Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"(15) a) Hakkında hükmün açıklamasının geri bırakılması uygulanacak sanık çocuk ise, bu Kanunun 231 nci maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin uygulanmasına karar verilemez.

b) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı beş senelik denetim süresince uygulanır.

1. Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak.

2. Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak.

c) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı çocuk hakkında düzenlenecek sosyal inceleme raporunda yer alan tespitleri göz önünde bulundurarak, uygun olduğu belirtilen süre boyunca, uygulanmasına karar verilir.

1. Tedavi amaçlı programlara katılmak.

2. Akranlarıyla bir arada öğrenmeyi geliştiren faaliyetlerde bulunmak.

3. Kamu yararına bir işte çalışmak ve raporlamak."

Gerekçe: Bu madde ile, Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesine eklenen fıkra sayesinde, çocuklar hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilirken çocuğa özgü tedbirlerin açık, uygulanabilir ve zorunlu bir çerçeveye kavuşturulması amaçlanmaktadır. Mevcut düzenlemede çocuklara yönelik özel tedbirlerin bulunmaması, suçla ilk kez karşılaşan çocukların rehabilite edilmesi ve topluma yeniden kazandırılması TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara Elif ESEN İstanbul Milletvekili açısından önemli bir boşluk yaratmaktadır. Bu nedenle, mağdurla temasın engellenmesi, yerleşim yerinin sınırlandırılması ve sosyal inceleme raporuyla belirlenen tedavi/katılım programlarının uygulanması, çocuğun yüksek yararı doğrultusunda bireyselleştirilmiş tedbirler olarak düzenlenmektedir.

5271 sayılı Kanunun 231 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"(16) Türk Ceza Kanununda düzenlenen,

TCK md. 278 suçu bildirmeme, md. 232/1 kötü muamele, md.228/1 kumar oynanması için yer ve imkan sağlama, md. 226 müstehcenlik, md. 214 suç işlemeye tahrik, md. 193 zehirli madde imal ve ticareti, md. 194 sağlık için tehlikeli madde temini, md. 123/A ısrarlı takip, md. 107 şantaj, md. 97 terk suçlarının; çocuğa, engelliye ve/veya hayatını yalnız idame etüremeyecek derecede yaşlı kişiye karşı işlenmesi halinde hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı verilemez."

Gerekçe: Bu maddeyle, Türk Ceza Kanununda düzenlenen ve toplumsal olarak cezasızlık algısı yaratan bazı suçların, kırılgan gruba mensup mağdurlara karşı işlendiği hâllerde HAGB uygulanmasının engellenmesi amaçlanmaktadır. Çocuklara, engellilere veya beden ve ruh bakımından kendisini savunamayacak derecede yaşlı kişilere karşı işlenen bazı suçların ertelenebilir sonuçlar doğurması, hem mağdur güvenliği hem de devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmamaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin 23.05.2023 tarihli iptal kararında vurgulanan cezasızlık risklerinin önlenmesi adına, belirtilen suçlarda HAGB'nin yasaklanması, mağdur korunmasını güçlendirmektedir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesine aşağıdaki fikra eklenmiştir.

"(7) (a) Kamu davasının açılmasının ertelenmesi uygulanacak şüpheli çocuk ise, bu Kanunun 171 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinin uygulanmasına karar verilemez. (b) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı beş senelik denetim süresince uygulanır

1. Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara

2. Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak.

(ce) Aşağıda sayılan çocuğa özgü tedbirlerin hepsi veya birkaçı SİR raporu ve pedagog görüşü ile uygun olduğu belirtilen süre boyunca uygulanmasına karar verilir.

1. Tedavi amaçlı programlara katılmak.

2. Akranlarıyla bir arada öğrenmeyi geliştiren faaliyetlerde bulunmak.

3. Kamu yararına bir işte çalışmak ve raporlamak.

Gerekçe: Bu maddeyle, 171 inci maddenin kapsamına çocuklar açısından özel bir düzenleme eklenerek, Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (KDAE) kurumunun çocuğun yüksek yararı çerçevesinde yeniden yapılandırılması amaçlanmaktadır. HAGB"'de çocuğa özgü tedbirlerin düzenlenmesi yeterli görülmeyerek, soruşturma aşamasında da çocuk failin rehabilitasyonu için benzer bir koruyucu çerçeve öngörülmektedir. Mağdurla temasın önlenmesi, yerleşim yerinin sınırlandırılması ve sosyal inceleme raporu ile pedagog görüşüne dayalı bireysel tedbirler, çocuğun ilk suça yönelişinin toplumla barışık biçimde çözümlenmesini hedeflemektedir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin 6 ncı fikrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

"d)Türk Ceza Kanununda düzenlenen,

TCK md. 278 suçu bildirmeme, md. 232/1 kötü muamele, md.228/1 kumar oynanması için yer ve imkan sağlama, md. 226 müstehcenlik, md. 214 suç işlemeye tahrik, md. 193 zehirli madde imal ve ticareti, md. 194 sağlık için tehlikeli madde temini, md. 123/A ısrarlı takip, md. 107 şantaj, md. 97 terk suçlarının; çocuğa, engelliye ve/veya hayatını yalnız idame ettiremeyecek derecede yaşlı kişiye karşı işlenmesi halinde hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı verilemez."

Gerekçe: 171 inci maddenin altıncı fıkrasına eklenen bentle, TCK"da sayılan bazı suçların çocuklara, engellilere veya kendisini savunamayacak derecede yaşlı kişilere karşı işlendiği hallerde KDAE uygulanmasının engellenmesi amaçlanmaktadır. Soruşturma aşamasında verilen erteleme kararları dahi mağdurlar açısından cezasızlık algısını güçlendirdiğinden, bu suçların kırılgan gruplara yöneldiği durumlarda KDAE'nin uygulanmaması, devletin koruma yükümlülüğünün yerine getirilmesi bakımından zorunlu görülmüştür.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara

Gerekçe: Yürütme maddesidir.