2003 mali yılı bütçesinin tümü üzerinde son konuşmalar

MUSTAFA ILICALI (Erzurum)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2003 malî yılı bütçesinin tümü üzerinde şahsım adına söz almış bulunuyorum; bu vesileyle Yüce Meclisi ve aziz milletimi saygılarımla selamlıyorum.

Geçmişte uygulanan yanlış ekonomik ve malî politikalar ülkemizi bu duruma getirmiştir. Bu olumsuzluğu belirtmek için borç stokumuza ve işsiz sayısına bakmak yeterlidir. Yine, personel harcamaları düşmüş, büyüme oranı dalgalı hale gelmiştir.

Bu olumsuzlukların nedenlerine kısaca baktığımızda şunları görebiliriz: Kamu harcamaları kontrol edilememiş, yanlış para politikaları yüzünden fiyat istikrarı sağlanamamış, bankacılık sektörü aslî fonksiyonlarından uzaklaştırılmış ve son yıllarda finans sektöründeki işsiz sayısı 30 000'e ulaşmıştır.

Açıkladığım olumsuzluklardan sonra, görüşmekte olduğumuz 2003 malî yılı bütçesini irdelediğimizde neler görebiliyoruz; mevcut ekonomik durum, sahip olduğumuz imkânlar, daha önce uygulanan programların başarısızlıkları ve dış çevre koşulları göz önüne alınmıştır. Bu bütçe, rehabilitasyon ve restorasyon bütçesidir. Temel faktörlerden bir tanesi de dış gelişmelerdeki sıkıntılardan en az zarar görecek bir esnekliğin sağlanmasıdır. Bütçe hazırlanırken ana yaklaşım olarak yüksek miktarda bütçe fazlası, enflasyon hedefi, ekonomide sürdürülebilir istikrar göz önüne alınmıştır. Ülkemiz, yerüstü ve yeraltı zengin kaynaklara, genç nüfusa sahiptir; bu önemli avantaj da harekete geçirilecektir. 2003 malî yılı bütçesi hazırlanırken önemli bir strateji değişikliğine gidilmiş, istikrar politikaları sağlam temele dayandırılmış, maliye politikaları öne çıkarılmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 3 Kasım 2002 seçimlerinde sağlanan siyasî istikrar piyasalara güven vermiştir. Yaşadığımız bu sıkıntılı günlerde bile, bu istikrar ve hükümetimizin aldığı kararlar sayesinde, piyasalardaki dalgalanmalar normal hale getirilmiştir. Yine, ekonomik ve malî sorunlara doğru teşhis konulmuştur. Malî disiplinin sağlanması sayesinde, personel rejiminin iyileştirilmesi, yatırım politikalarının rasyonelleştirilmesi, yerel yönetimlerin yapısal reformu, istikrarlı bir ekonomik büyüme sağlanacak, israf önlenecektir.

Yatırım politikalarına disiplin getirilmiştir. Bilindiği gibi, bugün, otuz yılı bulmasına rağmen, tamamlanmayan projeler vardır.

Personel alımına sınır getirilmiş, atıl personelden istifade edilmesi teşvik edilmiştir.

Sağlıklı malî yapının oluşmasında vergi çok önemli olup, verginin tabana yayılması konusunda sağlam adımlar atılmıştır. Bu konuda, bugüne kadar, Vergi Barışı Yasasından dolayı müracaat edenlerin sayısı ve bunların sağlayacağı katkı, hepimiz tarafından bilinmektedir.

Yine, bütçenin olumlu olumsuz kriterlerini değerlendirmek açısından şu rakamlarına bir göz attığımız zaman; -örneğin, bütçe açığının giderlere oranı, gelir gider oranı, sosyal güvenlik harcamaları...

İthalat ihracat dengesine baktığımız zaman da, 2003 yılında önemli iyileştirmeler olacaktır. Hükümetimizin başarısı, hepimizin başarısı olacaktır.

