Spor müsabakalarında şiddet ve düzensizliğin önlenmesine dair kanun tasarısı (s.s.424)

AK PARTİ GRUBU ADINA HARUN TÜFEKCİ (Konya)Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlar; Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Yasa Tasarısı üzerinde AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Hükümet tasarısı olarak Millî Eğitim Komisyonundan ve İçişleri Komisyonundan geçerek Adalet Komisyonumuza gelen ilgili yasa tasarısı alt komisyonumuzda uzun boylu tartışılmış, uzman kişileri dinleme fırsatı doğmuştur. Öncelikle, UEFA Asbaşkanı Şenes Erzik Bey olmak üzere, spor yazarları, spor müdürleri, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün yetkilileri, İçişleri Bakanlığının ve Emniyet Genel Müdürlüğünün yetkilileri olmak üzere, birçok uzman kişi dinlenilmiştir.

Yıllardır tartışılan, ancak bir türlü yasal mevzuat haline getirilemeyen böylesine önemli bir konuda ilgili olabilecek herkese tasarı gönderilmesine rağmen, maalesef, yeterli bilgi aktarımı gerçekleşmemiştir. Komisyonlarda görüşülen ve kamuoyunun gündeminde olan bu konuya yazılı ve görsel basında, medyada, spor programlarında yer verilmemesini ve kamuoyunda tartışılmamasını da büyük bir eksiklik olarak görmekteyiz. Tasarı yasalaşmadan, kendilerinden istenildiği halde görüşlerini bildirmeyenlerin, tasarının yasalaşmasından sonra konuyu tartışmaya açmalarını veya acımasızca eleştiri getirmelerini hakkaniyete uygun bulmuyoruz.

Uluslararası uygulamalar ile özellikle futbolun beşiği olan İngiltere ve Hollanda gibi ülkelerdeki spor müsabakalarındaki uygulamalar dikkate alınmış olup, Türkiye şartlarında uygulanabilir bir yasanın hazırlanması için elimizden gelen gayreti göstermiş bulunuyoruz. Tabiî, çok mükemmel bir tasarı hazırlandığını da iddia etmiyoruz, mutlaka eksiklikleri vardır; ancak, ilk defa Türkiye gündemine gelen böylesine önemli bir yasa tasarısı, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü öncülüğünde hazırlanmış ve komisyonlara gelmiştir. Buralarda yine değişik tartışmalar yapılmak suretiyle, bu şekilde, gayretli bir çalışmayla Cumhuriyet Halk Partisi ve AK Parti üyelerinden oluşan Adalet Komisyonunda bu tasarıyı belli bir çerçeveye oturtmaya gayret ettik.

Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun Tasarısıyla ne hedeflenmektedir, ne gibi düzenlemeler getirilmektedir; bu konu üzerinde durmak istiyorum. Son yüzyılda spora olan ilginin artması, sporun profesyonelce ve organizeli yapılmasının ardından kurumsallaşmasını ve eğlence aracı olmakla birlikte, para kazanılan bir sektör olmasını da sağlamıştır. Spor dünyasındaki bu hızlı gelişme, haliyle, sorunları da Arka arkaya sıralanmıştır.

Spor alanında gelişen olaylar, sporcuların ve ilgililerin haklarının korunması ve sportif alanlarda ortaya çıkan düzensizlik ve şiddet olayları, basit bir asayiş sorununun ötesinde, kamu menfaatının gerektirdiği yeni düzenlemeler yapma gereğini de doğurmuştur. Özellikle, futbol ve taraftar kitlelerince izlenen diğer spor dallarında, spor yöneticileri ve medyanın olumsuz tutumundan kaynaklanan profesyonel futbolculara yönelik şiddet ve saldırılar, futbolcuların ve diğer ilgililerin kişilik haklarının ihlali ve hatta ortadan kaldırılması sonucunu doğuran eylemlerin önlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik kamusal önlemlerin ve cezaî yaptırımların yaşama geçirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur.

