Belediye kanun tasarısı (ss. 944)

AK PARTİ GRUBU ADINA HALİL ÜRÜN (Konya)Sayın Başkan, sayın milletvekili arkadaşlarım; gündemimizde yer alan Belediye Kanunu Tasarısı üzerinde AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, konuşmamı, aslında, dört ana başlık altında sizlere sunmaya çalışacaktım; ancak, biraz daha, sürenin, zamanın önemli olduğunu dikkate alarak kısaltacağım. Yeniden yapılanmanın önem ve önceliğini, tasarının tarihçesi ve geldiğimiz noktayı, getirilen yenilikleri, itirazlara cevapları ve nihaî değerlendirmeleri sizlere aktaracaktım; biraz daha konuşmamı kısaltmaya çalışacağım.

Değerli arkadaşlar, bilmek gerekir ki, ülkemizi muasır medeniyetin üzerine taşımamızda en önemli husus yeniden yapılanmadır. Özellikle, dünyanın gelişen çehresine bakarak nasıl bir yol izlememiz gerektiği açıktır. Katı merkeziyetçi, her şeye merkezden karar verilen, bürokratik işlemlerin hizmetin ortaya çıkışına imkân vermediği yönetim biçimlerinden demokratikleşme, yerelleşme, sivilleşme ekseninde, insanı merkez alan bir yönetim biçimine dünyanın bütün gelişmiş ülkeleri gibi biz de artık geçiyoruz.

Halkın ihtiyaç duyduğu hizmetlerin sunumunda görevin ve yetkinin özelliği dikkate alınarak halka en yakın olan yönetim tarzının benimsenmesi, bütün gelişmiş ülkelerin kabul ettiği bir yoldur. AK Parti olarak biz de bunu yapıyoruz ve bildiğiniz gibi, daha önce bu yolda bazı kanunları burada, Meclisimizde tartıştık, müzakere ettik ve kanunlaştırdık. Bunlar, Kamu Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, İl Özel İdaresi Kanunu.

Geçmiş dönemlerde, özellikle cumhuriyetin ilk kurulduğu yıllarda olsaydı, elbette, merkeziyetçi bir anlayışı benimsemek ihtiyaçtı; çünkü, o dönemlerde ne sivil toplum örgütleri sivil alanda ne yerel alanda bir kurumlaşma yoktu, makine parkları yoktu, yapılacak olan hizmetleri ihtiyaca göre karşılayacak olan imkânlardan mahrumdu. O bakımdan, merkeziyetçi bir anlayışla meseleleri çözmek bir ihtiyaçtı; ama, bugün, belediye nüfusu, artık, toplam nüfusun neredeyse 3/4'üne, yani yüzde 75'ine ulaşmış. Bu durumda, aynı yönetim tarzını devam ettirmenin bir anlamı yok. O bakımdan, elbette, yerinden yönetim ağırlıklı bir yapılanmaya ihtiyaç var ve biz de AK Parti yönetimi olarak, iktidarları olarak, başından beri, halka verdiğimiz sözlerin gereği olarak bunu yapmaya çalışıyoruz.

Değerli arkadaşlar, yeniden yapılanma, dinamik bir süreçtir. Bu süreci ilmî ve akılcı bir yöntemle sürdürmeyecek olursak, ülkemizi, bugün içinde bulunduğu durumdan daha iyi bir noktaya taşıyamayız. Yapısal reformları her alanda yapmaya mecburuz. Hem siyasî hem sosyal hem ekonomik hem de sağlık ve eğitim alanında gerekli yapısal reformları yapmak gerekir.

Değerli arkadaşlar, şu anda müzakere ettiğimiz tasarının tarihçesi ve geldiğimiz nokta üzerinde birkaç hususu sizlerle paylaşmak istiyorum.

Halihazırda görüşmekte olduğumuz Belediye Kanunu Tasarısı 9.7.2004 tarihinde, 5215 sayıyla, Meclisimizde müzakere edilerek, kanunlaşmış; ancak, Sayın Cumhurbaşkanı tarafından bazı maddelerine yapılan itiraz üzerine, yeniden görüşülmek üzere Meclisimize iade edilmişti. Aynı kanun tasarısı, bazı değişikliklerle, bu defa, 7.12.2004 tarihinde 5272 kanun numarasıyla Meclisimizde kabul edilerek kanunlaştı, Cumhurbaşkanınca da onaylandı; ancak, 5272 sayılı Kanuna Anayasa Mahkemesi nezdinde yapılan itiraz üzerine, kanun, Yüksek Mahkemece şekil yönünden iptal edildi.

Şimdi, bütün bu safhaları geçtikten sonra, yapılan değerlendirmeler üzerine, komisyonlardaki gerekli düzeltmeler üzerine, kanun, şu anda, âdeta bütün hususlar dikkate alınarak önümüze tasarı halinde gelmiştir; yani, hem Sayın Cumhurbaşkanımızın testinden hem Anayasa Mahkemesinin testinden geçerek buraya gelmiştir. Dolayısıyla, kanun tasarısıyla ilgili olarak; muhalefet grubu gerçi burada yok; ama, eğer olsa bile, onlara sözümüz şudur: Anayasaya aykırılıkla ilgili yapılan itirazların, Cumhurbaşkanından dönecek diye yapılan itirazların hiçbir mesnedi yoktur, temeli yoktur. Bunu, burada, hemen ifade etmemiz gerekir.