Şu ana kadar, bir mühendis milletvekili olarak, ekonomik konular üzerinde genel bir değerlendirme yaptım. Biraz da, kendi uzmanlık konumum üzerinden yaklaşarak, ülkemize ne tür imkânlar yaratabiliriz diye bir göz attığımızda, yine, hükümet programımızda, Acil Eylem Planımızda yer alan, bütçemizde de gerekli desteği bulacak önemli yatırımlarımızın var olduğunu göreceğiz; bunların en önemlilerinden birisi, ulaşım yatırımlarıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir ülkenin kalkınmasında ulaşım önemlidir. Ulaşımın canlandırılması mümkün olmadan diğer hizmetlerin canlandırılması mümkün değildir. Bunu, şu şekilde bir örnekle karşılaştırmak istiyorum: Kilometrekare başına düşen yol ağı ile fert başına düşen geliri karşılaştırdığımızda bir paralellik vardır. Ülkemizde, bu yönde, kilometrekareye -sadece devlet ve il yolları bile gözönüne alındığında- düşen yol 80 metredir. Bunun, gelişmiş ülkelerde 2 000-2 300 metre olduğunu görüp, yine fert başına düşen gelirle karşılaştırdığımızda, bu söylediğimin ne kadar doğru olduğunu görebiliriz.

Bu durumda yapılması gereken, bu ulaşım ağımızın geliştirilmesidir. Ne yapmıştır hükümetimiz -gerek 58 inci hükümetimiz gerekse 59 uncu hükümetimiz, hükümet programlarında- 15 000 kilometrelik bir bölünmüş yolun projelendirilmesini ve bunun uygulanmasını hedeflemiştir; ama, maalesef, bu konuda da, özellikle sayın muhalefet milletvekillerimiz eleştiri getirmişler ve "bu 15 000 kilometre nasıl gerçekleşecektir" demişlerdir.

Değerli milletvekilleri, bu 15 000 kilometre, hükümetimizin sadece karayolu yapacağı manasına gelmemektedir. Burada, yol ağızım yetersizdir; geometrik, fizikî standartları oldukça düşüktür. Türkiye'deki trafik kazaları, hangi kriterleri alırsanız alın, çok yüksektir; bunların azaltılması, kayıpların ülke ekonomisine kazandırılması önemlidir. Gayri safî millî hâsılanın sadece yüzde 2'sini bile aldığımız zaman, trafik kazalarındaki kayıplar 5-6 milyar dolar mertebesindedir. Bu, bugünkü hükümetimizin planladığı 15 000 kilometrelik bölünmüş yolun maliyetinin oldukça üzerindedir; yani, şunu vurgulamak istiyoruz: Bu yolların yapılmasıyla beraber, hem ekonomik kalkınmaya katkı sağlanacak hem trafik kazalarındaki önemli olan kayıplar ortadan kaldırılacak hem de trafik kazaları açısından güven sağlanacaktır. Burada, zaten bu 15 000 kilometre yol tespit edilirken, belli bir uzman grubuyla çalışılmıştır; bunların öncelikleri vardır; trafik yoğunluğu miktarı vardır, kaza oranı vardır, uluslararası yol bütünlüğü vardır, ulusal yol bütünlüğü vardır; bütün bunlar irdelenerek bunlar gruplandırılmıştır. Ayrıca hükümetimiz, yine çok önemli bir şeyi hayata geçirmiş, ulaşım anaplanının hazırlanmasına başlamıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu, son derece önemlidir. Bu zamana kadar yapılan planlar vardır; ama, maalesef, uygulanamamıştır; çünkü, ülke gerçeklerinden uzak kalmıştır. Şu anda hazırladığımız ulaşım ana planıyla, tüm sistemler üzerinde -yani karasıyla, deniziyle, havasıyla- denge sağlanacak; bunlar birbirinin rakibi değil, birbirinin tamamlayıcısı olarak göz önüne alınacaktır ve bu çalışma başlamıştır. Bu çalışmanın içerisindeyim. Bu konuda, Türkiye'deki en ileri gelen uzmanlar, bürokratlar çalışmaktadırlar. Ben de, bu çalışmaları çok yakından takip etmekteyim.

