Serbest bölgeler kanunu ile gümrük kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı hakkında (s.s.275)

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Mersin)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, tabii, bizim açımızdan, açıkçası Sayın Milletvekilimizi bilgilendirmekte yarar var. Niğde gümrükleriyle ilgili soru sordunuz. Gümrükler yaklaşık bir senedir bende değil biliyorsunuz. Beş sene oradan sorumlu Devlet Bakanlığı yaptım ama ilgili bakan arkadaşımıza sorunuzu iletirim, onlar da size bir cevap verirler. Çünkü ihtiyacına göre gümrüklerin kapıları açık. İlgili ilin ihtiyacına göre, ticaret hacmine göre kapatılıyor. Ona göre mutlaka bunun akılcı bir metodu var. O şekilde bir çalışma olmuştur.

Patates, elma gibi tarımsal ürünlerle ilgili söylemiş olduğunuz değerlendirmelerde size şunu söyleyebiliriz: İlk defa tarihinde Türkiye, 10 milyar doların üzerinde tarım ürünleri ihracatı yapacak. Tarım ürünleri ihracatı Türkiye'de şu anda yüzde 24 oranında bir ihracat artışı gösteriyor. Önümüzdeki dönemde de biz bunun devam edeceğini düşünüyoruz. Çünkü, artık, dünya yeni bir terimle karşılaştı; “tarflasyon” olarak bunu anlatabiliriz. Yani tarım ürünlerinden gelişen bir enflasyon, tarflasyon. Dolayısıyla, bütün dünyada tarım ürünleri fiyatları yükselirken tabii bizde de hem değer olarak hem miktar olarak son derece stratejik bir hâle geliyor tarım ürünleri. Bu konuda Tarım Bakanlığımızla çalışmalar yapıyoruz. Tahmin ediyorum bu sene 11,5 milyar dolar civarında bir tarım ürünü ihracatı göreceğiz. Bunun içinde patates ve elma da olacak. En az hasarla bu krizin atlatılacağını söylemek mümkün. Geçtiğimiz gün Meclis Genel Kurulunda yaptığımız tartışmada da bunu söylemiştim. Yabancı akademisyenlerin yaptığı Herfindahl ve Hirschman indekslerine göre, Türkiye bölge ve sektör bağımlılıklarını yaklaşık yüzde 50 oranında azaltabildiği için bu krizden en az hasarla çıkacak ülkeler arasında.

Ancak tabii ki ihracat ve ithalat rakamlarına bunun yansıması olacak. İhracatta tahmin ediyorum 2-3 milyar dolar, ithalatta da 10-12 milyar dolar seviyesinde aşağı doğru bir iniş olacak, ihracatın ithalatı karşılama oranı da daha yüksek bir orana gelecek. Bu, geçtiğimiz yıllarda yüzde 62’ler seviyesindeydi. Bu sene, şu ana kadar, konuştuğumuz 11-12 Kasım itibarıyla 1 Ocak-12 Kasım arasındaki toplam dönemde yüzde 64,4 oranında. İhracatın ithalatı karşılama oranında biraz yükselme var. Geçen ay yüzde 72’ye çıktı aylık bazda. Dolayısıyla, önümüzdeki dönem ihracatın ithalatı karşılama oranının biraz daha fazlalaşacağı, cari açığın biraz daha aşağı doğru ineceği bir dönem olacaktır. Yani dış ticaret hacmimizin bu sene 350 milyar dolar olması bekleniyor, onun içerisinde cari açık seneye daha da azalacak şekilde devam edecek.

Sayın Şandır, Mersin Serbest Bölgesi aslında Mersin’in en fazla istihdam sağlayan merkezi olmuştur. Bütün tartışmalar yapılmıştır. 1984 yılından beri serbest bölge teşkilatının içinde olan birisi olarak söylüyorum. Orada tabii ki zordu serbest bölge kurmak. Bütün diğer kurumlarla sıkıntılar yaşandı. Ancak bu bölge şu anda sahip olduğu istihdam rakamlarıyla ve yaklaşık 2,5 milyar dolarlık ticaret hacmiyle Mersin’in en fazla ticaret hacmi yaratan bölgesi olmuştur. Bir kümeleşme olmuştur Mersin Serbest Bölgesi, bir “cluster” olmuştur.

