Ceza Muhakemesi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Bilim ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler, insanlar arasındaki iletişim ve etkileşimin hızını da artırmıştır. Ekonomik ve sosyal ilişkilerin artarak devam ettiği günümüzde insanlar arasındaki problemler ve anlaşmazlıklar da artmıştır. Bu durumla birlikte hukuk düzenince korunan mevcut bir menfaatin ihlali veya menfaat dengesinin bozulması ile kişiler arasında çıkan uyuşmazlıkların da ortaya çıkmasına ve artmasına sebep olmuştur. Uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulması için ilk yol kişilerin mahkemelere başvurmalarıdır. Mahkemelerde de uyuşmazlıklara paralel olarak iş yükünün artması ve yargılama sürecinin uzaması nedeniyle hukuki uyuşmazlıkların çözümünde yeni arayışlar başlamış ve alternatif uyuşmazlık çözüm yolları işlerlik kazanmıştır.

Ceza Muhakemesi Hukukunda mağdurların haklarının korunması ve suç faillerinin topluma kazandırılması amacıyla gelişen bir alternatif çözüm yolu olan "uzlaşma" müessesi, mağdur ve failin, özgür iradeleriyle kabul etmeleri halinde, tarafsız bir üçüncü kişinin " yardımıyla, suçtan ortaya çıkan sorunların çözümüne aktif olarak katıldıkları bir süreçtir. Uzlaşmada taraflar, mağdurun zararının giderilmesi hususunda bir anlaşmaya varmaya çalışırlar. Mağdurun zararının giderilmesi tazminat şeklinde olabileceği gibi, mağdur veya toplum için belirli bir kamu hizmetinde bulunması şeklinde veya hukuka uygun başka bir edim şeklinde de olabilmektedir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddede düzenlenen "Uzlaştırma" müessesinde taraflar haricinde bir üçüncü kişi bulunmaktadır. Uzlaştırmacı olarak adlandırılan bu üçüncü kişi süreci sağlıklı bir şekilde yürütebilmesi için tarafsız ve bağımsız olması şarttır. Taraflar arasındaki uzlaşma sağlanırken kişilerin hak kaybına uğramasının önüne geçilmesi, tüm süreç hakkında detaylı hukuki bilgi verilmesi esastır. Uzlaşmanın sağlanması durumunda daha fazla tazminat ödemek durumunda kalan ya da mağdurun vekili olmadığı hallerde uzlaştırmacı tarafından tazminat taleplerine ilişkin yetersiz bilgi verilmesinden kaynaklanan mağduriyetler meydana gelmektedir. İşbu sebeple uzlaştırmacıların hukuki olarak yeterli bilgi ve donanıma sahip olması gerekmektedir. Uzlaştırmacının görevlendirilmesi ile ilgili olarak 26.07.2007 tarihli 26594 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 13/2. maddesi "Uzlaştırmacı görevlendirilmesinde tarafların üzerinde anlaştıkları bir avukat ya da hukuk öğrenimi görmüş bir kişi tercih edilebilir." şeklinde; uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartlarına ilişkin olarak 05.08.2017 tarihli 30145 sayılı Resmi Gazete*de yayımlanan Ceza Muhakemesinde Uygulama Yönetmeliği"nin 43/3-ç. maddesi: "Hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmak" şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Görüldüğü üzere uzlaştırmacı olabilmek için hukuk fakültesi mezunu olmak veya hukuk öğrenimi görmüş olmak gerekmektedir. Bu kapsamda gerekli eğitimler verilen ve yapılan sınavda başarı sağlayan kişiler uzlaştırmacı : olarak görev yapabilmektedir. Ancak işbu durumun önüne geçilmesi gerekmektedir. Şöyle ki; dört yıl boyunca hukuk öğrenimi görmüş fakültelerinden mezun olan kişilerin dahi avukat olarak görev yapabilmek için 1 yıl, hakim ve savcı olarak Hörpv yapabilmek için 2 yıl staj yaparak hukukun uygulama alanının görülmesi ve befiniş l öngörülmüştür. Hukuk fakültesi mezunu olmayan kişilerin hukuk ya da hyl ul bilgisine "ş programlarında yer veren bölümlerden mezun olması uzlaştırmacılık göreli Eee olmamaktadır. 5271 sayılı Kanunun 253/5. maddesi " Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukuki sonuçları anlatılır." hükmüne havidir. Hukuk fakültesi mezunu olmayan kişilerin işbu kanun hükmünün gereğini tam olarak yerine getirmesi beklenemeyeceğinden uzlaştırmacıların yalnızca hukuk fakültesi mezunu kişilerden olması gerekmektedir.