Tarım kredi kooperatifleri ve birlikleri kan.değ.yap.dair kan.kan.tas.(ss.835)

NECATİ UZDİL (Osmaniye)Evet efendim.

BAŞKANBuyurun.

CHP GRUBU ADINA NECATİ UZDİL (Osmaniye)Sayın Başkanım, değerli arkadaşlarım; Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Yasasında değişiklik getiren kanun tasarısı hakkında Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına söz almış bulunuyorum; sizleri, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına sevgi ve saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, sözlerime, ülkemizde üreticilerimize hizmet veren kooperatiflerden bahsederek başlamak istiyorum.

Bugün, ülkemizde, tarımsal üretim yapan çiftçilerimizin üç türlü kooperatife üye olduğu gözükmektedir. Bunlardan bir tanesi, 2834 sayılı Yasaya göre faaliyet gösteren tarım satış kooperatifleridir; yani Çukobirliktir, yani Tariştir, yani Fiskobirliktir.

Değerli arkadaşlarım, bu tür kooperatiflerimiz, bugünlerde, sıkıntılı günler geçirmektedir; çünkü, biliyorsunuz, yıllardır hükümetlerin söylediklerini yapmaktan başka hiçbir kusuru olmayan bu kooperatiflerimizin, kaynak israf ediyor, çiftçilere hizmet vermiyor diye, entegre tesislerinin özelleştirilmesi bile istendi. Bugün de, kooperatif adından rahatsız olan kurumlar, kişiler, siyasî partiler, tarım satış kooperatiflerinin yeniden güçlenerek çiftçilere teslim edilmesini bir tarafa bırakıp, onların bazı birimlerinin anonim şirket haline gelmesi için uğraş vermektedirler. Bunun en güzel örneklerinden bir tanesi; biliyorsunuz, depoculuk yasasındaki değişikle, tarım satış kooperatiflerinin lisanslı depoculuk yapamayacağını, onun için, anonim şirket kurarak, o kanalla bu hizmeti görmesi gerekliliğini, geçmişte, yasayla da, burada, ne acıdır ki, bu Büyük Millet Meclisi çıkardı.

Değerli arkadaşlarım, ikinci kooperatif çeşidi, işte, bugün, yasasını görüştüğümüz 1581 sayılı Yasayla kurulmuş olan ve faaliyet gösteren Tarım Kredi Kooperatifleri Yasasıdır. Arkadaşlar, bu yasaya biraz sonra tekrar döneceğiz ve biz, zaten, bugün, bu yasadaki değişiklikleri görüşeceğiz. Ben, bu nedenle, bu kooperatiflerle ilgili, tarım kredi kooperatifleriyle ilgili düşüncelerimi daha sonra açıklayacağım.

Değerli arkadaşlarım, üçüncü yasa, kırsal alanda, üçüncü kooperatif, 1163 sayılı Köy Kalkınma Kooperatifleri Yasasıdır. Esas, kooperatifçilik yasası da, bana göre, budur; çünkü, bu yasa, demokratik bir yasadır; çünkü, bu yasada, kooperatifler üreticilerin malıdır, gerçekten bu tür yasayla hizmet gören kooperatiflerde, kooperatifin sahibi üreticilerdir. Birileri tarafından yönetilmezler, birileri tarafından müdürleri, memurları atanmaz, birilerinin emirlerini yerine getirmezler.

