İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)

HARUN ÖZTÜRK (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şahsım ve Demokratik Sol Parti adına, tekrar, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, kanun teklifi tamamen siyasi bir girişim olmakla birlikte, teklifin belediye ve il özel idareleri paylarını artıran hükümleri hem yerinden yönetimin etkinliğinin artırılması hem de son yıllarda merkezî yönetimden bu idarelere aktarılan görev ve yetkiler nedeniyle gerekli görülmektedir. Ancak bütçe gelirlerinden mahallî idarelere daha fazla kaynak aktarılırken, aktarılacak kaynağın sağlam bütçe gelirlerine dayandırılması doğru olurdu. Kanun teklifini bu nedenle 2008 yılı bütçe rakamlarını irdeleyerek değerlendirmek gerekir.

2008 merkezî yönetim bütçesi 18 milyar YTL tutarında bir açıkla yasalaşmıştır. Hükûmetin orta vadeli mali çerçevede ortaya koyduğu vergi ve vergi dışı gelir hedeflerine göre 2008 bütçe gelirleri başlangıçta öngörülenden 11-12 milyar YTL daha düşük gerçekleşecektir.

Burada ifade etmeliyim ki ekonomide yaşanan durgunluk önümüzdeki yıl vergi gelirlerini de olumsuz etkileyecektir. Bu gelir azalması nedeniyle bütçe harcama kalemlerinde herhangi bir indirime gidilmez ise 2008 yılı merkezî yönetim bütçesinin başlangıçta öngörülen 18 milyar YTL tutarında açıkta tutulması mümkün değildir. Gerçekten de bütçenin harcama kalemlerinde bu ölçüde bir indirim yapma şansı var mı ona bakalım. Artan enflasyon nedeniyle personel harcamalarında böyle bir indirime gidilmesi mümkün değildir. Aksine bu harcama kaleminde düşüş değil, biraz önce ifade edilen açığı daha da yukarıya çekecek bir artış kaçınılmaz olacaktır. Diğer harcama kalemlerinden cari transferler içinde üniversiteler başta olmak üzere özel bütçeli kuruluşlara yapılan hazine yardımları, sosyal güvenlik açıkları için yapılan transferler, tarımsal destekler ve görev zararları yer almaktadır. Bu kalemlerde de herhangi bir azaltmaya gidilemeyeceği anlaşılmaktadır. Yeni yasalaştırılan sosyal güvenlik düzenlemesinin de kısa vadede sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferleri azaltıcı bir etkisi olmayacağı hepinizin malumudur.

Başlangıçta zaten yetersiz tespit edilen yatırım harcamaları ile mal ve hizmet alımlarında da bu ölçüde bir tasarruf sağlanması mümkün değildir. Geriye faiz harcamalarında bir indirim sağlanıp sağlanamayacağı konusu kalmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda borçlanma faiz oranlarında ve vadelerinde nispeten sağlanan iyileşme nedeniyle 2008 yılının ilk aylarında gözlenen düşüş bizi yanıltmamalıdır. Yılın ikinci yarısında faiz ödemelerinde meydana gelecek muhtemel artış bütçede öngörülen 56 milyar YTL’nin yeterliliğini dahi tartışmalı hâle getirecektir. Bu nedenle, bu kalemden de bir tasarruf yapılması mümkün görülmemektedir. Bu arada yükselen enflasyon nedeniyle hazinenin borçlanma maliyetinin artacağını ve vadelerin kısalacağını da unutmamalıyız. Bunun etkisini de önümüzdeki yıllardan itibaren olumsuz olarak hissedeceğiz.

Mevcut bütçe yapısı içinde bu değerlendirmeyi yaptıktan sonra son aylarda Hükûmetin gelir tarafını düşünmeden bütçeye getirdiği ilave yüklere biraz göz atalım.

İstihdam paketi ile işveren sigorta priminin yüzde 5’inin hazine tarafından ödenmesi bütçeye yaklaşık 4 milyar YTL tutarında ek yük getirecektir. Görüştüğümüz teklifin yıllık yükü 7,4 milyar YTL’dir. Özelleştirme gelirlerinin bir kısmının GAP yatırımlarına başta olmak üzere bazı enerji ve ulaştırma yatırımlarına aktarılacak olması da bütçenin gelir kalemleri üzerinde ve borçların ödenmesinde ek olumsuzluklar yaratacaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Öztürk, konuşmanızı tamamlayınız.

HARUN ÖZTÜRK (Devamla)Tamamlıyorum Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, gerek özelleştirme gelirlerinin bazı yatırımlar için ayrılması gerekse faiz dışı fazlanın azaltılmış olması 2008 yılı finansman programını doğrudan etkileyecektir. 2008 finansman açığının öz kaynaklarla finansmanında kullanılan bu iki kalemdeki azalma otomatik olarak daha fazla borçlanmaya başvurulması sonucunu doğuracaktır. Faizlerin arttığı bir dönemde bu tercihin de doğru bir tercih olmadığı açıktır. Sırada bekleyen kamu ihalelerine fiyat farkı ödemeleri keza bütçe harcamalarını artıran unsur olarak karşımıza gelecektir. Söz konusu harcama artışları nedeniyle Hükûmetin ek bütçe talebiyle huzurlarınıza gelmesi de kuvvetle muhtemeldir.

Tasarının hayırlı olmasını diler, yüce heyetinizi saygıyla selamlarım.