Dışişleri Komisyonu toplantısındaki konuşma

OĞUZ KAAN SALICI (İstanbul)Ben teşekkür ediyorum. Beni mahcup ettiniz, açıklıkla cevap verdiniz, genelde vermiyorsunuz da onun için, bugün mahcup oldum, daha öncekiler için geçerli değil.

Ben şunu anlamak istiyorum: Bir güvenlik anlaşması var, bölgede genişlemeye çok müsait hatta bunun için ülke isimleri telaffuz ediliyor, ilk başta "Keşke Mısır'da olsaydı." dendi. Esas siyaset zaten genişleme aşamasında ortaya çıkıyor. Suriye'yi dâhil ederseniz başka bir şey oluyor, Irak'ı dâhil ederseniz başka bir şey oluyor ve ortadaki güvenlik anlaşması yine ilginç bir şekilde bir şey belirlemiyor, bir düşman tanımı yapmıyor. Tamamen işte, siz ifade ettiniz, toprak bütünlüğü, terörle mücadele başlıkları etrafında ortaya çıkıyor. Buradan nereye varmaya çalışıyoruz; kimseye karşı değil, kimse anlaşmaya karşı değil., en kötü durum nötr durumu; işte Hindistan ile İsrail'in durumu, bu mimari nereye varmaya çalışıyor? Bu bir mimari ama bir karşıt tanımlamadan yürüyen bir mimari ama Orta Doğu'nun bir kendi doğası var, bu doğası içinde bu mimari nereye varacak?

BAŞKAN FUAT OKTAYEvet, Levent Bey, buyurun.

DIŞİŞLERİ BAKAN YARDIMCISI ZEKİ LEVENT GÜMRÜKÇÜÇok teşekkür ediyorum.

Yani genişleme konusunda tabiatıyla yani şu anda herhangi bir ülke ismi belki seslendirmek de doğru değil çünkü bu defa bu ülkelerin ortaya koyacağı iradeye bağlı olacaktır. Biz Mısır'ı bu ittifak içerisinde görmekten çok memnun olacağımızı tabii, açıklıkla ifade ediyoruz. Bunun bir sebebi de Mısır ve diğer 3 ülke Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan özelinde "R4" olarak adlandırılan bir bölgesel dörtlü danışma mekanizması da esasında son bir buçuk, iki yıldan beri çok aktif bir şekilde işliyor. O bakımdan gerek Mısır gerek diğer ülke... Ama burada kriter, ülke isminden veya yerinden bağımsız, biraz önce bahsettiğim gibi bu Mekke İttifakı'nın üzerinde durduğu temel ilkeleri paylaşabilme ve savunabilme sorumluluğuna ve iradesine sahip olmalarıdır, o çerçevede karar vereceğiz. Bir tehdit tanımının olmadığı, bu kadar geniş bırakıldığı bir ortamda nasıl bir yeni güvenlik mimarisi oluşturuyoruz. Bir şey söyleyeceğim, bilmiyorum sizi tatmin edecek mi ama tamamen bölgesel sahiplenmeye, iş birliğine dayalı güvenliğe ve kapsayıcılığa dayalı bir güvenlik mimarisi istiyoruz. Şimdi, bugüne kadarki geçmişimizde bunları görememiş olmamız ve onların tabii, yarattığı sorunlar bizim geleceğe yönelik vizyonumuzu esir almamalı diye düşünüyoruz. O bakımdan, biz en azından ideali ortaya koyuyoruz ve bu 3 ülke en azından Pakistan ve Suudi Arabistan bizimle bu vizyonu paylaşıyorlar ve bu vizyonu sadece 3 ülke olarak değil, genişletmek suretiyle diğer ülkelerin de katılımına açık olması şeklinde paylaşıyorlar. Zira, sadece 3 ülke olarak tuttuğumuz takdirde, Orta Doğu'da çözümlerin değil, sorunun bir parçası olma riskiyle dahi karşılaşabiliriz. O bakımdan, yeni güvenlik mimarisini ortaya koyarken bu çekirdek tarafların içlerinde giderek genişleyecek, hiçbir ülkeyi veya taraflı doğrudan tehdit olarak veya hedef olarak almayacak ama belirli bazı ilkeler çerçevesinde de bizlerin toprak bütünlüğünü ve egemenliğini koruyacak bir mimariyi öngörüyoruz. Tabiatıyla, en başındayız bunun, bunlar bugünden yarına da olmayacak şeylerdir ancak bir yerden başlamamız gerektiğini düşünüyoruz. Türkiye olarak artık buralarda sorumluluk almaktan kaçınarak, dışarıdan birilerinin bu sorunları çözmesini beklemektense belirli bazı adımları kendimizin atması gerektiğini düşünüyoruz. Hep beraber bu adımları başarıya ulaştırmak için çaba sarf edeceğiz efendim.