Türkiye iş kurumu kanunu tasarısı (s.sayısı : 137 )

ENİS TÜTÜNCÜ (Tekirdağ)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak bizim bu yasa tasarısında kabul etmekte en fazla zorlandığımız konu, özel istihdam bürolarıdır. Yani, özel istihdam bürolarının İş ve İşçi Bulma Kurumunun yeniden yapılandırılmasıyla bir arada düşünülmesi, özel istihdam kurumlarının önünün peşinen açılması, öncelikle, İş ve İşçi Bulma Kurumunun çağdaş bir istihdam kurumuna dönüştürülmesinden beklenen yararın zımnen elde edilemeyeceği izlenimini veriyor bize.

HALİL AYDOĞAN (Afyon)Rekabet...

ENİS TÜTÜNCÜ (Devamla)Sayın Milletvekili "rekabet" diyor. Rekabet açısından bakarsak, Türkiye'nin, bu konuda, yani, emek piyasasında, işgücü piyasasında, işsizlik konusunda, işsizlere iş verilmesi konusunda bir rekabete hazır olduğu kanısında değilim. Bu uygulanmanın bu konuda büyük ölçüde bir istismara neden olacağına dikkatlerinizi çekmek istiyorum. Aslında, bu konudaki yanlış, geçen ay çıkarılan İş Yasasının 90 ıncı maddesinin değiştirilmesinde yapıldı. O zamanki zabıtlara baktım, Cumhuriyet Halk Partisi sözcüleri, o zaman da, ellerinden geldiğince, gerçeği, doğruyu, Türkiye açısından güzeli Adalet ve Kalkınma Partisi Grubuna anlatmaya çalışmışlar; ancak, başarılı olunamamış, İş Yasasında yapılan değişiklikle özel istihdam bürolarının önü açılmış.

Burada benden önce konuşan Kayseri Milletvekili Sayın Eskiyapan, gerçekten, son derece başarılı bir işveren, sosyaldemokrat nitelikli bir işveren. Kendisi, yaşamın zorluklarında imbikten süzülerek gelmiş. Bu konudaki görüşlerini tekrar dikkate almanızı rica ediyorum.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; benim burada tespit edebildiğim kadarıyla, bakınız, Türkiye'de ne olacak: Özel istihdam büroları, genelde, kâr motifinden hareket edeceklerdir; öyle değil mi? Kâr motifinden hareket edecekler... Neden 10 milyarlık teminat mektubu verecek, neden işyeri tutacak, neden eleman çalıştıracak; para kazanmak için.

HALİL AYDOĞAN (Afyon)Fiilen var.

ENİS TÜTÜNCÜ (Devamla)"Fiilen var" deniliyor. Fiilen var; ama, fiilen var olanı doğru kabul edip, Türkiye'nin bu koşullarında, bunların bu şekilde önünün açılmasını anlamakta güçlük çektiğimizi ifade etmek istiyorum.

Kâr motifinden hareket edeceklerdir ve bu nedenle, kâr motifinden hareket eden bu özel istihdam büroları, ağırlıklı olarak, istihdam edilme olanağı yüksek olan işgücü arzına yöneleceklerdir. Özel istihdam büroları, istihdamın bir bölümüne yöneleceklerdir, istihdam edilmede, iş bulmada zorluk çeken, sıkıntı çeken milyonlarca vatandaşımıza, zaten, ilgi göstermeyeceklerdir.

Özel istihdam büroları, daha büyük piyasa payı elde etmek amacıyla hareket edeceklerdir; böylece, işgücü piyasasında bir rekabet ortamının yaratılmasına neden olacaklardır. Bu durum, birtakım arkadaşlarımıza göre, iyi olacak; ama, aslında, pek de o kadar iyi olmayacak; çünkü, bu durum, işverenin, işçi çıkarma veya işçi değiştirme eğilimini artırabilir; çünkü, çıkarılan işçinin yerine, daha eğitimlisinin, daha genç olanın rahatlıkla bulunması olanakları artmaktadır.

Öte yandan, bu durum, meslekî eğitim konusunda işletmelerin üstlenmesi gereken sorumluluğu da ortadan kaldırmaktadır; eğitimin maliyeti işletmeden topluma kaymaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ENİS TÜTÜNCÜ (Devamla)Toparlıyorum Sayın Başkan.

BAŞKANBuyurun Sayın Tütüncü.

ENİS TÜTÜNCÜ (Devamla)Özel istihdam büroları, işgücü piyasasındaki işgücü seyyaliyetini artıracaktır. İşgücü piyasasındaki işgücü seyyaliyetinin artması ya da emek piyasalarının aşırı mobil hale gelmesi, özel istihdam bürolarının potansiyel sermayelerinin artması anlamına gelecektir. Öyle değil mi; sermayeler artıyor, sermayeler artacak. Oysa, işgücü piyasasındaki aşırı mobilite, çok sayıda sosyal ve ekonomik sorunu da beraberinde getirecektir.

Son olarak, Sayın Başkan, özel istihdam bürolarının serbestçe faaliyette bulunduğu ülkelerde ortaya çıkan çok ciddî bir sıkıntıya dikkatlerinizi çekmek istiyorum. Özel istihdam bürolarının serbestçe faaliyette bulunduğu ülkelerde, hükümetlerin bu bürolara güvenmeleri ve iyi niyetlerine dayanabilmeleri ve onlardan yararlanabilmeleri açısından, özel istihdam bürolarının sicil kütüklerinin, ne yazık ki, bozuk olduğu ortaya çıkmıştır; Almanya'da, Fransa'da, hatta İngiltere'de hükümetlerin bütün çabalarına rağmen bu bozuk siciller bir türlü düzeltilememektedir. Türkiye'de de bu siciller çok daha fazla bozulacaktır. Bu nedenle, bu özel istihdam bürolarının böylesine serbest, böylesine yaygın bir şekilde faaliyette bulunmalarının yanlış olduğuna inanıyorum. Önümüzdeki madde üzerinde yine kişisel görüşlerimi söyleyeceğim; o zaman, Fransa'daki, İngiltere'deki uygulamaları ne şekilde yapıyorlar, onları sizin dikkatlerinize sunmaya çalışacağım.

Teşekkür ederim, saygılar sunarım. (CHP sıralarından alkışlar)