2004 Sayılı İcra ve İflas Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Kişilerin maddi hukuktan kaynaklanan taleplerinin, devletin yetkili organları ve devlet gücü tarafından gerçekleştirilmesi cebri icra faaliyetleri ile mümkün olmaktadır. İcra takipleri, icra dairelerinde başlatılır ve devam ettirilir. Alacağın miktarı ne olursa olsun icra dairelerine başvurarak icra takibi başlatılabilmektedir. İcra takiplerinde alacak ve borçlu olmak üzere iki taraf bulunur. Borçlu tarafın, kendisine gönderilen ödeme emrini aldıktan sonra itiraz etmemesi ve takibin kesinleşmesi halinde borcunu ödememeye devam ettiği takdirde malları haczedilebilmektedir.

Borçlu tarafın mallarının haczedilmesindeki asıl amaç, borçluya ait malların satışı sonucu elde edilen paranın alacaklı tarafa verilmesi ve borcun ödenmesinin sağlanmasıdır. Borçluya ait parasal değeri olmayan mallar haczedilememektedir. Parasal değeri olan malların ise hepsinin haczi kabil değildir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinde haczi caiz olmayan mallar ve haklar sayılmıştır.

İcra İflas Kanunu'nun 82. maddesinin birinci fıkrasının (12) numaralı bendi: "Borçlunun haline münasip evi," şeklinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin devamında ise borçluya ait evin kiymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılacağı hüküm altına alınmıştır. Buradaki amaç borçlunun ve ailesinin yaşaması için tamamen topluma muhtaç hale gelmesinin önüne geçilmek istenmesinden kaynaklanmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Aile Konutu" başlıklı 194/1 maddesi: "Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz" şeklinde düzenlenmiştir. Malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhinin işlenmesini isteyebilmektedir. Ailenin yaşam merkezi olan konutun kaybı halinde aile ilişkilerinde sarsıntının önüne geçilebilmesi ve aile bireylerinin barınma hakkının korunması hususunda yasal altyapı oluşturulmuştur.

Anayasamızın 41. maddesi: "dile, 7 ürk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar (...)" şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla borçlunun haline münasip evi, kendisi ile birlikte yaşadığı aile bireyleri ve haklarını nazara alarak belirlenmeli ve taşınmazın tapu kaydında "aile konutu" şerhi bulunduğu hallerde borçluya ait evin haczinin mümkün olmaması gerekmektedir. Şayet aksi halde Anayasamızın 20. maddesinde düzenlenen aile hayatına saygının sınırları aşılmış olacaktır. Sadece eşlerden birinin mülkiyetinde olsa dahi aile konutu tüm aile bireylerince kullanılmaktadır. Aile yapısının mutluluğu, ailenin sosyal ve ekonomik yaşamı, çocuklarının geleceği için bir güvence olan aile konutu ailenin bir arada hayatına devam edebilmesi için en önemli hususlardan biridir.

İşbu kanun teklifimiz ile borçluya ait evin kıymetinin fazla olması halinde dahi tapu kütüğünde "aile konutu" şerhi bulunan konutların tamamen haczedilmez olduğu kabul edilmesinin önünün açılarak aile birliğinin korunması, kişilerin anayasal hakkı olan ailenin korunması ve aile hayatına saygının ihlalinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir. MADDE GEREKÇELERİ