İş Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Anayasanın 55 inci maddesi; "Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. Asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da göz önünde bulundurulur.", şeklindeki emredici hükmü içermektedir.

Asgari ücret, işçilerin asgari yaşam standartlarını korumalarını sağlamak, adil ücret dağılımını teşvik etmek ve çalışma koşullarını iyileştirmek amacıyla oluşturulmuş bir düzenlemedir. Asgari ücret, bir işçinin bir ay boyunca tam zamanlı çalışması karşılığında alabileceği en düşük ücret miktarını ifade eder. Bu miktar düzenli aralıklarla güncellenir. Asgari ücretin belirlenmesinde yaşam maliyeti, enflasyon oranları ve ekonomik koşullar gibi faktörler dikkate alınır. Ücretin en alt sınırına yapılan bir kamu müdahalesi olan asgari ücret, emek istismarını ve haksız rekabeti önlemek ve gelir dağılımında adaleti sağlamak, refahın herkes için adil ve hakkaniyetli bir şekilde paylaşılmasını ve istihdamda asgari bir geçim ücretinin belirlenmesi ve yoksulluğun üstesinden gelinmesini amaçlar. Asgari ücret sistemleri, istihdam ve çalışma koşullarını belirlemek için kullanılan toplu pazarlık da dahil olmak üzere diğer sosyal ve istihdam politikalarını tamamlayacak ve güçlendirecek şekilde tanımlanmalı ve tasarlanmalıdır.

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı 2025 Ocak ayında 15 milyon 407 bin 625 kişi olmuştur. Ülkemizde bu sayının yarısından fazlasını oluşturan asgari ücret miktarı ise 22 bin 164 TL'dir. Buna karşılık TÜRK-İŞ Mayıs Ayı verilerine göre; dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapılması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 25.092,26 TL iken gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 81.733,73 TL olmuştur. Enflasyon ise TÜİK verilerine göre Mayıs Ayında yıllık yüzde 35,41 olarak; aylık ise yüzde 1,53 olarak açıklanmıştır. En yüksek ağırlığa sahip 3 ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 32,87 artış, ulaştırmada yüzde 24,59 artış ve konutta yüzde 67,43 artış olarak gerçekleşmiştir.

Ülkemizde kitlelerin geçim ekonomisini gösteren asgari ücret ile açlık-yoksulluk sınırı ve enflasyon verileri karşılaştırıldığında; asgari ücretin, açlık sınırının altında kaldığı, yoksulluk sınırının yaklaşık dörtte birine denk geldiği ve enflasyona karşı ezildiği görülmektedir. Asgari ücret, açıklandığı tarihten bu yana geçen beş aylık süreçte açlık sınırının karşısında yaklaşık 9020 değer kaybetmiştir. Bu alum gücünün düşüşü karşısında her geçen gün daha az gıda, daha az ilaç ve daha az yaşam satın alabilmek demektir. Tahmini istatistiki veriler, konulan göstergeler ve enflasyon beklentilerinin gerçekleşmesi durumunda dahi yıl sonuna kadar asgari ücret açlık sınırının yaklaşık 8 bin TL altında kalacaktır.

Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA

Asgari ücret ile kitlelerin geçim göstergeleri (açlık-yoksulluk sınırı, enflasyon vb.) göz önüne alınarak toplumsal refahı arttırmaya, yaşam koşullarını iyileştirmeye ve insan onuruna yakışır bir çalışma ortamı ve şartları sağlamaya yönelik bütüncül politikalar ve eylem planları hayata geçmelidir. Bu çerçevede yılın ilk 5 ayının sonunda asgari ücretin, yaklaşık 3 bin TL açlık sınırının altında kaldığı ve bu ücret tarifesinin kapsamına çalışanların yarısının girdiği dikkate alınarak asgari ücret güncellemesi gerekmektedir.

Bu teklifle, iş sözleşmesi ile çalışan ve İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırlarının en geç iki yılda bir belirlemesi yerine en geç altı ayda bir belirlenmesi amaçlanmaktadır. Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA