Türkiye'de kaçak elektrik ve çözüm önerileriyle ilgili

CEMAL KAYA (Ağrı)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dört gün önce Erzincan yakınlarında meydana gelen kaza sonucunda 28 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir; bu vesileyle, hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet, yaralananlara acil şifa ve yakınlarına sabır diliyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; son günlerde yolsuzlukları araştırma komisyonunda da, basında da sık sık gündeme gelen enerji yolsuzluklarının başka bir yönüyle ilgili olarak Yüce Meclisi aydınlatmak istiyorum.

Değerli arkadaşlar, kaçak elektrik Türkiye'de bir sorun. 2001-2002 yılları arasında TEAŞ'tan TEDAŞ'ın almış olduğu elektrik miktarı 127 milyar kilovat/saat, geriye dönüşü 100 milyar kilovat/saat, aradaki kısım -küsuratları var- 27 milyar kilovat/saat. Aslında, bunlar, kâğıt üzerindeki rakamlardır; bunlar da doğru değildir. Ben, size, basit, bir nedenini de açıklayayım. Bilirsiniz, sokaklarda, mahalle aralarında "bedelsiz elektrik" dediğimiz elektrikler de vardır. Bunlar, aslında, yüzde 2'ye, yüzde 3'e, yüzde 1,5'e tekabül etmesi gerekirken, bazı işletmeler, müesseseler, sırf kaçak elektrik oranını düşürmek için, bunu da çok yüksek gösteriyorlar. Bu oran yüzde 22; yani, 30 milyar kilovat/saat civarında. Bir malı alıyorsunuz, karşıya satıyorsunuz, yüzde 22 eksiğiyle alıyorsunuz. Dolar karşılığı 1,5 milyar dolar, Türk Lirası karşılığı 2,5 katrilyon.

Şimdi, ülkemizin bu kadar krizde olduğu bir dönemde, IMF'den 500 000 000 doları, zor bela, uzmanlarla üç ay, dört ay görüşmeler yaparak almaya çalıştığımız bir ülkede, kayıp-kaçak oranı bu kadar: 2,5 katrilyon; 1,5 milyar dolar...

Bu kayıp-kaçağın iki temel nedeni var: Bunun belirli bir miktarı -yüzde 7'si- teknik kaçaktır; yani, siz, yatırım yapmadığınız zaman, siz kablolarınızı, trafolarınızı yeraltına alamadığınız zaman, değiştiremediğiniz zaman, bu teknik kaçaklar artar. Geri kalanı da, hepinizin bildiği gibi, sosyal patlama sonucunda, insanların kullandığı ve parasını ödemediği elektrik. İnanın, İstanbul'da, güneydoğunun bazı bölgelerinde, Doğu Anadolu'da ve metropollerde, ev hanımları dahi, bizim bildiğimiz bu mekanik saatleri geriye almayı öğrenmiştir.

Elektrik, ekmek gibidir; siz, elektriği bir topluma sağlamadığınız zaman, o insanlar çocuklarını okula gönderemezler. Peki, basit, pratik bir tüccar siyasetiyle... Biliyorsunuz, bu "tüccar siyaset" yeni bir terim, ben ona başka bir şey daha ekleyeyim "pratik tüccar siyaset." Bakın, size bir şey söyleyeyim: Sadece, bu kayıp-kaçağın yüzde 2'sini indirdiğimiz zaman, yoksulluk sınırında olan nüfusun yüzde 15'i, 10 000 000 insan; ortalama olarak bir aileyi 5 kişi düşündüğünüz zaman, 2 000 000 aile. 100 kilovat/saati bedava verdiğiniz zaman 2 500 000 000 kilovat/saat eder; bu da, kaçağın yüzde 2'sine tekabül ediyor. Başka bir deyişle, Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Erzincan, Erzurum, Hakkâri, Iğdır, Kars, Mardin, Muş, Şırnak, Tunceli ve Van İllerimizde yılda toplam kullanılan elektrik 1 250 000 000 kilovat/saattir; 200 kilovat saat kullansa, yılda toplam 2 500 000 000 kilovat/saat eder.

Bu kaçağı, acilen -pratik tüccar siyasetiyle- indirmemiz lazım. Özelleştirebilirsiniz, hatta kiraya da verebilirsiniz; ama, unutmayın ki, müflis bir tüccarın malını çok ucuza alırsınız.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

CEMAL KAYA (Devamla)Sayın Başkan, bu, biraz önemli bir konu...

BAŞKANTamamlayın lütfen.

Buyurun.

CEMAL KAYA (Devamla)Değerli arkadaşlar, bunun iki yolu var: Birincisi, yatırımları acilen gerçekleştirmemiz lazım. Çok merak ettiğim bir şey var. Diyorlar ki: "Yatırım yapamıyoruz." Niye? "IMF karşı çıkıyor." Acaba, IMF'ye, bizim, yılda 1 500 000 000-2 000 000 000 doları kaybettiğimizi kimse söylüyor mu? Söylenmiş olabilir, kabul etmiyor mu; ama, birisi çıkmalı, o, IMF uzmanına şunu demeli: "Hadi kardeşim, sen de böyle batak oynuyorsun, batakçı bir pokerciye benziyorsun, bu hesabı bana ver de, ben halkıma bir şeyler sunayım."

Cumhurbaşkanlığı Köşkünün önündeki Birlik Mahallesinde hatlar daha havadan gidiyor. Türkiye, dünya standartlarının kırk yıl gerisindeki elektrik hatlarıyla işliyor. İstanbul Boğaziçi'nde, daha, Fransızlar döneminden kalmış olan elektrik hatları ve kabloları var.

Bu ülkeye yazık. Bu ülke hepimizin. Biz, bu ülkeyi bir şekilde bir yerlere getirmek zorundayız.

Size, başka bir deyiş daha, çok ilginç bir şey daha söyleyeyim...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)