Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Çevre Kanunu'nun en büyük eksikliği çevre davalarına ve çevre ile ilgili diğer uyuşmazlıklara bakmakla görevli olacak Özel Çevre Mahkemelerini düzenlememesidir.

Ülkemizde, hızlı bir kentleşme söz konusudur. Bu durum, hızla kentsel çevrenin bozulmasına neden olmaktadır. Denizlerimiz, göllerimiz, akarsularımız, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarımız hızla kirlenmektedir. Büyük kentlerimizde kış aylarında özellikle hava kirliliği insan sağlığını tehdit etmektedir. Plansız yapılaşma, ulaşım ve trafik sorunları yanında gürültü kirliliği dayanılmaz boyutlara ulaşmıştır.

Yukarıda sayılan çevre sorunlarını göz önünde bulundurarak çevre kirliliğinin çok ciddi boyutlarda olduğunu unutmamalıyız. Çevrenin kirlenmeye karşı etkin bir şekilde korunması için çevre davalarına bakmakla görevli ihtisas mahkemeleri gereklidir. Bunun için Çevre Kanunu'nda bir değişiklik yapılarak çevre davalarına bakmakla sınırlandırılmış özel çevre mahkemeleri kurulmalıdır. Birçok ülkede genel mahkemelerin yanında ayrı Çevre Mahkemeleri de kurulmuştur. Belli bir çeşit uyuşmazlıklara bakmak için kurulmuş olan bu mahkemeler Çevre Kanununun uygulanmasından doğan çevre davalarına ve çevre ile ilgili diğer uyuşmazlıklara bakmalıdır. Etkin bir şekilde çevre kirliliğinin önlenmesi, sınırlandırılması ve mücadelesi için mutlaka genel mahkemelerin yanında ayrı özel Çevre Mahkemeleri kurulmalıdır. Nasıl ki, Tüketici Mahkemeleri gibi, Kadastro Mahkemeleri gibi, Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri gibi ihtisas mahkemeleri mevcutsa, Çevre Mahkemelerinin olması da zorunluluk haline gelmiştir.

Çevre Kanunu'nun en önemli ilkelerinden birisi "kirletenin ödemesi" ilkesidir. Çevreyi kirletenin sorumluluğu objektif sorumluluk hallerinden biridir. Çevreyi kirletenden bu zararın tazmin edilmesi Çevre Mahkemelerinin görev alanına girecektir. Çevrenin bir kez kirlendikten sonra eski hale getirilmesinin çok pahalıya mal olması ve hatta bazen olanaksız olması bu konuda önlem alınması gerektiği sonucunu bir kez daha ortaya çıkarmaktadır.

Çevrenin kirlenmesinden zarar gören herkese, yerel yönetimlere, çevreci kuruluşlara ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na dava açma hakkı tanınmalıdır. Bunların açmış oldukları çevre davaları her türlü harçtan muaf olmalıdır. Çevre mahkemelerinde kendiliğinden araştırma ilkesi uygulanmalıdır. Dava malzemelerinin hazırlanmasında, tarafların yanında, hâkimin de görevli olmasına, kendiliğinden araştırma ilkesi denir. Burada hakim, davanın ispatı için gerekli olan bütün delillere kendiliğinden başvurabilir. K.B: MMA ç

Çevre ile ilgili bir davanın çözümü sırasında, hâkim, özel ve teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde, çevre konusunda uzman teknik bilirkişilerin görüşüne başvurması gerekir.

Çevre davasında, tarafların hiçbiri duruşmaya gelmezse, dosya İşlemden kaldırılmamak, hâkim kendiliğinden gerekli incelemeyi yaparak işi karara bağlamalıdır.

Ülkemizde hızlı bir şekilde su kaynakları, hava toprak ve denizler kirlenmektedir. Büyük kentlerdeki çöpler, hastalık taşıyan farelerin ve sineklerin üreme merkezi haline gelmiştir. Plansız ve sağlıksız kentleşme devam etmektedir. Ormanlarımız ve kıyılarımızın güzellikleri hızla yok edilmektedir. Arzu edilmeyen sesler olarak tanımladığımız gürültü de halkın sağlığım olumsuz yönde etkilemektedir. Çevreyi temiz tutma ve koruma ilkesinden hareket ederek, çevreyi bozanlar ve kirletenlere caydırıcı idari, cezai ve hukuki yaptırımlar uygulamak gerekir.

Çevre Kanunu'nun uygulanmasından doğan davalara ve çevre ile ilgili diğer uyuşmazlıklara bakmak için özel çevre mahkemeleri mutlaka kurulmalıdır. Çevre mahkemelerin var olması, hukuk doktrininde daima gerekli görülen bir durum olan ihtisaslaşmaya hizmet edecektir. Çevre kanunu ihlalleri bakımından yargılamanın özel olması gerekmektedir.

Sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak için gerekli olan yasal düzenlemelerin en kısa zamanda yapılması kaçınılmaz bir zorunluluktur. Aksi halde, çevremiz hızla bozularak ve kirlenerek yok olur. Su, hava ve toprak hepimizindir. İçinde yaşadığımız çevre tüm insanların ortak mirasıdır. Hiçbir kimsenin ihmalen veya kasıtlı olarak bu ortamı bozmaya hakkı yoktur. Temiz bir çevrede yaşamak en doğal hakkımızdır. Çevreyi korumak, ihlalleri önlemek için ihtisas mahkemeleri kurulması amacıyla hazırlanan kanun teklifimi sunuyorum.