Doğal gaz piyasası kanununa bir geçici madde eklenmesi (s.sayı:178)

CHP GRUBU ADINA ENİS TÜTÜNCÜ (Tekirdağ)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Saygıdeğer milletvekilleri, bu 1 inci maddeyle, Eskişehir ve Bursa şehiriçi dağıtım işletmeleri ve varlıklarının hazırlık döneminden sonra özelleştirme işlemlerinin gerçekleştirilmesi için öngörülen süre, daha önceki yasada verilmiş olan sürenin bitiminden sonra bir yıl uzatılmaktadır. Zaten, 1 maddelik bir yasa tasarısı. Gerek Adalet ve Kalkınma Partisindeki arkadaşımızın gerekse Cumhuriyet Halk Partisi sözcülerinin geneli üzerindeki açıklamaları, sanırım, konunun yeterince anlaşılmasına yardımcı olmuştur.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; ben, bu maddeden yararlanarak, doğalgaz alanında Türkiye'nin zararına, Türkiye'nin istismarına, hatta Türkiye'nin sömürülmesine yol açan, neden olan bir tezgâhtan size söz etmek istiyorum.

Bu tezgâhta, birinci olarak, Türkiye'nin ihtiyacının çok üzerinde doğalgaz alma yükümlülüğü altına girilmiştir; tabiî ki, geçmiş hükümetler zamanında. Özellikle 1996 yılından sonra başlayan süreçte, önce Rusya'yla, sonra Azerbaycan'la çok sayıda anlaşma yapılmıştır ve bu anlaşmaların ortalama süresi 20 yıldır. Bu 20 yıl içinde, yapılan bir araştırmaya göre ya da hazırlanan bir enerji raporuna göre, Türkiye, 234 000 000 000 dolarlık doğalgaz almak durumundadır. Düşünebiliyor musunuz, 234 000 000 000 dolarlık doğalgaz satın alma yükümlülüğüne sokulmuştur Türkiye, önümüzdeki yirmi yıl içinde. 2003 yılında ise, bu 234 000 000 000 dolarlık doğalgazın 11 000 000 000 dolarını almak durumundayız, 11 000 000 000 dolarlık bölümünü almak durumundayız; ama, alamıyoruz. Türkiye, ancak ve ancak bunun dörtte 1'ini alıyor ve aldığı bu doğalgazı da kullanamıyor.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; Türkiye'de bu konuda ortaya konulan bu tezgâhta, ikinci olarak -anlaşmalar, az önce de söylediğim gibi, 1996 yılından itibaren yapılmaya başlanmıştı- ilk anlaşmalarda gaz bedelinin karşılığında mal ihracatı yapma şartı, koşulu anlaşmalara konulmuştu; ama, anlaşmaların bir bölümünde, daha sonra yapılan anlaşmalarda bu koşulun da ortadan kaldırıldığına tanık oluyoruz. Niçin kaldırılıyor, neden kaldırılıyor?! 234 000 000 000 dolarlık doğalgaz alacaksın, ihtiyacının çok, ama çok üstünde; ama, karşılığında, en azından mal sat... Bir bölümünde mal satma sorumluluğu var, bir bölümünde bu da kaldırılmış.

Üçüncü olarak, bu tezgâhta, Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; benden önceki arkadaşlarım da çok güzel bir şekilde değindiler, doğalgazın fiyatı son derece yüksek tutulmuştur. Öyle yüksek tutulmuştur ki, Türkiye'nin barajları su dolu -hidroelektrik santral üretimi yarı yarıya kısıtlanmış- maliyet 0,5 sent; ama, doğalgazla üretilen enerjinin maliyeti 4 sent, 5 sent, yani, 10 kat. Yani, anlamak ve kabul etmek kesinlikle mümkün değil.

Öyle uygulamalar var ki, Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; bir şirkete aynı borudan alınan aynı kalitedeki ürüne üç ayrı fiyat ödeniyor!.. Düşünebiliyor musunuz; böylesine başıboş, ne yapıldığı bilinmeyen bir anlaşma...

