2005 mali yılı bütçe kanun tas. (3 üncü tur görüşmelerinde ) gümrük müsteşarlığı,sosyal hizm.ve çocuk esirgeme kur.gen.müdürlüğü,diyanet işleri başkanlığı

AK PARTİ GRUBU ADINA YEKTA HAYDAROĞLU (Van)- Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; görüşmekte olduğumuz Gümrük Müsteşarlığı 2005 yılı bütçesiyle ilgili görüşlerimizi bildirmek üzere, AK Parti Grubu adına söz almış bulunmaktayım; bu vesileyle, hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

Sayın milletvekilleri, 1980'li yılların başından itibaren, uluslararası ticaretin serbestleştirilmesi yolunda atılan önemli adımlar, bölgesel ekonomik entegrasyonların genişlemesi ve derinleşmesi, ticarette tarife engellerinin kaldırılması ve hızlı teknolojik gelişmenin bir sonucu olarak, dünya ticaretinin hızında ve hacminde, patlama olarak nitelendirilecek bir artış gerçekleştirilmiştir.

Dünya Ticaret Örgütü kayıtlarına göre, 1948'den sonra dünya üzerinde 76 adet serbest ticaret alanı kurulmuş, bunların yarısı, 1990'dan sonra oluşturulmuştur. Bu gelişmeler, ülke ekonomilerinin birbirine giderek daha fazla açılmalarına ve ülkelerin dışticaret politikalarının, artık, ulusal ölçekte değil, küresel ölçekte alınan kararlarla şekillenmesine neden olmuştur. Yaşanan bu değişim, gümrük idarelerinin geleneksel bazı işlevlerini azaltır veya ortadan kaldırırken, yeni işlevler üstlenmelerini de zorunlu kılmaktadır.

Gümrük idareleri, dünyada kapalı ekonomilerin egemen olduğu dönem ve tarihsel süreç boyunca üstlendikleri gümrük tarifeleri yoluyla, içpazarın ve yerli üretimin korunması ve vergi tahsilatı rollerini terk ederek, dışticaret politikalarının şekillendirilmesi ve uygulamasındaki etkin rolleriyle önplana çıkmakta; bu doğrultuda, bir yandan, ticareti kolaylaştırıcı tedbirler uygularken, diğer yandan, özellikle 11 Eylül sonrası uluslararası terörizm tehdidinin gündeme gelmesi, silah ve uyuşturucu madde kaçakçılığının uluslararası terör boyutu, karapara ve kayıtdışı ekonomiyle mücadelenin önem kazanmasıyla birlikte, etkin bir denetim mekanizması tesis etmeye çalışmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; günümüzde, sınır kavramı, iki ülkeyi birbirinden ayıran bir çizgi olmaktan çok ötede anlamlar ifade etmektedir. Gümrük idareleri, artık, yasal dışticaretin akışını hızlandıracak tedbirleri almak, aynı zamanda, yasadışı eşya trafiğini ve kaçakçılığı engellemek gibi eşzamanlı olarak yerine getirilmesi çok zor iki yeni görevi üstlenmiş durumdadır. Bu doğrultuda, tüm dünyada, gümrükler, idarî performansları test ederek, değişen uluslararası ticaret koşullarının getirdiği rekabeti taşıyabilecek modern ve esnek yapılanmalara gitme çabalarını artırmaktadır. Öte yandan, son dönemde, dünyada ve özellikle bölgemizde yaşanan gelişmeler, Türk gümrük idaresinin taşıdığı stratejik önemi her geçen gün biraz daha artırmaktadır.

Dünyada yaşanan tüm bu gelişmelerin gümrük idarelerine getirdiği yeni zor görevlerle birlikte, ülkemizin coğrafî konumu ile mevcut ekonomik ve sosyal yapısı, Gümrük Müsteşarlığının işini biraz daha zorlaştırmaktadır. Bahsedilen bu gelişmelere paralel olarak Gümrük Müsteşarlığı da hızlı bir değişim içine girmiştir. Gerek otomasyon konusunda gerekse kaçakçılıkla mücadele konusunda kurulan altyapı, kabuk reform olarak kalmamış, idarenin çehresini, olumsuz imajını değiştirmeye yönelik çok ciddî sonuçlar doğurmuştur. Bugün itibariyle, Gümrük Müsteşarlığı, özellikle başarıyla hayata geçirdiği Gümrük İdarelerinin Modernizasyonu Projesi sayesinde gümrük işlemlerinin yüzde 99,5'ini elektronik ortama taşıyarak, e-devlet projesinde öncü rol oynamıştır. Bugün, dışticaret erbabı, Gümrük Müsteşarlığının sunduğu teknolojik imkânlar sayesinde beyannamelerinin yüzde 65'ini gümrük müdürlüklerine gitmeden ofislerinden doldurmaktadırlar. Gümrük İdarelerinin Modernizasyonu Projesi, gümrük işlemlerinin elektronik ortama taşınmasının yanı sıra, sağladığı teknolojik altyapı olanakları sayesinde dışticaretle ilgili diğer kuruluşların da işlemlerini elektronik ortama taşımalarına imkân sağlamıştır.

