İl özel idareleri kanunu tasarısı ile içişleri avrupa birliği uyum ve plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.583)

ÜMMET KANDOĞAN (Denizli)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; şahsım adına konuşmamda Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Türkiye'nin uzun yıllardan beri gündeminde olan ve toplumun büyük kesimi tarafından da değiştirilmesi, günün şartlarına uygun hale getirilmesi benimsenen İl Özel İdareleri Kanunu Tasarısının birçok meseleyi çözüme kavuşturacağı, memleketin yönetiminde mahallî idarelere daha fazla yetki verilmesi açısından ülkenin menfaati olduğu konusunda toplumun bütün kesimleri hemfikir.

1913 yılında ilk defa hayata geçen ve yıllardan beri de Türkiye'de özel idarelerin yapısını ve uygulamasını ortaya koyan özel idarelerle ilgili kanun, bugüne kadar uygulayıcıları tarafından başarıyla uygulanmış; ancak, son zamanlarda bu kanunda yapılan büyük değişikliklerle, mahallî idarelere verilen yetkiler, maalesef, merkezî idareye verilmiş bulunmaktadır. 1987 yılında yapılan değişiklikle de bu mesele çözüme kavuşturulamamış ve yaklaşık yetmiş yıldan beri Türkiye'nin gündeminde olan bu mesele ilk defa ciddî bir şekilde bir kanun tasarısı halinde Meclis gündemine gelmiştir.

Ancak, bu kanun tasarısı, Meclis gündemine getirilirken, tasarının getirilme amacına, ruhuna uygun olmayan maddeler ihtiva ettiği de çok açık bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kanun tasarısının gerekçesinde açıkça zikredilen, il özel idareleri üzerindeki idarî vesayet yetkisinin azaltılacağı gerekçesinden yola çıkılarak bu kanun tasarısı Meclis gündemine gelmiş; ancak, maddelere tek tek baktığımızda, kendi içerisinde tutarlı olmayan, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartına uyum sağlıyoruz diye bazı maddelerde değişiklik yaparken, birçok maddede de, tam bunun tersi, zıt bir uygulamayla, meselenin, içinden çıkılmaz bir hale getirildiği de açık bir şekilde ortaya çıkıyor.

Bu kanun tasarısıyla meclis başkanlığı görevi valilerden alınarak meclis üyelerinden birine veriliyor. Bu, tartışılabilecek bir konudur; ancak, uygulamada bunun neler getireceği neler götüreceği, hele hele Türk idare sistemi içerisinde böyle ilk defa uygulanacak bir sistemin illerde ne tür problemlere, karışıklıklara yol açabileceği ancak uygulamaya geçildikten sonra anlaşılabilecektir. İl genel meclislerinin yapısını düşündükten sonra, gözönüne aldıktan sonra, Türkiye'nin birçok ilinde, valiler ile il genel meclisleri arasında ciddî problemler ortaya çıkacaktır. Örneğin, 18 inci maddede, valinin hazırlayıp sunacağı faaliyet raporu, il genel meclisi üye tamsayısının dörtte 3'ü tarafından kabul edilmezse, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir denilmektedir; madde bu şekilde. Peki, İçişleri Bakanlığına gönderilecek olan bu husus, İçişleri Bakanı tarafından nasıl değerlendirilecektir?

MUZAFFER BAŞTOPÇU (Kocaeli)Bakanlar Kuruluna göndererek...

ÜMMET KANDOĞAN (Devamla)Hayır... 18 inci madde çok açık; size okuyorum: "Faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tamsayısının dörtte 3 çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkanı tarafından gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir." Peki, bundan "gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir" denilmesinden ne anlıyoruz arkadaşlar? İçişleri Bakanı ne yapacak; İçişleri Bakanı, bu maddeyle, atanmış olan ve çok büyük görevler ifa eden 81 il valisinin üzerinde bir baskı unsuru olarak, onları her an görevden almak üzere elinde bir koz olarak, Demokles'in kılıcı gibi, bir baskı unsuru haline gelecektir. Böyle bir kanun maddesi nasıl gündeme getirilebilir, nasıl hazırlanabilir?! Ne yapacak İçişleri Bakanı, ne söyleyecek?..

MUZAFFER BAŞTOPÇU (Kocaeli)Bakanlar Kuruluna gönderecek.

ÜMMET KANDOĞAN (Devamla)Bakanlar Kuruluna göndereceği şeklinde bir hüküm yok.