Yine, bu tezgâhta, dördüncü olarak, bu anlaşmalar yapılırken Türkiye'nin kimi yörelerindeki zengin doğalgaz kaynakları görmezlikten gelinmiştir. Geçen hafta, burada, Trakya'daki doğalgaz kaynaklarının durumuyla ilgili gündemdışı bir konuşma yapmıştım. Bu konuya, çok kısa da olsa değinmeyi, şu aşamada kaçınılmaz görüyorum Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım.

Trakya'da, yapılan araştırmalara göre, 25 000 000 000 metreküp dolayında doğalgaz rezervi var. Eğer, araştırmalar daha da yaygınlaştırılsa, bu doğalgaz rezervinin, potansiyelin 35, 40, hatta 50 000 000 000 metreküpe doğru yaklaşabileceği tahminleri yapılıyor. Durum böyleyken, yine, bu tezgâh çerçevesinde, bir bakıyorsunuz, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının Trakya'da doğalgaz üretmesinin önü sinsi bir politikayla kesilmek isteniyor. Şu anda, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının elinde 23 tane ruhsat var. Trakya'da doğalgaz çok zengin. Bu 23 ruhsatın 12 tanesi işletme ruhsatı, 11 tanesi arama ruhsatı. Bu 11 arama ruhsatının 3 tanesi bu sene elden çıkacak; çünkü, araştırma yapılamamış. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı araştırma yapmamış. Bu sene, 2003'te 3 tanesi elinden çıkacak; ama, geri kalan 8 tane arama ruhsatının da ancak ve ancak iki yıl uzatılabilme olanağı kalmış. Bir bölümü 2004'te, bir bölümü 2005'te ve son 2 tanesi de 2006'da Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının elinden çıkacak ve nereye gidecek; bölgede şu anda 9 tane yabancı doğalgaz arama şirketi var, 2 tanesi de işletmeye geçmiş, bunların eline geçecek.

Anlatabiliyor muyum Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; öyle bir tezgâh ki, Trakya başta olmak üzere Türkiye'nin birçok yöresinde doğalgaz rezervlerimiz var; doğalgaz rezervlerimiz çıkartılmıyor, arama yaptırılmıyor; ama, güzel Türkiyemiz, önümüzdeki yirmi yıl içinde yaklaşık 234 000 000 000 dolarlık doğalgaz satın alma yükümlülüğüne sokuluyor.

Şimdi, konunun başka bir yönü var. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığından söz etmişken bu konuyu da dikkatlerinize sunmak istiyorum. Bakıyorum, Enerji Bakanı burada yok; ama, Enerji Bakanından, bu söylediğim konu üzerinde, en kısa sürede açıklama yapmasını, Cumhuriyet Halk Partisi adına rica ediyorum.

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının elinde 12 adet işletme ruhsatı var dedim. Türkiye Petrolleri, Trakya'da, şu anda, 7 adet işletme sahasından günlük 800 000 metreküp doğalgaz üretiyor; ama, öte yandan, yine, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, bir yabancı şirketle, Saray'ın Göçerler doğalgaz sahasında işlettiği bir tek sahadan günde 400 000 metreküp doğalgaz üretiyor. Vurgulamak istiyorum, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, 7 üretim sahasından, bir başına üretim yaparken, günde 800 000 metreküp gaz üretiyor; ama, bunun yarısını, 400 000 metreküp gaz üretimini bir tek sahadan elde ediyor.

Yani, ben, şimdi, burada sormak istiyorum; neden Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, elindeki bu 7 üretim sahasından bu kadar az doğalgaz üretmektedir? Teknolojisi geriyse, teknolojiyi yenilesin; çünkü, Trakya'da, bu doğalgaz üretiminden, 2002 yılında yaklaşık 62,5 trilyon net gelir elde edilmiştir. Oysaki, yine 2002 yılında Trakya'da bu doğalgazın geliştirilmesi ve araması konusuna yalnızca 1,9 trilyon lira yatırım ayrılmıştır. Yani, kaynağımız da var.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; yani, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, yörede kazandığı paranın, gelirin yüzde 3'ünü ancak ve ancak yatırıma ayırıyor; yüzde 25'ini ayırmış olsa, çok büyük ölçüde, Türkiye, daha doğrusu Trakya, kendi doğalgazını çıkaracak.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; burada, bu tezgâhta, beşinci olarak çok önemli bir konu var, bunu da dikkatlerinize sunmak istiyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)