Gümrük Müsteşarlığı, sahip olduğu altyapı ve bilgi birikimini başka kurumlarla paylaşarak, kamu yönetiminde sürekli eleştirilen kurumların sahip oldukları bilgileri birbirlerinden saklama alışkanlıklarına da bir son vermiştir. Bu çerçevede, son olarak "GÜVAS" adı verilen Gümrük Veri Ambarı Sisteminde toplanan dışticaret verilerinin, dışticarette karar verici konumundaki kurum ve kuruluşlar ile firmaların kullandıkları internet üzerinden paylaşıma açılması çalışması yapılmıştır. Böylece, aynı bölgedekilerin birden fazla kuruma gitmesi ve buralarda bilgisayar sitelerine mükerrer olarak girilmesi, postayla teyit alınması, sahte belgeyle taahhütlerin kapatılması gibi uygulamaların önüne de geçilerek etkin kontrollerin yapılacağı şeffaf ve katılımcı bir model oluşturulmaktadır. Aşamalı olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, gümrük müşavirleri, sistemi kullanmaya başlamışlardır.

Avrupa Birliği Komisyonunun aday ülkelerle ilgili hazırladığı 2001 ve 2002 Türkiye İlerleme Raporunda, mevzuat uyumu açısından en ileri durumda olan kurumun gümrükler olduğu belirtilmiştir.

Gümrük idaresinin taşra teşkilatında yeniden yapılandırmaya gidilerek, gümrük işlemlerinin tek elden yürütülmesi temin edilmiştir. Gümrük işlemlerinde basitleştirilmiş usul uygulamalarına geçilerek, belli kriterleri sağlayan dışticaret erbabının gümrük işlemlerini çok daha hızlı bitirmesi sağlanmıştır.

Değerli milletvekilleri, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde ürün çeşitliliği ve istihdam yaratacak ve bu sayede bölge halkının gelir ve refah seviyesinin artırılmasında büyük katkıları olacak sınır ticaret merkezlerinin kurulabilmesi için gerekli mevzuat altyapısı oluşturularak, İran sınırında Gürbulak, Esendere, Kapıköy'de sınır ticaret merkezleri faaliyete geçirilmiştir.

Uzakdoğu kaynaklı ithalatta haksız rekabetin önlenmesi amacıyla yapılan denetimler artırılmış, bu çerçevede birçok firma hakkında incelemeler başlatılmıştır. Yasal ticaretin kolaylaştırılması için atılan adımların yanında, yasadışı faaliyetlerin engellenmesini teminen de mesafe katedilerek, Türk gümrük idaresinin her türlü kaçakçılıkla mücadele etme kapasitesi artırılmıştır.

Günün koşullarına uyum sağlayacak nitelikte bir kaçakçılıkla mücadele kanununun oluşturulmasını teminen, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu 10.7.2003 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Özellikle Doğu Anadolu Bölgesinde yaşayan vatandaşlarımızı yakından ilgilendiren ve deposunda 20-30 litre mazot bulundurduğu için 1918 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun kapsamında müsadere edilen binlerce aracın bir defaya mahsus olmak üzere affedilmesi hususunda da çalışmalar yapılmaktadır.

Yakın zamanda komisyonlara getirilecek olan geçici bir maddenin bu kanuna ilave edilerek sınır illerinde yaşayan vatandaşlarımızın mağduriyetinin giderilmesi hususunda, bir bölge milletvekili olarak, muhalefet partisine mensup milletvekili arkadaşlarımızdan da özellikle destek vermelerini istirham ediyorum.

Kasım 2004 itibariyle el konulan toplam kaçakçılık olay sayısı, 2003'ün aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 100 artış göstermiştir. Bu olaylarda yakalanan kaçak eşyanın değeri, bugün itibariyle, yaklaşık 341 000 000 dolardır. Denizlerde yapılan akaryakıt kaçakçılığına yönelik yapılan çalışmalar neticesinde, yetersiz kalmış gümrük filosunun yenilenmesiyle, özellikle Marmara Denizinde, kaçakçılık olayları büyük ölçüde azaltılmıştır; ancak, Gümrük Müsteşarlığı, az önce ifade ettiğim tüm faaliyetleri başarıyla yürütürken, özellikle personel sayısının yetersizliği nedeniyle büyük sıkıntılar yaşamaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)