Taraftarların, maddî değeri olan madenî paraları, kendilerine göre değersiz addettikleri karşı takım sporcularına veya hakeme atmaları bile, esasen, sporda fanatizm ve holiganizmin geldiği noktayı göstermektedir. Bu örnek dahi, sporcuların ve ilgililerin can güvenliği konularının salt ulusal bazda değil, uluslararası alanda da sporun temel sorunu olarak algılanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Spor, kitlelerin eğlence ve stres attıkları bir alan olarak ortaya çıkmış, bu arada, kazanç kapısı bir sektör haline gelmesiyle, belirli kesimler tarafından hedefinden saptırılmak suretiyle, şiddetin kol gezdiği, toplumun ailesiyle beraber spor alanlarına gitmeye çekindiği, seyir güvenliği ve keyfinin ortadan kalktığı bir alan haline gelmiştir. Bu gelişmeler, kamuoyunda ciddî bir rahatsızlığı da beraberinde getirmiştir.

Sporun temel amacı, insanın beden ve ruh sağlığını geliştirmek, iradesini güçlü kılmak ve toplumda kardeşlik ve dayanışma duygusunu yaygın hale getirmektir. Sporun bu özelliği, sportif faaliyet ve organizasyonların, sporun ruhuna ve spor ahlakına uygun, centilmenlik duyguları içerisinde cereyan etmesi, yaygın bir sosyal beklentiyi de gündeme getirmektedir.

Buna yönelik uluslararası normlara uygun Avrupa sözleşmeleri imzalanmış, ayrıca, Anayasamızın 59 uncu maddesinde de, sporun kitlelere yayılması teşvik edilmiştir. Yönetmeliklerin, UEFA'nın uluslararası futbol karşılaşmasına dair uygulamalarına paralellik göstermediğinin anlaşılması, futbol müsabakalarında şiddet ve düzensizliğin önlenmesiyle ilgili geniş kapsamlı yeni bir tasarı hazırlanmasını zorunlu kılmıştır.

Sportif suçların işlenmesinde, spor kulüplerinin, taraftar derneklerinin, taraftar temsilcilerinin, medyanın, kulüp başkanlarının ve sporcuların, suç işleyen kişileri teşvik veya tahrik konusunda önemli rol aldıkları tespit edilmiştir. Bu nedenle, işlenen suça karşı verilen ceza da, suçu işleyen kişiyle birlikte kulüp, dernek ve işle ilgili diğer kişilerin de cezalandırılmasını, yani, kısaca, kolektif ceza verilmesi esasını zorunlu olarak belirlemiştir, ki, kulübünü seven bir taraftarın, mutlaka, kulübü zarar görmesin diye daha dikkatli, daha itinalı davranması zorunluluğu da böylece yasal mevzuatın ruhuyla, inşallah, kendini göstermiş olacaktır.

Spor müsabakası yapılan alanlara patlayıcı, parlayıcı, yanıcı, yakıcı, kesici veya delici maddeler ile taş, metal gibi fırlatılabilecek ve kişileri yaralayıcı sert cisimler ve tehlike arz edebilecek diğer maddelerin sokulması yasaklanmış, bu eylemi işleyenler hakkında seyirden men cezası ile idarî para cezası da getirilmiş, hatta, daha da ileri gidildiği zaman, ona ilişkin hapis cezasının da öngörülmesi gündeme getirilmiştir.

Spor alanlarında sağlık ve güvenlik ile her türlü düzenlemeyi yapma görevi evsahibi kulübe verilmiştir. Seyirci ile müsabakanın yapıldığı yer arasına tel örgü, duvar ve bariyer gibi fizikî engeller konulabileceği gibi, il spor güvenlik kararıyla, bu engellerin kaldırılması da söz konusu olabilecektir. Temennimiz, Türkiye'de tel örgülerin kaldırıldığı, Avrupaî tarzda spor müsabakalarını izleme imkânını hep beraber yakalamaktır.

