Van ilinin düşman işgalinden kurtuluş yuldönümü münasebetiyle

HACİ BİNER (Van)Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; Van İlimizin düşman işgalinden kurtarılışının 87 nci yılı dolayısıyla söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlarken, özellikle cumhuriyetimizin 85 inci yılı dolayısıyla 2005 yılını millî egemenlik yılı olarak çeşitli etkinliklerle yurt sathında kutlamayı bir program dahilinde şiar edinen başta Sayın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanımızı ve Meclis Başkanlık Divanını kutluyor, bu hizmetlerinin devamını diliyorum.

Değerli arkadaşlar, tabiî, tarihî, turistik güzelliklerini sinesinde barındıran serhat şehrimiz Van, yüzyıllardan beri birçok kavimlerin işgaline uğramış, harp meydanlarına sahne olmuş ve buna rağmen doğunun medeniyet merkezi olma niteliğini de hiçbir zaman kaybetmemiştir. Milattan önce 2000'li yıllara kadar uzanan tarihinde pek çok medeniyete beşiklik eden Van, Urartu, Med, Pers, Sasani, Roma, Bizans, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu Devletlerinin hâkimiyetinde kalmış, geçen zaman sürecinde kültür ve medeniyet alanında şöhret kazanmıştır. Bugün, Van Gölü havzasında bu devletlerden kalma tarihî eserlerin büyük bir kısmı ayaktadır.

1071 yılında, Malazgirt Zaferiyle, büyük komutan Alparslan tarafından Bizanslılardan alınan Van, Müslüman Anadolu halkına kapılarını açmıştır; 25 Ağustos 1548 tarihinde, Kanuni tarafından, Osmanlı İmparatorluğunun topraklarına katılmış ve o günden sonra da, Anadolu'yla bütünleşerek, Osmanlı İmparatorluğunun doğudaki en önemli üslerinden biri olarak, şanlı bayrağımızı asırlardan beri semalarında dalgalandırmaya devam etmektedir.

Değerli arkadaşlar, Birinci Dünya Savaşında düşman işgaline uğrayan şehirlerimizden birisi de Van İlimizdir. O dönemde, merkezinde, çok farklı etnik kökenli, 70 000 nüfusu bünyesinde barındırıyordu. Üç kıtada hükümranlığını sürdüren Osmanlıyı harp meydanlarında yenmenin mümkün olmadığını çok iyi bilen düşmanlar, içten parçalamak için, Ermeni azınlığına birçok vaatte bulunarak, onları hep isyana sevk etmişlerdir. Ülkede yönetim boşluğu meydana gelince, fırsatı çok iyi değerlendiren Ermeni çeteleri, büyük Ermenistan emeliyle, yüzyıllardır beraber yaşadıkları toplumda, Islahat Fermanının kendilerine tanıdıkları hakları suiistimal ederek, özellikle Rusya'nın destekleriyle, komiteler, cemiyetler kurarak, dışgüçlerin tahrik, teşvik ve oyunlarıyla isyanlar çıkarmaya başlamışlardır.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, ülkenin buhranlı durumundan faydalanmak isteyen düşman ülkeler, Ermenilerin yıllarca isyanlarla kendilerine hazırladıkları ortamı çok iyi değerlendirerek, bu işbirliğinin sonucunda, 20 Mayıs 1915'te ülkemizin İpekyolu üzerinde doğuya açılan kapısı Van'ı işgal etmişlerdir. Bu tarihten sonra Van halkı için elem ve keder dolu kara günler gelip çatmıştır; çünkü, o zaman, Van'da bulunan bir Türk tümeni düşmanla çarpışmak üzere Erzurum cephesine gönderilmiş bulunuyordu; ayrıca, eli silah tutan bütün Vanlı delikanlılar da devlet müdafaası için İran ve Sarıkamış hududuna gönüllü olarak gitmişlerdi. Van'da, yalnız, kadın, kız, çocuk ve yaşlı erkekler kalmışlardı. Bu durumu ganimet bilen Ermeniler, tarihin hiçbir devrinde emsali görülmeyen korkunç ve iğrenç bir katliam hareketine başladılar. Rus ve İngilizlerin en modern silahlarıyla mücehhez olan Ermeni çeteleri, eli silahsız ve kendilerini müdafaadan yoksun sivil halkı yaşlısıyla, kadınıyla, çoluğu çocuğuyla evlere doldurup gaz dökmek suretiyle cayır cayır yakmışlardır; çok sayıda yerleşim yerini yakıp yıkarak yerle bir etmişlerdir. Zeve, Engel, Vastan ve Aksaray Köylerinde 10 000'den fazla, Gevaş'ta, Çatak'ta, Van'ın mahallelerinde 10 000'den fazla...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)