Değerli arkadaşlarım, işte, bu kooperatifin adı, 12 Eylül 1982'de kapatılan Köy-Kooptur. Türkiye'de, kırsal alana güzel tohumlar eken, kırsal alanın demokratik bir şekilde örgütlenmesini sağlayan Köy-Kooplar, maalesef, 1980 yılındaki müdahaleden sonra kapatılmışlardır, yöneticileri çeşitli şekillerde güç durumda bırakılmışlardır; ama, bugün, o tohumlardan birkısım toprakta kalanlar yeniden çimlenmeye başlamıştır. Ayrıca, o gün güç durumda bırakılan yöneticilerinden bir tane dahi mahkûm olan olmamıştır sevgili arkadaşlarım. O nedenle, ben, kırsal alanda Köy-Koopun yerleşmesini, gelişmesini sağlayan, ona emeği geçen herkese buradan şükranlarımı sunmak istiyorum. Ayrıca, eski genel başkanlarından, eski milletvekillerinden, şu anda hayatta olmayan hemşerim Nedim Tarhan'ı da burada anmak istiyorum, Allah rahmet etsin diyorum.

Değerli arkadaşlarım, Avrupa Birliğine girme hevesindeyiz. Avrupa Birliğine girme hevesinde isek, lütfen, Tarım Bakanımız bir heyet kursun, göndersin Avrupa'ya. Avrupa'da kırsal alanda kaç tür kooperatif var? Bizdeki gibi çeşit çeşit mi? Hayır, Avrupa Birliği ülkelerinde bir tip kooperatif var. O da, demokratik kooperatifler, demokratik tarımsal kooperatifler. O zaman bizim derdimiz ne?.. Avrupa Birliğiyle uyum yasası diyoruz, hazırlıklara başladık. Gelin o zaman, tarım kredi kooperatiflerinin bu şekliyle uğraşıp, bir şeyler yapmak için -ileride anlatacağım- zaman harcayacağımıza, tarım kredi kooperatifleri de 1163 sayılı Kooperatifler Yasasına uymak zorundadır diyelim, çıkalım bu işin içinden; hem de alnımızın akıyla çıkalım sevgili arkadaşlarım; ama, maalesef, önümüze, Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Yasasıyla ilgili değişiklikler geldi.

Biraz da tarım kredi kooperatiflerinden bahsetmek istiyorum size.

Değerli arkadaşlarım, bir merkez birliği var, 66 ili kapsayan 16 bölge birliği var; 649'u ilçede, 1 277'si kasaba ve köylerde olmak üzere, 1 992 kooperatiften oluşan bir yapı. Yaklaşık 5 850 kişi, 1 500 000 ortak.

Değerli arkadaşlarım, bunlara ilaveten, ayrıca, Gübre Fabrikaları Anonim Şirketi; çiftçilerimizin daha önceden bildikleri GÜBRETAŞ, tarım kredi kooperatiflerimizindir.

Ayrıca, son günlerde gündeme gelen, tarımsal sigorta nedeniyle gündeme gelen bir başka konu var; Güven Sigorta. Evet, arkadaşlarım, Güven Sigorta da tarım kredi kooperatiflerinindir.

Ayrıca, 30'a yakın sanayi kuruluşu; yem fabrikasından tutun yağ fabrikasına kadar.

Değerli arkadaşlarım, işte, bugün görüştüğümüz tarım kredi kooperatifleri böyle bir yapıya sahip.

Peki, gelelim bu yasanın gerekçesine. Demin, sayın arkadaşım Ahmet Bey güzel güzel anlattı; ne güzel, gerekçelerimiz hazır. Dedik ki -arkadaşlarım, önünüzdeki taslakta, genel gerekçede aynen bu yazıyor- 1995 yılında 553 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle bazı değişiklikler yapılmış ve bu yapılan değişiklik de demokratik olmadığından bu yasada değişiklik yaparak daha demokratik hale getirecekmişiz!.. Neyi yapacakmışız, komisyonlarda görüştük, neyi yapacakmışız; bu kooperatifleri üyeleri yönetsin demiş 553 sayılı Yasa; ama, biz ne yapmışız?.. Şimdi değiştirmek istedik, bereket versin, bir geri adım atıldı. Bu kooperatiflerin genel müdürlerinin yönetim kurullarına girmesi için uğraşıldı. 553 sayılı Yasanın daha da demokratikleştirilmesi isteği buydu; gerekçedeki... Bu, dışarı çıkarıldı, şimdilik.

Değerli arkadaşlarım, ayrıca, yönetim sayısının azaltılması istendi. Sanki, orduyla yönetiliyor!.. Köylerdeki kooperatiflerin 5 tane yönetim kurulu üyesi, illerdeki veya illeri kapsayan birliklerin 7 tane yönetim kurulu üyesi, üstbirliğin 9 tane üyesi çok dendi. Daha da aşağı indirelim, belki biraz daha rahat oluruz!.. Neyse, o da geçiştirildi. Peki, süreyi uzatalım; Ziraat Odasının, Odalar ve Borsalar Birliğinin yasasındaki duruma tarım kredi kooperatiflerini de getirelim!.. Olur, getirelim.

Değerli arkadaşlarım, şu anki 9 tane yönetim kurulu üyesi, ne zaman seçildi; buradan sormak istiyorum. Buradan, hem burada duran, halihazır burada olan Tarım Kredi Kooperatifleri Yönetim Kuruluna, Genel Müdürüne, buradaki AKP'li milletvekili arkadaşlarıma ve bizi az da olsa izlediğini zannettiğim tarım kredi kooperatifleri çalışanlarına ve üyelerine sormak istiyorum. Söyleyeceğim, cümlemi tamamlamak için.

Değerli arkadaşlarım, yönetim kurulu 2001 yılında seçilmedi mi?! Peki, bu yönetim kurulunun eski yasaya göre üç yıl sonra yeniden seçilmesi gerekmez miydi?! Niye seçim yapmadık?! Madem süresi doldu, seçimini yapaydık, ondan sonra dört yıla çıkaydı!.. Hayır. Ne yaptık peki arkadaşlar; biz, güzel güzel, yönetim kurulunun 9 üyesinden 6'sını devre dışı bıraktık. Doğru, 3'ü istifa etti, 3'ünü de görevden aldık, geriye kaldı 3. 3'ünü yönetime yedekten getirdik, 3'ünü de yasa gereği Tarım Bakanlığı atadı, etti 9. Oh ne güzel!.. Ne güzel!.. Ne yapacak; Tarım Kredi Kooperatifleri Yönetim Kurulu genel müdürünü atayacak; çünkü, kendi kendini idare ediyor. Ne yaptık peki biz?.. Bu 9 kişilik yönetim kurulu ne yaptı sevgili arkadaşlarım?.. Seçim mi yaptı; hayır; genel müdür atadı. Birikimli, bilgili, uzman, harika yönetici! Daha önce Tarım Bakanlığına müsteşar muavini yapılıp müsteşar yapılmak istenmiş. Bu konuda da süper deneyimli! Evet sevgili arkadaşlarım, süper deneyimli idarecimiz! Tarih öğretmenimizi tarım kredi kooperatifleri genel müdürü yaptık! Peki, sizin zorunuza gitmiyor mu sevgili arkadaşlarım?!

AHMET ERTÜRK (Aydın)Niye gitsin ki?!

NECATİ UZDİL (Devamla)Doğru, niye gitsin ki! Doğru, Millî Eğitim Bakanlığındaki tüm sorunları çözmüş arkadaşımız; ne yapalım; böyle, deneyimli süper bir idareci Tarım Bakanlığına da gelsin; çünkü, tarımdan anlayan pek de adam yok, Tarım Bakanlığını da çözsün dedik; olmadı, çeşitli engeller çıktı, bari, gelin süper kooperatif olan tarım kredi kooperatiflerinin başına süper bir genel müdür atayalım!..

FİKRET BADAZLI (Antalya)Sence, değil mi?

