Avrupa peyzaj sözleşmesinin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair (s.s.90)

CHP GRUBU ADINA UFUK ÖZKAN (Manisa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 90 sıra sayılı Avrupa Peyzaj Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı hakkında Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum; şahsım, Komisyonum ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına Yüce Meclisi sevgi ve saygıyla selamlarım.

Peyzaj kavramı, günümüzde küresel ölçekte hava, su ve toprak gibi çevre elemanlarının konumlandığı, mekânları da içerecek şekilde çok kapsamlı bir olgu haline gelmiştir.

(1) Açıkoylama kesin sonuçlarını gösteren tablo tutanağın sonuna eklidir.

(2) 90 S. Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir.

Peyzaj, kendisini oluşturan elemanların durumuna göre, doğal ve küresel peyzaj şeklinde iki alt gruba ayrılmaktadır. Doğal peyzaj, insan etkisiyle çok az değiştirilen ya da hiç değiştirilemeyen ve kendi doğal süreçlerini koruyabilen alanlardadır. Topografya, toprak özellikleri, jeolojik, jeomorfolojik yapı, su varlıkları, doğal bitki ve hayvan varlığı ve iklimsel etkenler, doğal peyzajı oluşturan ana bileşkenlerdir. Kültürel peyzaj ise, yeryüzünde yaşanan kültürel evrimin bir sonucudur ve tıpkı, doğal peyzaj gibi, anlaşılması ve izlenmesi zor bir alt sistemdir. Bu sistemi oluşturan bileşenler, tarihî arkeolojik değerler, nüfus ve ekonomik yapı, inanç, gelenek ve görenekler ile altyapıya ilişkin özellikler şeklinde sıralanmaktadır.

Günümüzde gerek küresel gerek yerel ölçekte var olan peyzajların kalitesinin korunması, geliştirilmesi ve yönetilmesi için en üstten en alt kademeye kadar ekolojik değerlerin ve bilgilerin bütüncül bir bakış açısıyla yeniden ele alınması ve bunların ışığında yeni yasal düzenlemelerin oluşturulması gereği doğmuştur.

Peyzajların vazgeçilmez doğal ve kültürel değerlerine yönelik birçok tehdit bulunmaktadır. Parantez içinde, hükümetimizin ele almaya çalıştığı SİT alanları da bu tehlikelerden bir tanesidir. Var olan bir dizi uluslararası yasal belge, peyzajlar hakkında doğrudan ya da dolaylı bazı düzenlemelere sahiptir; fakat, Avrupa peyzajları ve onların korunmalarıyla ilgili olarak doğrudan ayrıntılı herhangi bir uluslararası yasal belge yoktur. Avrupa Konseyi faaliyetleri çerçevesinde hazırlanan Avrupa Peyzaj Sözleşmesiyle bu boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır.

Avrupa Peyzaj Sözleşmesi çerçevesinde kamu peyzaj kalitesinin korunması ve artırılması için yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde peyzajları koruyucu, yönetici, planlayıcı politikalar ve kurallar, uygulamayla ilgili kurumlar, yerel ve bölgesel yönetimler, peyzajın önemini ve değerini tanımaya yönlendirilmelidir. Bu bağlamda, sözleşmenin birinci amacı, doğal kaynakların ya da kültürel değerlerin, halkın istekleri ve yaşam kalitesini yükseltme hedefi gözönüne alınarak, korunması ve geliştirilmesidir.

20-21 Ekim 2000 tarihleri arasında, Avrupa Konseyinin "Avrupa, bir ortak miras" kampanyası çerçevesinde İtalya'nın Floransa kentinde düzenlenen Avrupa'da Peyzajın Korunmasından Sorumlu Bakanlar Konferansı çerçevesinde imzaya açılmış olan Avrupa Peyzaj Sözleşmesi, 20 Ekim 2000 tarihinde, ülkemiz adına dönemin Çevre Bakanı tarafından imzalanmıştır. Şu ana kadar sözleşmeye imza atan ülke sayısı 26 olup, sözleşme 6 ülkede onaylanmış bulunmaktadır; 10 ülkenin onaylaması durumunda, sözleşme, uluslararası platformda yürürlüğe girecektir.

Avrupa Peyzaj Sözleşmesinin ülkemizde yürürlüğe girmesiyle, peyzajın bölgesel ve kentsel planlamada yer aldığı gibi kültürel, çevresel, tarımsal, ekonomik ve sosyal politikalarla entegrasyonu sağlanarak, korunması, yönetimi ve planlanmasını amaçlayan peyzaj politikaları saptanacak ve yürürlüğe girecektir. Anılan sözleşmeyle, karar verilen önlemlerin etkinliğini artırmak amacıyla, deneyimlerin ve peyzaj projelerinin sonuçlarının paylaşımı, teknik ve bilimsel yardımlaşma, peyzaj uzmanı teatisi ve sorunlar üzerine bilgi alışverişi konularında diğer taraf ülkelerle işbirliği yapılacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülke sınırları arasında kalan peyzaj alanları hakkında komşu ülkelerle sözleşme ve yasalar çerçevesinde işbirliği yapılacak, gereğinde ortak projeler yürütülecektir. Türkiye'nin anılan sözleşmeye taraf olması halinde, ülkemizce kabul edilecek yükümlülüklerin gereği olarak, resmî kuruluşlar, yerel yönetimler, üniversiteler ve sivil toplum örgütleri tarafından yürütülen peyzaj planlaması, korunması ve yönetimi çalışmaları teşvik edilerek ivme kazanacak, yeni çalışmalara zemin hazırlanmış olacaktır.

Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak, bu kanun tasarısına olumlu oy kullanacağımızı belirtir, Yüce Meclisimizi sevgi ve saygıyla selamlarım. (Alkışlar)