İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)

MEHMET SEKMEN (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun Teklifi’nin 5’inci maddesi üzerinde şahsım adına söz almış bulunmaktayım. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Dünyadaki gelişmelere paralel olarak ülkemizde de yerel yönetimler merkeziyetçi yapıdan uzaklaşmış, değişen şartlara ve vatandaşın beklentilerine daha hızlı cevap verebilen bir yapıya kavuşmuştur. AK PARTİ İktidarıyla ortaya çıkan yerel yönetimler anlayışı, kamusal hizmetlerin sunumunda hizmetten yararlananların memnuniyetini, yönetimde etkinlik ve verimliği esas almaktadır.

Amacımız, her zaman yerel yönetimlerde hesap vermeye açık olma, hızlı karar alma, sorunlara uygun çözüm bulma, değişime uyum sağlama esnekliğine sahip olmayı gerektirmektedir. Yani herhangi bir hizmetin en az kaynak kullanımıyla, en kısa sürede başarılması prensibine uygun hareket etme anlayışı ön plana çıkarılmaktadır.

Sizlerin de bildiği gibi, geçen dönem çıkarmaya başladığımız yerel yönetim reform yasalarıyla, yerel yönetimlerin yetkilerinin ve etkinliğinin artırılması hedeflenmiştir. Buna göre, merkezî idarenin görev ve işlevleri belirlendikten sonra geriye kalan her türlü mahallî nitelikli görev ve hizmetleri yerel yönetimlerin sorumluluğuna bıraktık. Yaptığımız bu yasal düzenlemeler ile görev, yetki ve sorumlulukları genişletilen yerel yönetimlerin bunlara paralel olarak kaynak ihtiyaçları da gittikçe artmaktadır.

Madde 5’le getirilen husus, belediye paylarının tahsisine ilişkin esasları içermektedir.

2’nci maddenin ikinci fıkrasında belirlenen orana göre ayrılan belediye payının; yüzde 80’lik kısmı belediyelerin nüfusuna ve yüzde 20’lik kısmı da gelişmişlik endeksine göre İller Bankası tarafından belediyelere dağıtılır.

Birinci fıkrada belirtilen gelişmişlik endeksine göre dağıtılacak miktar için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından tespit edilen en son veriler esas alınır. İlçeler en az gelişmiş ilçeden en çok gelişmiş ilçeye göre bir sıralama yapılarak beş gruba ayrılır.

Birinci fıkrasının (b) bendine göre belirlenen miktarın yüzde 23’ü birinci gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde 20’lik kısmı üçüncü gruba, yüzde 19’luk kısmı dördüncü gruba, yüzde 17’lik kısmı beşinci gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, nüfus kriterlerine göre dağıtılır.

2’nci maddenin ikinci fıkrasına göre ayrılan büyükşehir ilçe belediyeleri payı, nüfus esasına göre dağıtılır. Hesaplanan tutardan yüzde 30’luk büyükşehir payı ayrıldıktan sonra kalan miktar kalan miktar ilçe belediyelerinin hesabına İller Bankası tarafından aktarılır.

2’nci maddenin üçüncü fıkrasına göre ayrılan büyükşehir belediye payının; yüzde 70’lik kısmı doğrudan ilgili büyükşehire kalan yüzde 30’luk kısmı da büyükşehir belediyelerine nüfusuna göre dağıtılır.

2’nci maddenin üçüncü fıkrasına göre ayrılan ve bu maddenin üç ve dördüncü fıkralarına göre dağıtılan büyükşehir payları, bir önceki yılın aynı ayında tahakkuk eden tutarların yüzde 20’den fazlası olamaz. Fazla olan tutarlar, artış oranı yüzde 20’den az olan büyükşehir belediyeleri nüfusu oranına göre dağıtılır. Bakanlar Kurulu bunu bir kata kadar artırmaya ve eksiltmeye yetkilidir.

Sonuç olarak, görüşmekte olduğumuz bu kanunla, yerel yönetimlere, tüm Batı ülkelerinde olduğu gibi, hizmette öncelik tanıyıp, onların gerekli kamu hizmetlerini verebilmeleri için bütçe harcama kalemlerinde gerekli reform niteliğindeki düzenlemeleri yapmanın gururu içerisindeyiz.

Bu vesileyle, kanunun milletimiz için hayırlı olmasını temenni eder, yüce heyetinizi sevgi ve saygıyla selamlarım. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)