Tarım Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Tarım yalnızca ekonomik bir faaliyet değil; 86 milyon yurttaşın gıdaya erişiminin, ülkenin gıda güvenliğinin ve bağımsızlığının temelidir. Dünya nüfusu ve gıda talebi büyürken stratejik önemi her geçen gün artan bu sektör, Türkiye'de yanlış politikalar nedeniyle kan kaybetmektedir. Türkiye ekonomisi 2025'te yüzde 3,6 büyürken tarım sektörü yüzde 8,8 küçülmüştür. Üstelik ülkemizin kendine yeterlilik oranı soyada yüzde 4,2'ye, ayçiçeğinde yüzde 63,2'ye kadar gerilemiştir. Yani yem sanayisinden bitkisel yağa kadar temel alanlarda üretmek yerine ithalata bağımlı hâle geliyoruz.

Tarımsal üretimin en temel sorunlarından biri ise belirsizliktir. Çiftçi daha tarlasına ilk tohumu atmadan mazotun, gübrenin, tohumun, yemin ve işçiliğin bütün maliyetini üstlenmekte; ancak ürününü kaça satacağını ve ne kadar destek alacağını bilmemektedir. Çoğu kez alım fiyatlarının ve desteklerin geç açıklanması, üreticinin sağlıklı bir maliyet ve gelir hesabı yapmasını imkânsız hâle getirmektedir. Önünü göremeyen çiftçi üretimden çekilmekte, boşalan tarlaların yerini ise ithalat almaktadır.

Avrupa Birliği'nin Ortak Tarım Politikası'nda tarımsal üretim günübirlik kararlarla değil, çok yıllı stratejik planlarla yönetilmektedir. Üretimin planlanması, çiftçi gelirinin korunması ve piyasa risklerinin azaltılması birlikte ele alınmaktadır. Türkiye'de de üretim planlaması, üreticinin maliyetini, desteğini ve kazanacağı asgari geliri önceden görebildiği bütüncül bir yapıya kavuşturulmalıdır.

Bu Kanun Teklifi ile tarım ürünlerine ilişkin taban alım fiyatlarının üretim döneminden en az bir yıl önce ilan edilmesi, tarımsal desteklerin ise bir sonraki üretim yılı için önceden belirlenmesi amaçlanmaktadır. Böylece çiftçi, tarlasına ilk tohumu atmadan önce ürününden elde edeceği asgari geliri ve yararlanacağı desteği bilecek; neyi, ne kadar üreteceğine sağlıklı biçimde karar verebilecektir.

Ancak yüksek enflasyon koşullarında bir yıl önceden açıklanan fiyatların ödeme gününe kadar erimesi, yapılan düzenlemeyi işlevsiz hâle getirebilir. Bu nedenle taban alım fiyatları ile destekleme miktarlarının, ödeme yılında TÜFE ve Yİ-ÜFE'nin on iki aylık ortalama artış oranlarından yüksek olanı esas alınarak güncellenmesi öngörülmektedir. Böylece çiftçiye verilen sözün enflasyon karşısında değer kaybetmesi önlenecektir.

Teklif; tarımsal üretimde belirsizliğin azaltılmasını, çiftçi gelirinin korunmasını, üretimde sürekliliğin sağlanmasını ve Türkiye'nin gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesini hedeflemektedir.

Çiftçiden üretimini bir yıl önceden planlamasını isteyen devlet, vereceği desteği ve ürünün taban fiyatını da bir yıl önceden açıklamak zorundadır. Planlama yalnızca çiftçinin yükümlülüğü değil, devletin de çiftçiye karşı taahhüdüdür.