Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

KEZBAN KONUKÇU (İstanbul)Millî Eğitim Bakanlığının 2027 merkezî bütçesi içindeki payının düştüğünü görüyoruz. 2026'da yüzde 11,2 olan bu oran 2027'de yüzde 9,8'e iniyor. On yıl önce bu oranın yüzde 13,1 olduğunu görüyoruz. Her geçen yıl Millî Eğitim bütçesinden kısmalara doyamamışsınız. Saray rejimi eğitimi bir kamusal hizmet olmaktan çıkarmış, ticarileştirmiş; derinleşen yoksullukla çocuk işçiliğini ve eğitimden kopuşları yaygınlaştırmıştır. Her geçen gün çocuk yoksulluğu derinleşirken milyonlarca çocuk yeterli beslenme, temiz suya erişim ve sağlıklı bir eğitim ortamından yoksun bırakılmıştır. Dünyada en az 109 ülkede çocuklara okullarda ücretsiz yemek sunulduğuna ilişkin uluslararası veriler okulda beslenme desteğinin uygulanabilir bir kamu politikası olduğunu göstermektedir. Okulda çocuklara 1 öğün ücretsiz yemeği bütçe yok diye çok görürken Maarif Vakfına tek kalemde 5,7 milyar lira aktardınız. Bütçenizden eğitime, çocuklara ve öğretmenlere pay çıkmıyor ama cemaat protokollerine, patron teşviklerine, faizciye, foncuya milyarları akıtmalara doyamadınız. Yetmiyor, patronlar daha fazla kâr elde etsin diye MESEM'lerde üç kuruşa çalıştırılan çocukları öldürüyorsunuz. Piyasalaşan eğitim sistemi sonucunda ve derinleşen yoksulluk nedeniyle çocuklar işçileşmeye ve eğitimden kopmaya zorlanmaktadır. Millî Eğitimin kendi verilerine bakalım, örgün eğitim dışında kalan çocuk sayısı 2023-2024'te 2 milyon 982 bin iken bu, 2025-2026 eğitim yılında 3,5 milyona fırlamıştır. Peki, olması gereken nedir? Her öğrenciye en az 1 öğün ücretsiz, sağlıklı ve yeterli yemek sunulabilir. Okullarda ücretsiz ve güvenli içme suyuna erişim sağlanabilir. Kamusal eğitim güçlendirilebilir ve özel eğitime son verilmelidir. Eğitimde piyasalaşma sadece öğrencileri değil KHK'yle sivil ölüme terk edilen, atanma engelline ve mülakata takılan, özel sektörde asgari ücretin yarısına mahkûm edilen "ücretli öğretmenlik" adı altında sömürülen yüz binlerce eğitim emekçisini de vurmaktadır. Türkiye'de eğitim sistemi iktidarın baskı ve kontrol politikalarının en belirgin aracı hâline getirilmiştir. Bu baskı sürecinin en ağır bedelini 2016 yılında ilan edilen OHAL döneminde çıkarılan KHK'lerle görevinden ihraç edilen kamu emekçileri ödemektedir. Aradan geçen on yıla rağmen mağduriyetler giderilmemiş, hukuksuzluk kurumsallaştırılmıştır, keyfî yönetim kurumsallaştırılmıştır. 2026 yılı itibarıyla hâlâ binlerce KHK'li kamu emekçisi, hakkında beraat ve takipsizlik kararı bulunmasına rağmen görevine dönememektedir. Bu arada buradan söylemek istiyorum ki KHK'liler Platformu Sözcüsü Münir Korkmaz gözaltına alınmıştır, derhâl kendisinin serbest bırakılması gerekir.

Yüz binlerce ataması yapılmayan öğretmen varken okullarda "ücretli öğretmenlik" adı altında asgari ücretin neredeyse yarısına, hiçbir özlük hakkı ve iş güvencesi olmadan öğretmen çalıştırılmaktadır. Bugün öğretmen ihtiyacı ise 100 binin üzerindeyken MEB bu açığı kapatmak yerine yaklaşık 70 ila 86 bin ücretli öğretmeni asgari ücretin yarısına, sigortasız, güvencesiz çalıştırmaktadır.

AKP iktidarının marifetlerinden biri de tüm çalışma alanlarında olduğu gibi eğitim alanında da güvencesizliği yaygınlaştırmaktır. Bugün birçok özel sektör öğretmeni asgari ücret veya asgari ücretin biraz üzerinde ücretlerle, dokuz-on aylık belirli süreli sözleşmelerle çalışmak zorunda kalmaktadır. Bu konuda da yapılması gerekenler son derece nettir: KHK'liler amasız, fakatsız derhâl görevlerine iade edilmelidir. Öğretmen atamalarında mülakat ve keyfî değerlendirme uygulamalarına son verilmelidir. Ücretli öğretmenlik uygulamasına son verilerek öğretmen ihtiyacı kadrolu ve güvenceli istihdamla karşılanmalıdır. Mazerete bağlı yer değiştirme talepleri fiilen karşılanmalı; sağlık, can güvenliği ve aile birliği gibi gerekçelerle başvuran eğitim emekçilerinin mağduriyetleri giderilmelidir. Özel okul öğretmenlerinin ücret, çalışma süresi, iş güvencesi ve özlük hakları yasal güvence altına alınmalı, taban maaş hakkı yeniden getirilmelidir. Vallahi bu kadar gürültüye ve provokasyona rağmen konuşabildiğim için kendimi tebrik edererek bitiriyorum.