Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

LÜTFÜ TÜRKKAN (Kocaeli)Sayın Bakan, değerli bürokratlar, değerli milletvekilleri; Ticaret Bakanlığının 2027 yılı bütçesini görüşüyoruz. Ticaret politikalarının başarısını yalnızca ihracat rakamlarının büyüklüğüyle değerlendiremeyiz. Asıl mesele ülkemizin ne kadar katma değer ürettiği, ne kadar döviz kazandığı ve bu kazancımızın sanayicimize, esnafımıza, bir de en önemlisi çalışanımıza ne kadar yansıdığıdır. Sayın Bakan, 2027 yılı için Bakanlığınıza 104 milyar 287 milyon lira ödenek öngörülüyor. 2026 bütçesine göre yüzde 36,8 artış var ancak 2026 yıl sonu harcama tahminiyle karşılaştırdığımızda artış sadece yüzde 4. Böyle bir garip durum da var. Enflasyonu da dikkate aldığımızda bu bütçenin Bakanlığınızın faaliyet kapasitesini ne ölçüde koruyacağını sorgulamak durumundayız. Bizden önce siz sorgulamışsınızdır muhakkak. Dış ticaret rakamlarına bakalım: 2025 yılında 273 milyar dolar ihracat yapmışız ama buna karşılık 365 milyar dolar da ithalat yapmışız. Dış ticaret açığımız 92 milyar dolara gelmiş. 2026'nın ilk dokuz ayında ise dış ticaret açığımız 71 milyar dolara ulaşmış. İhracatımız artıyor ama ona bağlı olarak ithalatımız, ithalata olan bağımsızlığımız çok daha fazla artıyor, azalmıyor. Daha önemlisi aynı dönemde yüksek teknoloji ürünlerini 7,4 milyar dolar ihracata karşılık 27,5 milyar dolar ithalat gerçekleştirmişiz. Yalnızca yüksek teknolojide 20 milyar doları aşan bir dış ticaret açığımız var. Türkiye'nin daha fazla üretmek kadar daha yüksek teknolojiyle üretmeye ihtiyacı var. 2027 bütçesinde ihracat destekleri için 65 milyar lira gözüküyor. Bu önemli bir kaynak ancak bu desteklerin ne kadarı yüksek teknolojiye, ne kadarı yerli ara malı üretimine, ne kadarı yeni ihracat pazarları kazandırmaya hizmet ediyor? Belli değil. Biraz evvel limondan bahsettiler. Ben Rumeliliyim, Balkanlarda limon altın demek. Onu oraya satabilecek bir organizasyona acilen girişmeniz lazım. Buna Bakanlığın mutlaka öncülük etmesi gerekiyor. Orada ciddi anlamda büyük bir pazar var. Evet, önerim ihracat teşviklerinin yalnızca ihracat tutarına değil, sağladığı yerli katma değere ve teknoloji düzenine göre değerlendirilmesi.

Sayın Bakanım, önümüzdeki dönemde ihracatımızı doğrudan etkileyecek iki önemli gelişmeye özellikle dikkat çekmek istiyorum. Birincisi Avrupa Birliğinin sınırda karbon düzenleme mekanizması. 2026 yılında mali uygulama aşamasına geçen bu düzenleme 2027 yılında özellikle demir, çelik, alüminyum, çimento ve gübre sektörlerimiz için hayati önem taşıyor, çok büyük maliyetler doğurabilecek nitelikte. Sanayicimizin karbon izi, karbon ayak izini ölçmesi, belgelendirmesi ve üretimini dönüştürmesi gerekiyor. Geçen mali yılda da aynısını söylemiştim. Bunlara tamamen ciddi finansman gerekiyor. Bakanlığınızın 2027 bütçesinde bu dönüşüm için ne kadar kaynak ayrıldı? Kaç işletmemizin bu sürece hazırlanması hedefleniyor?

İkinci önemli gelişme ise bu çok daha önemli belki de. Avrupa Birliğinde güçlenen Buy European yani Avrupa malını satın alma yaklaşımı. Avrupa stratejik sektörlerde kendi üreticisini ve kendi tedarik zincirini önceleyen politikalar geliştiriyor. Türkiye Avrupa Birliğiyle gümrük birliği içerisinde olmasına rağmen bu politikaların dışında bırakılırsa yıllardır Avrupa sanayisinde üretim yapan firmalarımızın çok ciddi kayıpları olabileceğini siz de benim gibi tahmin edersiniz. Özellikle otomotiv, makine ve yan sanayi sektörlerimiz açısından bu riskin ciddi anlamda önemsenmesi gerekiyor.

Sayın Bakanım, Avrupa kendi üreticisini korumaya yönelirken Türkiye'nin sanayisini korumak için nasıl bir müzakere yürütüyorsunuz? Böyle bir müzakereniz var mı? Onu öğrenmek istiyorum. Önerim gümrük birliği kapsamındaki Türk ürünlerin Avrupa menşeli ürünlere eş değerli değerlendirilmesi için güçlü bir ticari ve diplomatik girişim yürütülmesi.

Esnafımızın durumuna değinmek istiyorum bu arada. 2025'in ilk sekiz ayında 170.936 olan destekli kredi kullanım adedi 2026'nın aynı döneminde 137 bine düşmüş, yaklaşık yüzde 19'luk bir düşüş var. Esnafımıza kaynak ayırmak kadar bu kaynağa daha fazla esnafın ulaşmasını sağlamak da önemli. Bir diğer husus tüketicinin korunması. 104 milyar liralık bütçenin yalnızca 1,4'ü tüketicinin korunması ve ürün güvenliği programına alınmış. Bu payın yeterliliğini yeniden değerlendirmenizi istiyorum.

Sayın Bakan, Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca daha fazla ihracat değil, daha yüksek katma değerli üretim, daha az ithalat bağımlılığı ve uluslararası pazarlarda daha büyük bir rekabet kabiliyeti. Avrupa pazarındaki konumumuzu korurken...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)