Spor alanlarında seyircilerin oturma yerlerinin, numaralandırılması, koltuk sayısı kadar bilet bastırılması ve kapasitenin üstünde seyirci alınmaması öngörülmüştür. Spor alanlarında güvenliğin sağlanması için gerekli teknik donanımların kurulması zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca, koltuk sayısı kadar bilet bastırmayla beraber, numaralandırmayla beraber, isme de bilet basılması yönünde, yani, isme bilet verilmesiyle alakalı bir çalışma düşünülmüş; ama, Türkiye şartlarında erken olduğu düşünüldüğü için, bunun, bu anlamda, ileriki bir aşamada değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Spor müsabakalarına giriş için, sahte, kullanılmış, tahrif edilmiş veya benzer şekilde hazırlanmış olan müsabaka biletlerini satan, satılmasına aracılık eden, bu biletleri basan veya satışa hazırlayan kimselere altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ve her bir bilet için de 250 000 000 lira ağır para cezası verilmesi öngörülmektedir.

Ayrıca, seyir alanlarına kapasitesinden fazla seyirci alınması veya bilette yazılı fiyatın üstünde satış yapılması halinde, kulüplerin maddî durumları dikkate alınarak, maddî durumlarıyla orantılı, bir ölçüde satmış oldukları kombine biletler de dahil, ona göre idarî para cezası getirilmiş; yani, her kulübün maddî gücüne göre idarî para cezasıyla karşı karşıya kalması yönünde, altkomisyonda böyle bir çalışma da gerçekleştirilmiştir.

Spor kulüpleri, güvenliği sağlamaya yetecek sayıda özel güvenlik elemanı hizmeti satın almaya yetkili kılınmıştır. Böylece, saha içinde, öncelikle, güvenliğin sağlanması ve şiddetin önlenmesi hususunda spor kulüplerinin oluşturduğu özel güvenlik güçlerince tedbirlerin alınması zorunluluğu getirilmiş; ancak, eğer, bu özel güvenlik güçleri tedbirleri almada yetersiz kalırsa, kolluk kuvvetlerinin sorumluluğu anlamında mutlaka müdahale etme durumu da gündeme getirilmiştir.

Emniyet teşkilatı tarafından fanatizmin önlenmesi, faillerin tespiti, eylemlerin delillendirilmesi, verilen cezaların takibi ve bu kanuna aykırı eylem ve davranışların engellenmesi amacıyla bilgi bankası oluşturulmuş ve toplanan bilgilerin her üç ayda bir ilgili federasyona bildirilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Evsahibi spor kulüplerinin sorumlulukları, federasyonların görev ve sorumlulukları ile taraftar dernekleri ve taraftar temsilcilerinin görev ve sorumlulukları yasayla tanımlanmıştır.

Müsabakanın yapılacağı yerde veya yakın çevresindeki yollarda, meydanlarda, caddelerde veya benzeri yerlerde, toplutaşım araçlarında, umuma açık diğer mekânlarda, ferdî veya toplu olarak, rakip takım ile taraftarlarını ve ilgili kulüp başkan ve yöneticilerini, antrenörünü ve sporcularını, hakemleri ve diğer ilgilileri söz veya hareketlerle aşağılayıcı, tahrik ve taciz edici kötü söz niteliğinde slogan atılması ve çirkin tezahüratta bulunulması yasaklanmış, bu suçu işleyenler hakkında idarî para cezası ile seyirden men cezası getirilmiştir. Âdeta, spor sahalarını, tribünleri, kendi içlerindeki kötü sözleri sarf etmek için bir deşarj aracı olarak görenlerin, artık, bundan sonra, böyle bir ortamda kötü söz sarf etmesinin önlenmesi adına önemli bir çalışma yapılmıştır.