NECATİ UZDİL (Devamla)Evet, Yönetim Kurulumuz atadı. O, 6 tanesi değiştirilmiş olan Yönetim Kurulumuz atadı. Onlar mı atadı, önerildi mi; onu hem sizin takdirinize sunuyorum hem Anadolu'daki tarım kredi kooperatiflerinin ortaklarının takdirine sunuyorum hem de tarım kredi kooperatifinin 5 000 küsur tane çalışanının takdirine sunuyorum sevgili arkadaşlarım. Burada yapılanlar ortada.

Devam ediyorum sevgili arkadaşlar. Onu da geçtik; işte, yeni yönetimin süresi dört yıl doldu. Yeni tasarıda ne geliyor biliyor musunuz arkadaşlar; bir yıl içinde yeni yönetmelik hazırlanacak, o çıktıktan sonra, altı ay sonra köydeki tarım kredi kooperatifi seçim yapacak, ondan altı ay sonra birlikler seçimlerini yapacak, ondan altı ay sonra da üst yönetim seçilecek, etti ikibuçuk yıl.

Değerli arkadaşlarım, 2005 yılındayız, 2001 yılında seçildiler, etti dört sene, ikibuçuk yıl daha ilave edin, altıbuçuk sene üst yönetimdekiler kalacak. Peki, üst yönetimi benim tarım kredi kooperatifimin üyeleri mi seçti?.. Evet, yapılmak istenilen, maalesef, o süreyi bir başka şeylere uydurmak değil, bu yönetimin uzun süre orada kalmasını sağlamak ve uzun süre orada kalan bu yönetim, maalesef, tarım kredi kooperatiflerinde, kendi düşünceleri doğrultusunda kadroların oluşmasını, ortamını hazırlayacaklar. Bize getirilen yasaların -birazdan arkadaşlarım size anlatacaklar- birkısım maddelerinde, bunun, hazırlığı yapılmakta sevgili arkadaşlarım. Evet, tarım kredi kooperatiflerinin kooperatif sayısını azaltıyoruz; personeli çok diye şikâyet ediyorduk. Şimdi, uzman, profesyonel eleman bulmak için madde var bu yasada, arkadaşlarım gündeme getirecek.

Peki, bir şey daha sorayım size: Genelde, Türkiye'de, üst yönetici olmak için -yasalarımızda da vardır- on yıl hizmet istenir. Burada bir maddede -arkadaşım konuşacak- sekiz yıllık hizmet yeter... Akla ne geliyor? Ben, size, benim aklıma geleni söyleyeyim; benim aklıma gelenin yanlış olma ihtimalî var; ama, birilerinin aklına bu gelir; yoksa, üst yönetime hazırladıkları, ancak, hizmeti yetmeyen, sekiz yıla yakın hizmeti olan biri için mi o madde konuluyor?! Sekiz yıl ile on yıl arasında ne fark var arkadaşlarım?! Yönetimlerde, idarelerde ne farkı var?!

MEHMET MEHDİ EKER (Diyarbakır)24 ay var.

NECATİ UZDİL (Devamla)24 ay var... Birilerinin önünü açmak da olabilir sevgili dostum.

Evet, arkadaşlar, kişiye yönelik makam hazırlıkları yapmaktadır bu halihazırdaki üst yönetim. Bunları yapacağına, seçim hazırlıklarını yapsın; tarım kredi kooperatiflerini, gerçek sahibi olan üyelerine terk etsin. Bunları yapacağına, tarım kredi kooperatiflerinin 1163 sayılı Yasayla idare edilmesi için uğraş versin sevgili arkadaşlarım. Bugün, bir köydeki tarım kredi memurunu, genel müdür atıyor. Evet, genel müdürün teklifiyle üst yönetim atıyor. Değerlendirmesi size... Ben "genel müdür atıyor" diyorum.