Diğer taraftan, demiryollarımızla ilgili önemli adımlar atılacaktır. Mevcut hattın rehabilitasyonu ve sinyal optimizasyonlarıyla hat kapasiteleri artırılacak; yeni hatlar da ulaşım anaplanı çerçevesinde test edilerek, bunların öncelikleri belirlenecektir.

Diğer taraftan, deniz-kara entegrasyonunda yeni limanların oluşturulmasında, çok önemli adımlar atılacaktır. Burada ne demek istiyorum; hükümetimizin çok çok bilimsel bir şekilde konuya yaklaşarak, hazırlamış olduğu bilimsel ve uygulanabilir bir ulaşım anaplanı sayesinde ülkemizin ulaşım problemi ortadan kaldırılacaktır.

Bunun yanında, yine çok önemli bir yasa tasarısı, yakında Genel Kurula gelecektir. Biliyorsunuz, ülkemizde taşımanın -yolcuda, yükte-yüzde 90'dan fazlası karayolundan gerçekleştirilmekte, bu da önemli bir karmaşa meydana getirmektedir. Bu hazırlanacak tasarıyla beraber, taşıma kanununun gerçekleşmesi sayesinde, yolcu ve yük taşımasına bir disiplin getirilecektir.

Diğer taraftan, demiryollarımızla, işte, Ankara-İstanbul demiryolu hattı, Kars-Tiflis demiryolu hattı-tüpgeçit projeleri de yine, anaplan çerçevesinde gerekli bilimsel kriterlere göre öncelikleri belirlenerek değerlendirilecek, gerekli havaalanlarının yapılması, mevcutların kuvvetlendirilmesi yönünde önemli adımlar atılacaktır.

Bu zamana kadar, bilindiği gibi, bu yatırımlarda da gerekli fizibilite çalışmaları yapılmadığından ve bilimsel esaslar önplana çıkarılmadığından dolayı, öncelikler iyi belirlenememiş, milyonlarca dolar harcanan yatırımlar atıl vaziyette kalmıştır.

İşte, hükümetimizin, altını çizeceğim yatırımların önceliklerini bilimsel esaslara göre belirlemesi oldukça önemlidir. Bu da önemli bir tasarruf konusudur; yani, önceliğinin belirlenerek, bir an önce hayata geçirilmesi ülke ekonomisine önemli katkı sağlayacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; diğer taraftan, yine, hükümetimizin önemli bir icraatı, toplu konut hamlesidir. Burada, 2003 yılında 25 000 konut yapılması hedeflenmiştir. İnşaat sektörü, birçok sektörü, 400-500 sektörü birden tetikleyen bir güçtür. Bu konutların harekete geçmesiyle beraber birçok sektör canlanacak, istihdam yönünden, ekonomik canlılık yönünden önemli katkı sağlayacaktır. Bu 25 000 rakamının ne olduğu konusunda size bir fikir verebilmem için, 1998'den itibaren bu zamana kadar yapılan toplu konutun 8 000 mertebesinde olduğu düşünülürse, bunun 3 katı olduğunu görmemiz yeterli olacaktır.

Diğer taraftan, toplu konut kredileri verilecektir; yani, bugün, hükümetimiz, 8 000'e 27 000 ilave etmiş, 35 000'lere, 40 000'lere çıkmış, burada kredi verilecek konut sayısı 75 000 olarak hedeflenmiştir. Bunun da, yine, buradaki kooperatiflerin devam etmesi, konutların hayata geçirilmesi açısından ne kadar önemli olduğunu görebiliriz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)