Tabii, bunun yanında, içeriden ve dışarıdan çeşitli denetimler yapılmıştır. Yani bunun, gerek bölge içi denetimleri, gerekse Türkiye’deki diğer ilgili denetim kurumları. Az evvel söylemiş olduğunuz bu bütün çalışmalarla ilgili olarak jandarma birimleri, Maliye Bakanlığı ve Serbest Bölgeler Teşkilatı Dış Ticaret Müsteşarlığında denetim birimlerini, kontrolörlerini görevlendirmişlerdir. Bugüne kadar çeşitli çalışmalar bu konuda yapıldı. Ancak, sizin söylediklerinizle ilgili olarak herhangi bir bulguya rastlanmadı. Yani, kamu birimleri tabii ki, Türkiye’nin her yerinde olduğu gibi denetimleri anında yapmaktalar. Bizim açımızdan istihbarat teşkilatımız ve diğer bütün ilgili kuruluşlar da bu denetimleri yaptılar bugüne kadar.

Tabii, üretici ve serbest bölgedeki firma sayısına baktığımız zaman, şu anda üretimde yaklaşık 655 yerli, 172 yabancı, toplam 827 firmamız var serbest bölgelerde. Alım satımda 1.849’u yerli, 366’sı yabancı 2.215 firmamız var. Diğerleri de 510 yerli, 99 yabancı olmak üzere 609 adet. Toplam 3.651 firmanın dağılımı ise, yaklaşık 3.014’ü yerli, 637’si yabancı.

MEHMET ŞANDIR (Mersin)Tüm Türkiye’de bu ama, yalnız Mersin’de değil.

DEVLET BAKANI KÜRŞAD TÜZMEN (Mersin)Evet. Bu, elimizdeki dağılımlara göre. Tabii ki, gönül arzu eder ki, daha fazla üretim firması serbest bölgenin içerisinde yer alsın. Amacımız bu. Zaten bu yeni hazırladığımız ve burada tartışılan kanun metnimizde serbest bölgedeki üretici firmaların daha rahat bir ortamda çalışabilmesi ve serbest bölgelerde toplam faaliyetlerin üretim alanlarına kaydırılabilmesi amacıyla çeşitli çalışmalar yaptık. Kanun maddeleri bunu içermektedir.

Tahmin ediyorum ki, bütün değerli üyeler burada yaklaşık 24 milyar dolarlık bir dış ticaret hacminin ne kadar büyük olduğunu, bir zamanlar Türkiye’nin toplam dış ticaret hacminden daha fazla bir dış ticaret hacminin sadece serbest bölgeler tarafından yaratıldığını takdir edeceklerdir.

Değerli Başkan, sayın vekiller; bizim açımızdan, Serbest Bölgeler Yasası’nın tabii ki mümkün olan en kısa zamanda en iyi şekilde çıkarılmasını sağlamak hepimizin görevi. Bizim amacımız şu anda yüksek teknolojili üretim ağırlığını serbest bölgelerde artırmak yani bunlarla ilgili bir tarafta yat kümeleşmeleri sağlarken diğer taraftan elektronik eşya, diğer taraftan yazılım kümeleşmeleri sağlamak ve Türkiye'nin 2000 yılında yüksek teknoloji gamı, orta ve yüksek teknoloji sadece toplam dış ticarette yüzde 22 ağırlık alırken şu anda yüksek teknolojili ürünlerimiz, yüksek ve orta teknolojili ürünlerimiz toplam ihracatımızda yüzde 34 ağırlık almıştır. Bu da önemli bir gelişmedir, dikkatlerinize sunarım.

Teşekkür ederim.