Köydeki kooperatifin üyeleri var. Niye, yani, onlar orada çalışacak bir depocu, bir muhasebeci, bir müdür bulamazlar mı?! Hazırlayın kriterlerini, verin, herkes kendi kooperatifini idare etsin. Sizinki... Yıllardır bildiğimiz gibi, tarım kredi kooperatifleri demokratik kooperatifler değil. Yapacaksak, Büyük Millet Meclisi gerçekten çiftçiye hizmet etmek istiyorsa, kırsal alana hizmet etmiyorsa, Avrupa Birliğiyle uyum istiyorsa, bu kooperatiflerin demokratik yapılara kavuşturulması için çaba sarf etmemiz gerekir.

Değerli arkadaşlarım, gizli amaçlardan bir tanesini daha söylemek istiyorum size. Ben, iddia ediyorum, buradan da kayıtlara geçeceğine inanıyorum:Tarım kredi kooperatiflerini bir başka amaç için hazırlıyorlar.

Tarım Bakanlığının taşra teşkilatlarını kapatacağız, kapatacağız da, Tarım Bakanlığı veyahut da hükümetler kırsal alana daha nasıl baskı uygulayacaklar? Evet, söyleyeyim size: Tarım kredi kooperatiflerinin hazırlanış nedenlerinden bir tanesi, tarımsal destekleri, Tarım Bakanlığının taşra teşkilatı kapatılırsa, tarım kredi kooperatifleri kanalıyla vermek istediğini, ben, komisyonlardaki konuşmalardan ve yapılanlardan sezinledim diyorum. Burada da bunu kayıt olarak düşüyorum. Doğruluğu, yanlışlığı ileride gözükür; inşallah da, ben, yanlış çıkarım.

FİKRET BADAZLI (Antalya)Kesin, kesin...

NECATİ UZDİL (Devamla)İleride göreceğiz...

Değerli arkadaşlarım, şunu da söylemek istiyorum: Sayın Başbakanımız çıkıyor "üreticiyi toprakla barıştırdık; muhalefet ve bazıları, aklıselimle bakmak yerine tribünlere oynuyor" diyor. Evet, doğru, Sayın Başbakanım haklı; tribünlere oynuyor muhalefet. Çıkıp da koskoca Tarım Bakanlığında 1 000 köye personel gönderdim diye reklam filmi çektirmek tribünlere oynamak değil, bizim normal eleştirilerimiz tribünlere oynamak! Kars'a giden, Ukrayna kavurması alacak gelecek buraya; bunu söylemek tribünlere oynamak; peki, benim çiftçimi, evet çiftçimi icraya vererek toprağını icra kanalıyla sattırmak, çiftçiyle tarlayı, toprağı barıştırmak mı?! Nereden diyeceksiniz -kendilerine de daha önce verdim- bana dediler ki: "Bunlar yapılanmayı kabul etmeyenler, iki ay erteledik." Aha, geldi iki ay da bitti. Size Ziraat Odasının yazısını okumak istiyorum, Osmaniye Ziraat Odasının yazısı:

"Konu: İcralık Çiftçi Borçları Hakkında.

Osmaniye Tarım Kredi Kooperatifi üyeleri, çiftçilerimiz, 1999 tarihinde yöremizde kuraklık, deprem gibi doğal afetlerden, ayrıca geçmiş yıllardaki hükümetler döneminde yüzde 180'lere varan faizlerden dolayı borçlarını ödemekte sıkıntıya düşmüşlerdir. Yine de, ev, araba, traktör satarak bir kısmını ödeseler de, borçlarından kurtulamamışlardır. Kooperatifler, çiftçilerimizin geriye kalan borçlarını icra ve haciz yoluyla tahsil etmek için, çiftçilerimizin ekmek kapısı olan bir avuç tarlasını satmaya kalkışmışlardır."

Yazı devam ediyor arkadaşlarım; ancak, şuradan da bir iki şeyi söylemek için yazıyı kısa kesiyorum.

Davet Kâğıdı.

Osmaniye 2. İcra Dairesi.

Dosya numarası... Onu da geçiyorum.

Alacaklının adı: Tarım Kredi Kooperatifi.

