Bm hazır barış gücü düzenlemeleri sistemine katkılar hk.ss.217

CHP GRUBU ADINA SELAMİ YİĞİT (Kars)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Birleşmiş Milletler Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sistemine Katkılar Hakkında Türkiye Hükümeti ve Birleşmiş Milletler Arasında Ortak Niyet Beyanının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı hakkında, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına, söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

(x) Açıkoylama kesin sonuçlarını gösteren tablo tutanağın sonuna eklidir.

(xx) 217 S. Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir.

Uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden unsurlarla daha iyi mücadele edebilmek, bu bağlamda, Birleşmiş Milletler barışı koruma operasyonlarında planlama, uygulama ve etkinliği artırmak ve aynı zamanda, kuvvetlerin hızlı bir şekilde konuşlandırılmasını sağlamak için 1990'ların başında Birleşmiş Milletler eski Genel Sekreteri Butros Gali "Huzur Barış Gücü Düzenlemesi Sistemi" fikrini ortaya atmış ve üye devletleri bu oluşuma katkıda bulunmaya davet etmiştir. Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin bu teklifi Güvenlik Konseyi tarafından da kabul edilmiş ve Konsey, Genel Sekreterden, üye ülkelerin söz konusu düzenlemeye yapmayı öngördükleri katkılar hakkında kapsamlı bir veri tabanı oluşturmasını istemiştir.

Birleşmiş Milletler Sekreteryasının planlama kapasitesinin güçlendirilmesi için Şubat 1993'te New York'ta Birleşmiş Milletler Hazır Barış Güçleri Planlama Takımı kurulmuştur. Söz konusu oluşumun görevi, Güvenlik Konseyinin yetki verdiği Birleşmiş Milletler operasyonları için Genel Sekreterin talebi üzerine önceden kararlaştırılmış yanıt süresi içinde bütün olarak veya parça parça konuşlandırılacak Hazır Barış Güçleri Sisteminin geliştirilmesi şeklinde tanımlanmıştır.

Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sistemi, münhasıran barış gücü operasyonlarında ihtiyaç duyulan kaynakların hızlı bir şekilde konuşlandırılmasının kolaylaştırılması için hükümetler tarafından sağlanan, gerek askerî ve gerek sivil ve gerekse personel ve malzeme kaynaklarıyla ilgilenen bir oluşumdur. Birleşmiş Milletlerin barış gücü operasyonlarını tek başına yürütmek için çok kısıtlı bir kaynağa sahip olması nedeniyle, ihtiyaç duyulan kaynakların esas sağlayıcıları üye devletlerdir; ancak, üye devletlerin de gereken tüm kaynağı sağlayamadığı durumlarda Birleşmiş Milletler kendi imkânları ve uluslararası piyasalardan sözleşmeli olarak aldığı destekle bu açığı kapatmaktadır.

Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sistemi, Birleşmiş Milletler üyesi devletlerin, bazı spesifik kaynaklarını, kendi belirledikleri yanıt verme süresi ve kısıtlamalar dahilinde, Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları için, birtakım koşullarla taahhüt etmesi temeline dayanır. Bu koşullardan en önemlisi, kaynakların konuşlandırılıp konuşlandırılmaması konusundaki nihaî kararın, üye devletler tarafından alınacak bir ulusal karara bağlı olmasıdır. Burada en çok dikkat edilmesi gereken nokta, Genel Sekreterin herhangi bir Birleşmiş Milletler operasyonu için üye devlete kaynak talep etmesi durumunda, üye devletin "hayır" deme hakkına sahip olduğudur.

Genel Sekreterin Güvenlik Konseyine sunduğu çeşitli raporlarda da belirtildiği üzere, söz konusu düzenlemelerin amacı, bir üyenin devletin herhangi bir barışı koruma operasyonuna katkıda bulunmayı kabul etmesi halinde, anılan devletin operasyonun yapılacağı bölgeye hareket etmek için hazır durumda bulunan güçleri ve diğer kaynakları hakkında kesin bilgi edinmektir. Bu tür bir bilgi, örgütün görev planlama çabalarını, güç oluşturma sürecini ve kuvvetlerin hızlı konuşlandırılmasını kolaylaştıracaktır. Aynı zamanda, böyle bir düzenleme, katılımcı devleti de, barışı koruma operasyonlarına muhtemel katkısını planlama ve finanse etmede, personelini eğitme ve hazırlamada ve gerektiği takdirde barışı koruma görevinde gerekli ekipmanı temin etmede daha iyi bir duruma getirmektedir.

Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sisteminde üzerinde durulması gereken önemli bir nokta, bu düzenlemelerin sadece misyon bölgesinde ihtiyaç duyulan kaynaklarla sınırlı olmadığıdır. Görev yetkisinde ihtiyaç duyulan kaynakların mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde konuşlandırılması için gerekli olan stratejik hava ve deniz ulaşım kaynakları da söz konusu düzenlemelerin kapsamına girmektedir.

Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sisteminin uygulamaya başlamasından bu yana geçen altı yıl içerisinde, 88 Birleşmiş Milletler üyesi ülke anılan sisteme katılmıştır. Bunların 66'sı katkı kapasiteleri hakkında bir liste sunmuş, 46'sı katkılar konusunda daha detaylı bilgiler içeren plan veri çizelgesi doldurmuş, 33'ü ise Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sistemine katılımı için Birleşmiş Milletler ile ortak niyet beyanı imzalamışlardır.

Personel sayısı açısından duruma bakıldığında, Birleşmiş Milletler operasyonlarında görevlendirilmek üzere taahhüt edilen 148 000 kişi vardır. Bunların çoğunluğu asker olmakla birlikte, 2 150 sivil polis ve 2 400 uzman da bu sayının dahilindedir; ancak, son iki kategori halen istenilen düzeyde değildir ve bunların sayısının artırılması için çalışılmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; söz konusu tasarıya, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak, olumlu oy vereceğimizi belirtir; hepinizi saygıyla selamlarım. (Alkışlar)