Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında mirasbırakanın sağlığında yaptığı taşınmaz temlik işlemleri, ölümünden sonra mirasçılar tarafından sıklıkla geçerliliği tartışmalı hâle getirilmekte ve muvazaa iddiasına dayanılarak iptal edilmek istenmektedir. Özellikle görünüşte satış şeklinde yapılan, ancak aslında bağış niteliği taşıdığı ileri sürülen işlemler, mirasçıların tapu iptali ve tescil davası açmalarına konu olabilmektedir.

Bu tür davalarda, işlemin üzerinden çok uzun yıllar geçmiş olsa dahi, dava hakkının süresiz biçimde kullanılabilmesi, hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkeleri bakımından ciddi sorunlara yol açmaktadır. Taşınmazı devralan kişi yönünden, sağlığında yapılan işlem hukuken geçerli olsa bile, ölümden yıllar sonra mirasçılar tarafından geçersizlik iddiası ile karşılaşılması, mülkiyetin korunması açısından sakıncalı bir durum yaratmaktadır.

Öte yandan, aynı Kanun'un 571. maddesinde, mirasbırakanın yaptığı bağışlara karşı açılacak tenkis davaları için belirli süre sınırları öngörülmüştür. Açık bağış işlemlerine karşı süre sınırlaması uygulanırken, gizli bağış niteliğindeki işlemlerin süresiz biçimde dava konusu edilebilmesi hem miras hukukunun genel sistematiği hem de adalet ve denge ilkeleriyle çelişmektedir.

Bu teklif ile, mirasbırakanın sağlığında yaptığı taşınmaz temliklerine karşı muvazaa iddiasına dayanılarak açılacak tapu iptali ve tescil davalarının, mirasın açılmasından itibaren on yıllık hak düşürücü süreye tabi olması öngörülmektedir. Bu düzenleme ile:

İşlemlerin makul bir sürede kesinleşmesi sağlanacak,

Miras paylaşımında belirsizlikler önlenecek,

Gerçek ve geçerli işlemler üzerinde oluşabilecek hukuki tehdit ortadan kaldırılacak, Mirasçılar açısından hak arama özgürlüğü, makul bir süreye bağlanacaktır.

Düzenleme, muvazaalı işlemleri koruma amacı taşımamakta; aksine, dürüst ve geçerli işlemlerin yıllar sonra keyfi biçimde tartışmaya açılmasını engelleyerek mülkiyet hakkı ile miras hakkı arasında makul bir denge kurulmasını hedeflemektedir. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı çerçevesinde, düzenlemenin gerek bireylerin hak güvenliği gerekse hukuk düzeninin istikrarı açısından yerinde ve zorunlu olduğu değerlendirilmektedir.