Borçlunun adı: İsmini vermeyeyim, köyünü söyleyeyim: Kayalı Köyü/Osmaniye.

Haczin yapıldığı gün, saat falan...

"Kayalı Köyü Kınalı Çınar mevkii 13 parselde bulunan 36 526 metrekare gayrimenkul dörtte 1 hissesi, tarla."

Tribüne değil arkadaşlarım... Ben, bunu, Tarım Kredi Kooperatifi Genel Müdürüne ve yetkililerine aylar önce verdim; sizin de duymanızı istiyorum; tarım kredi kooperatifi üyeleri arkadaşlarımın da duymasını istiyorum; tarım kredi kooperatifi çalışanı 5 000 küsur kişinin de bunu duymasını istiyorum.

"Kayalı Köyü Çakaldere mevkii, 8 parsel, 2 912 metrekare gayrimenkul, kârgir ev ve arsa."

Değerli arkadaşlarım, şu anki yerinde tutunmak için aşırı şekilde gayret gösteren ve bizlerin marifetiyle de, seçilmiş bizlerin marifetiyle de, yasada çeşitli değişiklikler yaparak bunu sağlamaya çalışan arkadaşlarımızın haczi bu; dikkatinizi çekiyorum.

Ayrıca, bir tane daha okumak istiyorum size:

Konu: Ziraî bilirkişi raporu.

2. İcra Müdürlüğüne/Osmaniye

Altta da bilirkişinin adı soyadı.

Kısa kesmek istiyorum.

"Kıymet takdirine konu olan parsel..." Burada, rakamlara dikkat etmenizi istiyorum sevgili arkadaşlarım.

7 parselin arazi değeri: Kıymet takdirine konu olan parselin alanı 5 035 metrekare. Dikkatinizi çekiyorum yeniden, 5 035 metrekare, sevgili arkadaşlarım.

Kıymetini geçiyorum.

"18 parsel arazi değeri" denmiş.

Kıymet takdirine konu olan parselin alanı 3 458 metrekare sevgili arkadaşlarım. Evet, bu çiftçinin... İsmini vermek istemiyorum, ellerinde var, Tarım Kredi Kooperatifi yetkililerinin elinde bu kâğıt var, fotokopilerini verdik. Bu çiftçinin toplam tarlasına, allahaşkına bir bakın.

Peki, çiftçi ile toprağı nasıl barıştırdınız?! Çiftçi ile tarlayı nasıl barıştırdık arkadaşlarım?! Bir çiftçinin, tamamı 15 dönüm etmeyen tarlasını satarak, icra yoluyla sattırarak mı çiftçi ile toprağı barıştırdık?! Reklamı kim yapıyor?!

FİKRET BADAZLI (Antalya)Ne yapsın, silsin mi borcunu?..

NECATİ UZDİL (Devamla)Değerli arkadaşlarım, gerekirse silsin, gerekirse silsin. Sen burada sahte belge düzenleyenlerin affını gerçekleştirdin, hem de beş kuruş talep etmeden, sahte belgelerin affına neden oldun!.. Sen, tutuyorsun... İncelesin yöneticiler sevgili arkadaşlarım, bu çiftçiler, gerçekten, almışlar vermiyorlar mı, yoksa ödeyemiyorlar mı? Bunu değerlendirmek bizim yöneticilerimize düşmez mi? Haa, var da vermiyorlarsa, doğrudur, alsınlar; ama, ödeyemiyorsa, adamın 6 dönüm tarlasını da icra yoluyla sattırmak, bir üretici kooperatifine yakışmaz, sevgili arkadaşlarım.

Değerli arkadaşlarım, işi ehline vereceksin çözüm arıyorsan, bilimsel olacaksın, tecrübeden, birikimden rahatsız olmayacaksın. Ayrıca, demokrat olacaksın, şeffaf olacaksın, yüreğini insanlarına açacaksın. İşte, böyle bir...