Türkiye cum.ile libya arap halk cem.arasında.konsolosluk söz.(ss.23)

AK PARTİ GRUBU ADINA OSMAN SEYFİ (Nevşehir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Grubum adına, hepinizi saygıyla, sevgiyle selamlıyorum.

Bilindiği gibi, devletlerin başka devletlerle münasebetlerini ve menfaatlarını, çıkarlarını korumak, devletler arasında ticarî, ekonomik, turistik, sosyal, bilimsel, kültürel ve teknik alanlarda ilişkileri kolaylaştırmak ve bu hususlarda meşru yollardan bilgiler elde etmek için ilgili devletler nezdinde konsolosluklar açılmakta ve konsolosluk anlaşmaları imzalanmaktadır. Görüştüğümüz anlaşma da bunlardan birisidir.

İki ülke arasında, Libya ve Türkiye arasında, tarihsel ilişkilere paralel olarak konsolosluk konularının daha geniş bir açıdan ele alınmasına ve bu amaçla iki ülke arasında bir konsolosluk sözleşmesine ihtiyaç duyulduğu, tasarının gerekçesinde de belirtilmiştir. Bu sözleşmenin imzalanmasıyla, iki ülke arasında konsolosluk ilişkileri karşılıklı olarak akdî bir esasa bağlanmış bulunmaktadır. 6 bölüm ve 50 maddeden oluşmaktadır. Sözleşme, onay belgelerinin teatisinden otuz gün sonra yürürlüğe girecek ve süresiz olarak yürürlükte kalacaktır; önceden bildirilmek suretiyle feshi de mümkün olacaktır.

Türkiye ve Libya siyasî ve ekonomik ilişkilerine baktığımızda, bu anlaşmaya gerçekten ihtiyaç vardır. Libya'yla aramızdaki tarihî bağlar, Libya'nın Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında, kendi dışpolitikasına hizmet edecek şekilde de olsa, Türkiye'ye verdiği destek, 1965 yılından bu tarafa ticarî ilişkilerimiz, 1975 yılından bu yana müteahhitlik firmalarımızın Libya'da yaptığı projeler, iki ülke ilişkilerini kuvvetlendiren etkenler olmuştur; ancak, 1980'den sonra, Libya'nın Türkiye'den umduğu ölçüde desteği bulamadığı düşüncesine kapılan Libya Lideri Kaddafi'nin Türkiye aleyhindeki sözleri, Türkiye ve Libya ilişkilerini zedeler hale getirmiştir. Bunun neticesinde, 13 Haziran 1997'de, Türkiye, büyükelçisini geri çekmiş; büyükelçimizin tekrar atanması, 1998 Şubat ayında mümkün olmuştur.

Libya'ya yönelik Birleşmiş Milletler yaptırımlarının 5 Nisan 1999'da askıya alınmasının ardından uluslararası camiada yerini almaya çalışan Libya, Türkiye'yle ilişkilerini düzeltme çabası içerisine girmiş ve 1999 yılı içerisinde, ülkesinde, terör örgütünün faaliyetine izin vermemiş ve basında Türkiye aleyhindeki yazılara da son vermiştir. Dışişleri eski Bakanımız Sayın Cem, 20-21 Ocak 2001 tarihlerinde Libya'yı ziyaret etmiş; iki ülke arasında siyasî dayanışma mekanizması kurulması öngörülen mutabakat zaptı da imzalanmıştır.

Türkiye-Libya ticarî ve ekonomik ilişkileri, 5.1.1975 tarihinde imzalanan İktisadî İşbirliği ve Ticaret Anlaşması ile Bilimsel ve Teknik İşbirliği Anlaşmaları çerçevesinde yürütülmekte olup, bu anlaşmalar uyarınca kurulmuş bulunan Türkiye-Libya Karma Ekonomik Komisyonu 18 inci dönem toplantısı 18-22 Aralık 1994 tarihleri arasında Trablus'da gerçekleştirilmiş, 22 Aralık 1990 tarihli bir protokol de imzalanmıştır.

Birleşmiş Milletler tarafından Libya'ya uygulanan yaptırımların 5 Nisan 1999 tarihinden itibaren askıya alınmasıyla Libya'yla olan ticarî ilişkilerimizde ilerleme sağlanmaya çalışılmaktadır. Bu çerçevede, 1999 yılının mayıs ayında işadamlarımızdan oluşan bir heyet, Libya'ya gayriresmî nitelikte bir ziyarette bulunmuştur. 1999 Mayıs ayından itibaren Bingazi-İzmir hattında yolcu gemisi seferleri başlatılmıştır. Gemiyle ülkemize gelen Libyalıların büyük çoğunluğunun bavul ticareti yaptıkları ve bu çerçevede her bir seferde 5-6 milyon dolar değerinde malın ülkemizden ithal edildiği bildirilmektedir.

Türkiye ile Libya arasında 1965'te başlayan ticarî ilişkilerimiz, 1975 yılından itibaren hızla gelişmeye başlamış, 1991 yılında en yüksek düzeyine ulaşmıştır. 1981 yılındaki Libya'ya ihracatımız 442 000 000 dolara ulaşmış, ithalatımız 790 000 000 dolar olarak gerçekleşmiştir. 1991 yılından itibaren, petrol fiyatlarında yaşanan kriz ve petrol fiyatlarının düşmesi neticesinde Libya'nın petrol gelirlerinin azalmasına bağlı olarak ve bundan sonra da Kaddafi ile Türkiye Cumhuriyeti hükümetleri arasında yaşanan kriz neticesinde Türk menşeli mallara konulan ambargo sebebiyle ihracatımız son yıllarda oldukça azalmışken, 2000'li yıllarda, tekrar, ihracat ve ithalat, ticaret hacmimiz 1 milyar dolarlara doğru yükselmeye başlamıştır.

Büyük miktarda ham petrol ithalatını Libya'dan yaptığımız bilinmektedir. Ham petrol ithalatımızdaki pay yüzde 17, rakamsal olarak da 400 000 000 dolar civarındadır.

1996 yılında yapılan Karma Ekonomik Komisyonu toplantısı tutanağında kararlaştırılan doğalgaz ihtiyacımızın Libya'dan karşılanması hususunda bir ilerleme sağlanamamıştır.

Libya'yla ekonomik ilişkilerimizin en önemli unsuru, 1975 yılından bu yana, müteahhitlerimizin bu ülkede gösterdikleri faaliyetler olmuştur. Proje bedelleri tutarı 15 milyar Amerikan Dolarına kadar ulaşmışsa da, müteahhit alacaklarının ödenmesinde çıkan problemler sebebiyle, bu miktar gittikçe azalmıştır. Şu anda, Libya'da 25-26 Türk firması faaliyet göstermekte ve 2,7 milyar dolar proje bedeli bulunmaktadır. Türk firmalarında yaklaşık 6 500 işçi istihdam edilmektedir.

Netice itibariyle, ticarî ilişkilerimizin yoğun olduğu Libya'yla yapılan bu anlaşmanın, AK Parti Grubu olarak, faydalı olduğuna inanıyoruz.

Hepinize saygılar sunuyorum. (Alkışlar)