Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

YASİN ÖZTÜRK (Denizli)Teşekkür ediyorum.

Sayın Başkan, Sayın Bakanım, değerli Komisyon üyeleri; bir ülkenin sanayisi bütçe cetvellerindeki büyük rakamlarla değil fabrikalarında ürettiğiyle, geliştirdiği teknolojiyle, dışa bağımlılığını azaltmasıyla ve emeğin karşılığını vermesiyle ölçülür. Önümüzdeki 2027 bütçesinde bu değerleri bu ölçülerle değerlendirmek zorundayız.

Bakanlığın 2027 bütçe teklifi 248 milyar 830 milyon lira. 2026 başlangıç ödeneği 177 milyara yakın. Aradaki fark etmiş 72 milyara yakın, nominal artış ise yüzde 40'ın üstünde. Ancak bütçenin büyümesi üretimin ve teknolojik kapasitenin aynı ölçüde büyüdüğünü tek başına göstermez. Asıl mesele bu kaynağın hangi sonuçları doğuracağıdır. Ekonomik sınıflandırmada; cari transferlere 136,5 milyar lira -bütçenin yüzde 55'ini oluşturuyor- sermaye transferlerine 50 milyara yakın, borç vermeye ise 32,5 milyar lira ayrılıyor. Bu 3 kalemin toplamı bütçenin yüzde 88'i. Bu kaynakların ne kadarının hibe, ne kadarının geri ödemeli finansman olduğu, hangi alıcıya hangi koşullarla verildiği ve geri dönüşün nasıl izleneceği açık olmalıdır. Destek miktarını açıklamak yetmez. Desteğin ilave yatırım ve istihdam yaratıp yaratmadığını da ölçmek gerekir.

Bakanlığın program cetvelinde 2027 için Sanayinin Geliştirilmesi, Üretim ve Yatırımlarının Desteklenmesi Programı'na 132 milyara yakın para, program dışı giderlere ise 103 milyar 773 milyon lira ayrılıyor. Bu tutarların hangi kurumlara, hangi destek araçlarıyla ve hangi sonuç hedefleri karşılığında tahsis edildiği açıkça ortaya konulmalıdır. Kamu kaynağı, program dışı başlığı adı altında kaldığı için denetim dışında sayılamaz. Bölgesel kalkınma ödeneği 2026'da 4 milyar 737 milyon liraydı. 2027 teklifiniz ise 5,5 milyara yakın; nominal artış yüzde 15,5'te kalıyor. Bakanlığın toplam bütçesi yüzde 40,61 artarken bölgesel kalkınmanın bütçe içindeki payı yaklaşık yüzde 2,68'den 2,20'ye geriliyor. Anadolu'nun üretim gücünü büyütmekten söz ederken bölgesel kalkınmanın payı neden toplam bütçedeki artışın gerisinde kalıyor? Denizli'nin ve Anadolu'nun sanayicisinin, üreticisinin, tedarikçisinin, emekçisinin bu bütçeyle hangi yeni imkânlara kavuşacağını lütfen açıklayın.

Yatırım konusunda da kavramları ve cetvelleri birbirine karıştırmadan konuşmalıyız. Raporda 2027 bütçesinde sermaye giderleri, sermaye transferleri ve borç verme kalemleri rakamlarını söylemiştim. Bunlar farklı bütçe kalemleridir. Her birinin hangi projeye, hangi takvimle ve hangi ölçülebilir üretim ya da verimlilik sonucuna bağlandığı komisyona açıklanmalıdır. Ödenek ayırmak yatırımın tamamlandığı veya üretime katkı sağladığı anlamına gelmez. Performans hedefleri de dikkatle sorgulanmalıdır. Proje bazlı teşvik sistemi kapsamında desteklenecek proje sayısının 2026 yıl sonu tahmini 14 iken 2027 hedefi 10'a düşürülüyor. Hedefin azaltılmasındaki gerekçe nedir? Daha seçici bir teşvik politikası izlenecekse seçim ölçütleri ve beklenen kamu yararı nelerdir? Teknogirişim Rozeti hedefinde ise 2026 planında 5 bin girişim var. Yıl sonu tahminî hedef ise 1.300'de kalıyor. 2027 hedefi ise 3 bin. Bakanlığın kendi tahmini 2026 planının yaklaşık dörtte 1'inin gerçekleşeceğini gösteriyor. Bu büyük sapmanın hesabı verilmelidir. 2027 hedefi 2026'da açıklanan planın da yüzde 40 altındadır. Genç girişimcinin fikrini, ürününü pazara taşıyacak desteklerin nerede tıkandığını bilmek istiyoruz. Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı kapsamında kurulan yüksek hızlı şarj istasyonu sayısında 2026 yıl sonu hedefi tahminî 250, 2027 hedefi ise 190'dır. Bu gösterge program kapsamındaki istasyonları ifade ediyor. Yine de hedefin düşürülmesinin nedeni açıklanmalıdır. Teknolojik dönüşüm iddiası ölçülebilir hedeflerle desteklenmelidir.

Sanayicinin ihtiyacı yeni program adlarından ibaret değildir. KOBİ'nin erişilebilir finansmana, öngörülebilir kurallara ve zamanında işleyen desteğe ihtiyacı var. Teşviklerin şirket büyüklüğüne, sektöre ve bölgeye göre dağılımı, desteklerin üretim, ihracat, istihdam ve yerlilik üzerindeki etkisi düzenli biçimde açıklanmalıdır. Aksi hâlde, daha çok kaynak aktarmak, daha güçlü sanayi kurduğumuzu kanıtlamaz.

İYİ Parti olarak üretimin güçlenmesini, yerli teknolojinin gelişmesini ve kalkınmanın ülkenin her bölgesine yayılmasını hedefliyoruz. Bunun için açık hedef, şeffaf tahsis, ölçülebilir sonuç ve etkili denetim gerekir. Bakanlık bu bütçeyle hangi somut sonuçları taahhüt ettiğini Komisyonumuza açıklamalıdır. Milletin verdiği her bir liranın hesabı sorulmalı çünkü başarı, bütçenin büyümesi...