Türkiye-sudan karma ekonomik komisyonunun dokuzuncu dönem toplantısıyla ilgili

MUSTAFA ATAŞ (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 14-16 Aralık 2004 tarihleri arasında Sudan'ın Başkenti Hartum'da gerçekleştirilen Türkiye-Sudan Karma Ekonomik Komisyonu Dokuzuncu Dönem Toplantısına katılmak üzere, Ulaştırma Bakanı Sayın Binali Yıldırım başkanlığında, milletvekilleri, bürokratlar ve işadamlarından oluşan heyete iştirak ettim. Bu vesileyle, Yüce Meclisimize bu konu hakkında bilgi vermek üzere söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Söz konusu Karma Ekonomik Komisyon toplantısında Türk tarafına Ulaştırma Bakanı Sayın Binali Yıldırım, Sudan tarafına ise Dışticaret Bakanı Sayın Musa Kasha başkanlık etmiştir. Bu ziyaret çerçevesinde, 43 Türk firmasının iştirak ettiği Sudan İkinci Uluslararası Yapı Malzemeleri, İnşaat Teknolojileri ve Ekipmanları Fuarının açılışını, Ulaştırma Bakanı Sayın Binali Yıldırım, Sudan tarafı KEK Başkanı ve Dışticaret Bakanı Sayın Musa Kasha'yla yapmıştır.

Ayrıca, Ulaştırma Bakanı Sayın Binali Yıldırım'ın Sudan'da yapmış olduğu üst düzey ziyaretlere milletvekilleri olarak bizler de iştirak etmiş bulunmaktayız. Bu kapsamda, Sudan Millî Meclisi Başkanı, Dışticaret Bakanı, Uluslararası İşbirliği Bakanı, Havacılık Bakanı, Yollar ve Köprüler Bakanı, Uluslararası İşbirliği Bakanı, Sanayi Bakanı, Elektrik Bakanı, Hartum Valisi, Maliye ve Millî Ekonomi Devlet Bakanı ve Ulaştırma Devlet Bakanıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye-Sudan ekonomik ilişkileri ile söz konusu KEK toplantısında ele alınan kararlara geçmeden önce, izninizle, Sudan ekonomisi hakkında kısaca Yüce Meclisimizi bilgilendirmek istiyorum.

Bilindiği üzere, Sudan, 38 000 000'luk nüfusu, yaklaşık 18 milyar dolarlık gayri safî millî hâsılasıyla, bugün Doğu Afrika bölgesindeki en önemli ülkelerden biridir. Sudan, ayrıca, 2 500 000 kilometrekare yüzölçümüyle Afrika'daki en büyük yüzölçümüne sahip ülkelerden biridir. 1999 yılından itibaren, Sudan'da zengin petrol ve doğalgaz rezervleri keşfedilmiş ve üretimine başlanılmıştır. Halihazırda, günlük 350 000 varil olan üretimin, önümüzdeki üç yıl içerisinde 1 000 000 varile çıkarılacağı öngörülmektedir.

Bu gelişmeler çerçevesinde, Sudan, son beş yılda, yıllık ortalama yüzde 8'in üzerinde bir büyüme gerçekleştirmiştir. Önümüzdeki beş yılda, Sudan ekonomisinin katlanarak büyüyeceği öngörülmektedir. Sudan'ın dışticaret hacmi, son üç yılda ikiye katlanarak, 2004 yılı itibariyle, 3 200 000 000 doları ithalat, 3 800 000 000 doları ihracat olmak üzere, 7 000 000 000 dolar düzeyine ulaşmıştır.

Sudan'ın bugünkü temel politik gündemi, uluslararası sisteme entegrasyon ve içbarışın sağlanmasıdır. Bu konuda önemli adımlar atılmış, Birleşmiş Milletler yaptırımları 28.9.2001 tarihi itibariyle kaldırılmış, Güneyle barış anlaşması imzalanmış ve anlaşma onay için Sudan Millî Meclisine gönderilmiştir. Güneyle barış anlaşmasının onaylanmasının ardından, Darfur sorununun kısa sürede çözüme kavuşturulması beklenmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği ülkeleri firmaları, Sudan pazarına girmek için barış sürecinin tamamlanmasını beklemektedir. Bu gelişmeler ışığında Sudan, 20 ülkeden oluşan 385 000 000'luk Güney ve Doğu Afrika ortak pazarının en önemli ülkelerinden biri olma yoluna girmiştir.

Dış Ticaret Müsteşarlığının uygulamaya koyduğu Afrika'yla ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi stratejisi kapsamında, Sudan, Doğu Afrika'da hedef ülke olarak belirlenmiş ve son üç yılda, Sudan'a yönelik yoğun bir çalışma programı yürütülmüştür. Bu çalışmalar ışığında, 2000 yılında 37 000 000 dolar olan Sudan'a yönelik ihracatımız, 2004 yılında katlanarak yaklaşık 100 000 000 dolara ulaşmıştır. Öte yandan, yapılan bu çalışmaların bir sonucu olarak, son iki yılda, 62 Türk firması, Sudan'da toplam 150 000 000 dolarlık doğrudan yatırım yapmıştır. Ayrıca, müteahhitlik firmalarımız, Sudan'da, büyük bir çoğunluğu bu yıl olmak üzere toplam 136 000 000 dolarlık proje üstlenmişlerdir. Önümüzdeki dönemde, Sudan'da gerçekleştirdiğimiz üst düzey görüşmelerde ve KEK toplantısında aldığımız kararların hayata geçirilmesiyle bu rakamları kolaylıkla katlayacağımıza içtenlikle inanıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; izninizle, Sudan'da gerçekleştirdiğimiz üst düzey görüşmelerde ve KEK toplantılarında alınan kararlara da değinmek istiyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)