttaşların sosyal ve ekonomik haklarının korunmasını ve geliştirilmesini anayasal bir sorumluluk haline getirmektedir. Anayasa'nın 51. maddesi ise sendikalaşma hakkını düzenlemekte; çalışanların önceden izin almaksızın sendika kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten çekilme haklarını güvence altına almaktadır.

Aynı şekilde, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu da sendikaların kuruluşu, yönetimi, işleyişi, denetlenmesi ve faaliyetlerine ilişkin temel usul ve esasları düzenlemektedir. Ancak hem anayasal düzenlemeler hem de yasal çerçeve, pratikte sendikal yapılar üzerinde beklenen demokratik işleyişi tam anlamıyla sağlayamamaktadır.

Günümüzde sendikal yapılar, özellikle delege sistemi, temsilci atamaları, aidat yönetimi ve sendika yöneticilerinin ücretlendirilmesi gibi alanlarda işçi iradesinden uzaklaşmıştır. Genel kurullar çoğu zaman, üyelerin tamamının katılımını engelleyen bir delege yapısı ile şekillenmekte; işyeri temsilcileri seçimle değil atama ile belirlenmektedir. Aidatlar yüksek tutulmakta ve sendika yöneticilerinin ücretleri üyelerin denetiminden uzak biçimde belirlenmektedir.

Oysa işçinin örgütlü mücadelesi, demokrasiye dayalı bir sendikal yapıyla mümkündür. "İşçilerin gücü, birliklerinden gelir." Bu birlik ise ancak işçinin iradesine saygı gösteren, şeffaf ve hesap verebilir bir sendikal sistemle sağlanabilir.

Bü Kanun Teklifi ile;

Genel kurulların tüm üyelerin katılımıyla yapılması,

Delege sisteminin kaldırılması,

İşyeri temsilcilerinin işçiler tarafından seçimle belirlenmesi, Aidatlara yasal bir üst sınır getirilmesi,

Sendikaların hesap verebilirliğinin artırılması,

Toplu iş sözleşmesi takviminin düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

Sendikaların bir meslek grubu değil, bir mücadele alanı olduğu bilinciyle hazırlanan bu düzenleme, sendika içi demokrasiyi güçlendirerek hem işçilerin örgütlü hak mücadelesini destekleyecek hem de çalışma hayatına adalet ve şeffaflık katacaktır.

Sendikal yapılarda hâkim olan mevcut uygulamalar; koltuğu korumaya odaklı, temsil gücünü yitirmiş yapılar doğurmuş, işçilerin sendikalara olan güvenini sarsmıştır. Bu güvenin yeniden inşası, işçinin kendi sendikasında söz sahibi olmasıyla mümkündür. Üyelerin doğrudan katılımı olmadan, sendikal haklardan tam anlamıyla faydalanmak mümkün değildir.

Bu teklif, yalnızca bir yasal düzenleme değil; 700 bin kamu işçisinin sesi, talebi ve mücadelesidir.

Emeğin kıymetinin bilindiği, işçinin yalnızca üretimde değil karar süreçlerinde de var olduğu bir sendikal düzen için bu değişiklik zaruridir.

Bu değişiklik teklifleri ile sendikal yapıların demokratikleştirilmesi, işçilerin karar alma süreçlerine doğrudan katılımının sağlanması ve sendikaların şeffaf, hesap verebilir yapılar haline gelmesi hedeflenmektedir.

Onayı istenen anlaşmanın teklife ekli Türkçe metni; taranmış PDF’ten otomatik okundu. Yabancı dildeki metinler ve imza sayfaları burada gösterilmiyor, TBMM PDF’indedir.

MADDE 1 — 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi

Kanununun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 10 —(1) Kuruluşların genel kurulu üyelerden oluşur.

(2) Üyelerin genel kurullarda oy kullanmalarına ilişkin usul ve esaslar, Çalışma ve Sosyal

Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

(3) Genel kurullarda oy kullanımı gizli oy, açık sayım esasına dayanır. Elektronik oylama yöntemleri kullanılabilir."

MADDE 2 — 6356 sayılı Kanunun 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Üyelik aidatı

MADDE 18 —(1) Üyelik ödentisinin aylık miktarı kuruluşların tüzüklerinde belirtilen usul ve esaslara göre genel kurul tarafından belirlenir. Ancak işçinin bir günlük çıplak ücretinin

• 060'ını (yüzde altmış) geçemez.

(2) Üyelik ve dayanışma ödentileri, iş kolu barajını aşan sendikanın işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir.

(8) Yukarıdaki hükümlere göre ödenmesi gereken ödentiyi kesmeyen veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın ödenti miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.

(4) Üye ödentilerinin tahsiline ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir."

MADDE 3 — 6356 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"(2) İşyeri sendika temsilcileri, işyerindeki üyeler tarafından seçilir, seçilen üye temsilci olarak atanır. Kanuna, tüzüğe, sendikanın amaç ve ilkelerine aykırı hareket ettiği tespit edilen veya işçilerin başvuruları halinde temsilciler görevden alınabilirler. Görevden alınan temsilci için yeniden seçim yapılır."

MADDE 4 — 6356 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fikraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"(2) Toplu iş sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihi İ Ocak olarak belirlenir. Toplu iş sözleşmesi hükümleri, sözleşmenin imzalandığı tarihi takip eden iki mali yıl boyunca geçerli olur.

©(3) Faaliyet süresi iki yıldan az olan işlerde uygulanmak üzere yapılan toplu iş sözleşmelerinin süresi, bu faaliyet süresine uygun olarak iki yıldan az olabilir. Ancak işin süresi dolmadan sona ermemesi hâlinde, söz konusu sözleşme en fazla iki yılın sonuna kadar uygulanır."

"(4) Toplu iş sözleşmesi süresinin sona ermesinden önceki yüz yirmi gün içerisinde yeni toplu iş sözleşmesi için yetki başvurusunda bulunulabilir. Bu başvuru süreci en geç ilgili yılın Kasım ayının son günü itibarıyla tamamlanır."

MADDE 5 — Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6 — Bu kanun hükümleri Cumhurbaşkanı tarafından yürütülür.