İllere yapılacak teşvikler hakkında

VAHDET SİNAN YERLİKAYA (Tunceli)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerimin başında, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Hükümetin, bölgeler ve iller arasındaki gelişmişlik farkını azaltmak amacıyla özel teşvik tedbirleri uygulanacağının, kişi başına gelirin 1 500 doların altında kaldığı illere yönelik özel teşviklerden ibaret bir yasal düzenlemenin yapılacağının hazırlığı içerisinde olduğunu biliyoruz.

Bu durumda, 2000 yılı baz alındığında, ortalama kişi başına geliri 1 500 doların altında olan il sayısı 21 olarak kalmaktadır. Bu durumda, bölgeler ve iller arasındaki gelişmişlik farkının azaltılması amacıyla, bu 21 ilde üretimin artırılması için, özel teşvik tedbirleri uygulanması için yasal hazırlıklara başlanmıştır; tabiî ki, IMF onay verirse.

Kişi başına geliri 1 500 doların altında olan illerde yapılacak yatırımlara süper teşvikler verilmesi, gayet tabiî ki, akılcı bir yaklaşımdır; bunu, biz, Parti olarak da destekliyoruz.

Resmî kaynaklara göre, kişi başına gelirin 1 500 doların altında olan bu 21 ilin çoğu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindedir. Türkiye'nin nüfusunun yüzde 20'si de bu illerde yaşamaktadır.

Değerli arkadaşlar, uzun yıllar, bir savaş ortamında, olağanüstü haller içerisinde yönetilen bu bölgelerimizde her şey altüst olmuştur, ülkemizde var olan genel sıkıntılar bu bölgelerimizde daha da katmerleşmiştir. O nedenledir ki, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerimiz özel teşviklere muhtaçtır. Ayrıca, verilmesi düşünülen teşviklerin sağlam bir ekonomik mantığının olması da gerekmektedir.

Ancak, bu bölgelerimizde bazı illerimiz vardır ki, kişi başına gelir 1 500 doların çok az üstünde olmasına rağmen, bunların durumu, kişi başına gelirin 1 500 doların altında görülen illerimizden daha da perişandır. Buna örnek olarak Tunceli'ni verebiliriz.

Devlet İstatistik Enstitüsünün 2000 yılı verilerine göre, Tunceli'nin kişi başına millî geliri 1 584 dolar olarak görülmektedir. Değerli arkadaşlar, bu, sanal bir gelişme hızıdır; çünkü, Tunceli'nin ekonomisi, orada görev yapan kamu görevlilerinin aldığı maaş ve ücretlere dayanıyor. Ayrıca, Tunceli, en fazla göç veren ilimizdir; bu da resmî kayıtlarda tescillidir. Böyle olunca, azalan nüfus içinde, orada kamu görevi yapanların aldıkları maaş ve ücretler, Tunceli'de kişi başına düşen geliri 1 500 doların üstüne çıkarmaktadır. Oysaki, bir tek fabrikası olmayan, olağanüstü halden dolayı alınan tedbirler nedeniyle ekonomisi, tarımı, hayvancılığı biten, işsizliği çığ gibi büyüyen Tunceli perişan haldedir. Ekonomisi, kamu görevlilerinin aldıkları maaş ve ücretlere dayanan Tunceli, bu yüzden, kişi başına düşen hâsıla rakamları incelendiğinde, kişi başına geliri 1 500 doların üzerinde bulunuyor ve bu, yanıltıcı bir durumu da ortaya çıkarıyor.

Ayrıca, kişi başına geliri 1 500 doların altında olan iller, bugün için, 21 il değildir. Devlet İstatistik Enstitüsünün açıkladığı 2001 yılı istatistik bilgileri gözönüne alındığında, bu 36 ile çıkıyor. 2001 yılı göstergelerine göre, Tunceli İlinin kişi başına geliri 1 429 dolar olarak görünmektedir. Bu nedenle, diyoruz ki, Devlet İstatistik Enstitüsünün 2001 yılı istatistik verileri gözönüne alınarak, süper teşviklerin kapsamına alınacak illerin tespiti yeni baştan yapılmalıdır. Böyle olunca, perişan halde olan Tunceli ve Tunceli gibi illerimiz de bu uygulamalardan faydalanacaktır.

Bunun da mümkün görülmemesi halinde, değerli arkadaşlarım, ikinci bir talebimiz olarak, kademeli teşvik uygulamasına geçilmesidir. Bu da eğer uygulamaya konulursa, bu uygulamadan nasibini almayan iller, böylece bu teşviklerden yararlanmış olacaklardır veya gelişmişlik düzeyini belirleyen göstergeler baz alınarak da bu teşvikin uygulanacağı iller belirlenebilir. En önemlisi de, değerli arkadaşlarım, bu düzenlemeye siyasetin bulaştırılmamasıdır.

Değerli arkadaşlar, zamanımızın darlığı nedeniyle bir iki cümleyle bir konuya daha değinmek istiyorum: Bölgemizin var olan güncel bir gerçeği de Köye Dönüş Projesidir. Bu projenin amacı şu idi: Terör ve terörle mücadele nedeniyle boşaltılan köyler ve ekonomik faaliyet alanında sürdürülebilir kalkınma ve katılımcı planlama ilkeleri çerçevesinde yaşamın yeniden başlaması, kalıcı hale gelmesiyle tarımsal faaliyetlerin ıslahı idi. GAP İdaresi tarafından 1999 yılından bu yana uygulanmakta olan proje, valiliklerle işbirliği içerisinde yürütülmektedir. Ancak, proje, yeterli kaynaklar sağlanmaması nedeniyle kör topal yürümektedir.

Bu projeye yeterli kaynak sağlanmaz, vatandaşın ihtiyacına sunulmazsa, bir anlamda, OHAL bölgelerinde uygulanacak süper teşvikler de arzulanan neticeleri sağlamayacaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Yerlikaya.

VAHDET SİNAN YERLİKAYA (Devamla)Bu nedenle, Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Projesinin ödeneklerinin artırılması ve gönüllülük temeline oturtulması gerekmektedir.

Sayın milletvekilleri, yıllardır ülkemizde uygulanan yanlış ekonomik politikaların faturasını halkımız ödüyor; halk ödüyor, sanayici ödüyor, çiftçi ödüyor, işçi memur ödüyor. Halkımız, bu faturayı hak etmediği halde ödemektedir. Tüm bu olumsuzluklara rağmen, halkımız, ayakta kalabilme mücadelesini sürdürmektedir.

Ülkemizin, özellikle bölgemizin sıkıntıları gerçekten çok ağırdır. Tek partili hükümet, artık daha fazla zaman geçirmeden, gerginlikler yaratmadan ve laik, demokratik cumhuriyetin ilkeleriyle oynamaktan vazgeçerek sorunlara çare bulmanın yollarını oluşturmalıdır. Ülkemiz, ancak sorunlara sahip çıkılabildiği ölçüde, üretime, kalkınmaya, istihdama çözümler getirildiği ölçüde kalkınacaktır.

Teşekkür ederim. (Alkışlar)