Spor kulübü başkan ve yöneticilerinin, idarî veya teknik personelin ve diğer ilgililerin, yazılı veya görsel medyaya, kendi taraftarlarını kışkırtıcı, hakemleri, rakiplerini veya taraftarlarını tahrik edici veya aşağılayıcı beyan vermeleri yasaklanmıştır. Bu suçu işleyenler hakkında, seyirden men cezası ile idarî para cezası öngörülmüştür.

Spor müsabakalarını canlı olarak yayımlayan yayın kuruluşu ile diğer yazılı ve görsel yayın kuruluşunun, bu kanunun amacına aykırı nitelikte, afiş, pankart, söz, fiil ve davranışları yayımlaması, kulüplerarası husumete veya suça teşvik edici eylem ve davranışlarda bulunması, eleştiri amacı dışında aşağılayıcı yorum ve haber yapılması yasaklanmıştır.

Spor ahlakına aykırı, tahrik edici, aşağılayıcı, dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet, etnik ve siyasî ayırımcılığa yönelik söz sarf edilmesi veya bu mahiyette afiş ve pankartların müsabaka alanına veya yakın çevresine asılması halinde, idarî para cezası da ayrıca öngörülmüştür.

İşledikleri fiillerle müsabakanın yapıldığı spor alanının zarara uğramasına sebebiyet veren kişilere, seyirden men cezasıyla birlikte idarî para cezası öngörülmüş, zarara sebebiyet veren taraftarların mensubu bulunduğu kulüplerden, zararın tazminiyle beraber, ayrıca, aynı misilde, aynı miktarda idarî para cezasının da tanzim edilmesi yönünde bir karar verilmiştir.

Bu kanun kapsamında, verilecek olan hürriyeti bağlayıcı cezaların da para cezasına çevrilmesi veya tecil edilmesi önlenmiştir. Böylece, yasanın caydırıcı olması için, bir ölçüde, Avrupa'daki ağır şartlara biraz daha yaklaşmış böyle bir düzenlemeyi getirmeye gayret ettik.

Bu kanuna aykırı eylemlerde bulunanlar hakkında, spor güvenlik kurulunun resen veya kendisine gelen şikâyet ve ihbarlar üzerine yapacağı inceleme sonucunda, mahallin en büyük mülkî idare amiri tarafından, bu kanundaki idarî para cezalarının veya tedbirlerin uygulanması öngörüldü. Cezalara karşı, ayrıca, tebliğden itibaren yedi gün içerisinde idare mahkemesine başvurma hakkı da, suçu işleyen kişilere verilmiş oldu.

Belki de, bu yasa tasarısının en önemli düzenlemesi, idarî para cezalarının, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü bünyesinde açılacak özel bir hesaba yatırılması ve hesaptaki bu paranın yüzde 50'sinin Engelliler Spor Federasyonu ile engelliler kulüp ve faaliyetlerine, yüzde 50'sinin de fair play kurallarına uygun hareket eden amatör spor kulüpleri ile okul sporlarının geliştirilmesi için kullanılacak olmasıdır. Bu, inşallah -inanıyoruz- bir ölçüde, bu tür engellilerin ve fair play anlamında kendini geliştirmeye gayret eden spor kulüplerinin önünü açmamıza vesile olur.

Hazırlanan bu yasa tasarısının, ülkemizde, sporun, uluslararası normlara uygun, insan sağlığı ve ruh yapısını geliştirici, birlik ve beraberliği pekiştirici, millî duyguları ve centilmenlik hislerimizi artırıcı yasal mevzuatlar manzumesi olmasını temenni eder, Türk sporu için hayırlı olmasını dilerim.

Spor Müsabakalarında Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Yasa Tasarısına AK Parti Grubu olarak olumlu oy vereceğimizi belirtir, Yüce Heyeti saygıyla selamlarım. (Alkışlar)