Geldiğimiz nokta itibariyle şunu hemen söyleyebiliriz: Muhalefet sözcülerinin bu tasarının belli bazı noktalarına yaptıkları itirazlar da, sadece ve sadece, sübjektif ve daha çok, pratik olmayan, işi biraz daha bürokratik birtakım aşamalara doğru sevk eden itirazlardır; ciddîye alınmaları mümkün değildir.

Değerli arkadaşlar, tasarıyla getirilen yeniklikler başlığında şu birkaç maddeyi sizlerle paylaşmak istiyorum:

Belediye hizmetlerinin daha etkili ve verimli olması için, belediye kurulmasında uygulanan nüfus şartı 2 000'den 5 000'e çıkarılmıştır.

Ayrıca, kurulu bir belediyenin sınırlarına 5 000 metreden daha yakın olan yerleşim yerlerinde belediye kurulmaması benimsenmiştir.

Belediye sınırlarının tespiti basitleştirilmiştir.

Mahalle kurulması kolaylaştırılmıştır ve mahalle ve muhtarlığın ihtiyaçlarının belediyelerce karşılanması öngörülmüştür.

Belediye meclisi kararı, kaymakamın görüşü ve vali onayıyla mahalle kurulabilecektir.

Belde ismi değiştirilmesi kolaylaştırılmıştır. Belde adının, belediye meclisi üye tamsayısının 3/4 çoğunluğunun kararı, valinin görüşü ve İçişleri Bakanlığının onayıyla değiştirilmesi imkânı getirilmiştir.

Nüfusu 2 000'den aşağı düşen belediyelerin tüzelkişiliğinin, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek kararnameyle sona erdirilmesi imkânı getirilmiştir.

Belediye görev yetkileri tek tek sayılmak yerine, alanlar sayılarak, mahallî müşterek nitelikteki her türlü görev ve hizmetin belediyelerce yapılması esası benimsenmiştir.

Belediye meclisinin her ay toplanabilmesi imkânı getirilmiştir; dolayısıyla, olağanüstü hal gibi durumlardan kaçınılmıştır.

İhtisas komisyonları toplantısında sivil toplum örgütlerinin görüşlerinin alınması imkânı sağlanmıştır.

Bütün belediye meclis üyelerine, her meclis toplantısı için, belediye başkan ödeneğinin günlük brüt miktarının 1/3'ü huzur hakkı ücreti olarak ödenmesi esası benimsenmiştir.

Keza, belediye başkanlarının görevlerinin devamı süresince siyasî partilerin yönetim ve denetim organlarında görev almamaları ve profesyonel spor kulüplerinde başkanlık ve yöneticilik yapmamaları kuralı getirilmiştir. Bu, gerçekten, belediye başkanları için çok sıkıntı verici bir durumdu; bunu, yasayla, kanunla aşmış bulunuyoruz.

Belediye başkanlarının görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir.

Nüfusu 50 000'in üzerindeki yerleşim birimlerinde, belediye başkanının genel seçimlerden itibaren altı ay içerisinde stratejik plan ve performans programı yapması mecburiyeti getirilmiştir.

Belediyelerde standart kadro esası ve norm kadro usulü getirilmiştir.

Belde ve şehirlerde esenlik ve huzur sağlanması amacıyla belediye zabıtası ve itfaiye teşkilatıyla ilgili yeni düzenlemeler getirilmiştir.

Değerli arkadaşlar, yine, belediye bütçesinin kesinleşmesi için, eskiden olan, mülkî makamın tasdiki usulü kaldırılmıştır.

Belediye gelir ve giderleri yeniden gözden geçirilerek belirlenmiştir.

Ayrıca, bu kanun tasarısının kanunlaşması halinde, önümüzdeki dönemlerde, ekim ayında da, inşallah, belediye ve il özel idareleri gelirleri kanun tasarısı taslağı Meclisteki odalarımıza kadar intikal etti; bu yolda da yine muhalefetin itirazı yersizdir; bu da, süratle Meclisimize gelecek ve kanunlaşacaktır.

Büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50 000'in üzerinde belediyeler, kentsel gelişim projeleri hazırlayabileceklerdir.

Ayrıca, bütün belediyeler, mevzuatta belirlenen usullerle şirket ve işletme kurabileceklerdir.

Gönüllü kişilerin belediye hizmetlerine gönüllü katılmaları imkânı sağlanmıştır.

Tasarı üzerine, tabiî ki, muhalefetin birtakım değerlendirmeleri olmuştur. Bu, özellikle Plan ve Bütçe Komisyonunda karşı oy yazısı olarak sunulan bu yazıya, bu konuda da, zaten, verilen cevaplar, yapılan yenilikler buna en büyük cevaptır.

Değerli arkadaşlar, bu hususta, kanunun tümü üzerine, geneli üzerine söyleyebileceğimiz pek çok şey var; ancak, bunlarla yetinerek ben sözlerimi tamamlamak istiyorum ve bu kanun tasarısının hazırlanmasında, bugüne kadar, Meclis gündemine taşınmasında emeği geçen, başta komisyon üyelerimiz olmak üzere, elbette bakanlıklar olmak üzere ve emeği geçen bütün sivil toplum örgütlerinin değerli temsilcileri olmak üzere, yerel yöneticiler olmak üzere, herkese, burada, Grubum adına teşekkür ediyor, kanunun bugünden itibaren, inşallah, hepimize hayırlı uğurlu olmasını temenni ediyor, hepinize saygılar sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)